بیتردید فناوری و بهویژه هوش مصنوعی ظرفیت آن را دارد که بهرهوری را افزایش دهد، هزینهها را کاهش دهد و خدمات را با سرعت و دقت بیشتری ارائه کند. هدف این یادداشت مخالفت با نوآوری نیست، نگرانی آن متوجه شیوهای است که امروز در بسیاری از سازمانها و در فضای عمومی رواج یافته است ، نمایش فناورانه بودن بهعنوان هدف اصلی و کاهش نیروی انسانی بهعنوان شاخص پیشرفت.
هنگامی که سازمانی خود را دیجیتال یا هوش مصنوعیمحور معرفی میکند، معمولاً مقصودش آن است که بخشی از فعالیتهایی را که پیشتر به دست انسان انجام میشد، به سامانهها واگذار کرده است. این تصمیم از منظر هر بنگاه منطقی است، زیرا هزینهها را کاهش میدهد. با این حال، اقتصاد مجموعهای بههمپیوسته است. درآمدی که با حذف شاغلان از خانوارها قطع میشود، بهصورت کاهش تقاضا به همان بنگاهها بازمیگردد.
از این رو، مسئلهی اصلی نه خود فناوری، بلکه تعادل میان بهرهوری و توان خرید است. اگر کاهش نیروی انسانی بدون ایجاد فرصتهای شغلی جایگزین و سازوکارهای عادلانهی توزیع منافع ادامه یابد، بازار مصرف محدود میشود، و بسیاری از سازمانهایی که امروز از این مسیر سود میبرند، در میانمدت با افت فروش و تضعیف جایگاه خود روبهرو خواهند شد.
این هشدار همهی بازیگران را دربر میگیرد، از جمله سازمانهایی که خود را پیشگام این تحول معرفی میکنند. آنچه برای یک سازمان در کوتاهمدت بهینه به نظر میرسد، لزوماً در مجموع به نتیجهی بهینه منجر نمیشود.
بر این اساس، پیشنهاد میشود:
هدف از بهکارگیری فناوری، افزایش ارزش برای انسان و جامعه تعریف شود، نه صرفاً حذف هزینهی نیروی انسانی.
بخشی از منافع حاصل از بهرهوری در قالب آموزش مجدد نیروی کار، ارتقای مهارت و مشارکت در سود بازتوزیع شود.
پیش از هرگونه کاهش شغلی، پیامدهای آن بر مشتریان، بازار و زنجیرهی تأمین بهدقت سنجیده شود.
نوآوری زمانی پایدار است که دستاوردهای آن به گسترش فرصتها و ارتقای توان خرید جامعه بینجامد. در غیر این صورت، پیشرفت فناورانه ممکن است به بحرانی در تقاضا تبدیل شود که پیامدهای آن همهی سازمانها را، از جمله همان پیشگامان، دامن خواهد گرفت.
هنگامی که سازمانی خود را دیجیتال یا هوش مصنوعیمحور معرفی میکند، معمولاً مقصودش آن است که بخشی از فعالیتهایی را که پیشتر به دست انسان انجام میشد، به سامانهها واگذار کرده است. این تصمیم از منظر هر بنگاه منطقی است، زیرا هزینهها را کاهش میدهد. با این حال، اقتصاد مجموعهای بههمپیوسته است. درآمدی که با حذف شاغلان از خانوارها قطع میشود، بهصورت کاهش تقاضا به همان بنگاهها بازمیگردد.
از این رو، مسئلهی اصلی نه خود فناوری، بلکه تعادل میان بهرهوری و توان خرید است. اگر کاهش نیروی انسانی بدون ایجاد فرصتهای شغلی جایگزین و سازوکارهای عادلانهی توزیع منافع ادامه یابد، بازار مصرف محدود میشود، و بسیاری از سازمانهایی که امروز از این مسیر سود میبرند، در میانمدت با افت فروش و تضعیف جایگاه خود روبهرو خواهند شد.
این هشدار همهی بازیگران را دربر میگیرد، از جمله سازمانهایی که خود را پیشگام این تحول معرفی میکنند. آنچه برای یک سازمان در کوتاهمدت بهینه به نظر میرسد، لزوماً در مجموع به نتیجهی بهینه منجر نمیشود.
بر این اساس، پیشنهاد میشود:
هدف از بهکارگیری فناوری، افزایش ارزش برای انسان و جامعه تعریف شود، نه صرفاً حذف هزینهی نیروی انسانی.
بخشی از منافع حاصل از بهرهوری در قالب آموزش مجدد نیروی کار، ارتقای مهارت و مشارکت در سود بازتوزیع شود.
پیش از هرگونه کاهش شغلی، پیامدهای آن بر مشتریان، بازار و زنجیرهی تأمین بهدقت سنجیده شود.
نوآوری زمانی پایدار است که دستاوردهای آن به گسترش فرصتها و ارتقای توان خرید جامعه بینجامد. در غیر این صورت، پیشرفت فناورانه ممکن است به بحرانی در تقاضا تبدیل شود که پیامدهای آن همهی سازمانها را، از جمله همان پیشگامان، دامن خواهد گرفت.