هادی احمدی (سروش)

VIP

نویسنده، شاعر و مدرس

۵۵۸ فولیو ۲ کتاب منتشرشده ۶۰ دنبال‌کننده

فولیوهای منتخب

۴۵ سالگی!در بهترین حالت اگر درایور طبیعت، سقف ظرفیت ذخیره‌سازی عمر را برایم ۹۰ گیگ درنظر گرفته باشد، ۴۵ گیگش را مصرف کرده‌ام؛ الب...بستر رشد!رشد یعنی: هم‌زمان با این‌که داری موهایت را از ته می‌تراشی، موهایت دارد می‌رُوید! رشد یعنی: هم‌زمان که داری شاخه‌های درخت...

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۲ دقیقه

بچه‌ی شلوغ

بچه‌ی شلوغ، هال به‌هم‌زن است! #کاریکلماتور#واژه_گردان پانوشت: شبیه تمام لذت‌های زندگی، تمام لذت‌ داشتن فرزند، هم تحمل می‌خواهد، هم روان آرام. فرزندآوری اعصاب می‌خواه

بچه‌ی شلوغ

بچه‌ی شلوغ، هال به‌هم‌زن است!

#کاریکلماتور#واژه_گردان

پانوشت:

شبیه تمام لذت‌های زندگی، تمام لذت‌ داشتن فرزند، هم تحمل می‌خواهد، هم روان آرام. فرزندآوری اعصاب می‌خواهد. کسی که اعصاب خودش را ندارد پدر و مادری خوبی هم نخواهد بود. گاه فرزند آرام را با بی‌اعصابی خودمان ناآرام می‌کنیم و گاهی فرزند ناآرام، وجود آرام ما را بی‌اعصاب می‌کند. یک بچه‌ی شلوغ و ناآرام می‌تواند تمام زندگی، تمام حالت‌های جسمی و روحی، زمان استراحتت، خواب و خوراک و کار و آینده‌ات را تحت تأثیر خود قرار دهد. هرچند خلق نسلی چه بهتر از خودت باشد چه عین خودت، یک اتفاق مهیج و خاص است، اما به اندازه‌ی خلق چنین موجودی، باید کاسه‌ی صبر بزرگتری خلق کرد. بچه، عشق است. عشقی که رسیدنش، فرسودگی می‌آورد. این نیز لذتی است مابین دو درد. درد نداشتن فرزند و درد پس از داشتن فرزند! حدفاصل این دو درد، حضور چیزی بنام بچه است. داشتن فرزند، برای داشتن کمترین لبخند. چه آن هنگام که در نوزادی باید آروغ شیر خوردنش را گرفت؛ چه روزگار جوانی، که آروغی بر سر سفره می‌زند، درهرحال هم حالت را به هم خواهد زد هم هالت. این یعنی، همیشه آروغی در صورتت هست تا بیشتر نگران شوی، بیشتر رنج بکشی تا فقط اندکی از داشتن آن فرزند لذت ببری. باید دید، خلق یک اثر ممتاز و یا مشابه خودت، ارزش اینها را دارد؟ اگر دارد هر دردش، لذت است. اگر ندارد هر لذتش، درد!

بریده‌ای از کتاب: واژه‌گردان چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #کاریکلماتور

۰ ۰ ۰ ۹۱

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۱۰ دقیقه

تشابه اسمی!

سهراب سپهری دوستم بود. نه آن شاعر معروف و نقاش‌پیشه! بلکه فقط یک تشابه اسمی بود و چقدر هم به‌اش می‌نازید. بسیار سعی می‌کرد که شبیه او باشد. اگر اسمش قاسم فردوسی بود

تشابه اسمی!

سهراب سپهری دوستم بود. نه آن شاعر معروف و نقاش‌پیشه! بلکه فقط یک تشابه اسمی بود و چقدر هم به‌اش می‌نازید. بسیار سعی می‌کرد که شبیه او باشد. اگر اسمش قاسم فردوسی بود یا جعفر رودکی، که دیگر هیچ! حتماً ردایی بر تن می‌کرد و دستاری بر سر. پدرش کاشانی بود و هم‌فامیلی سپهری و البته عاشق اشعار آن شاعر همشهری. از این رو، روزی که سهراب شاعر از دنیا رفت، پسرش به‌دنیا آمد. فرصت را غنیمت شمرد و به عشق و یاد او، نام فرزندش را همنام آن شاعر نقاش گذاشت.

×××

سهراب، رفته‌رفته، بزرگ و بزرگ‌تر شد. با این نام چنان خو گرفته بود که خود را جدای از آن نمی‌دید. البته همه‌ی ما با نامی که داریم خو می‌گیریم ولو آنکه دوست‌اش نداشته باشیم و یا بیش از حد داشته باشیم. نام، منیت ما را نشان می‌دهد! نام، می‌تواند حس خوبی را به ما و به دیگران منتقل کند و یا برعکس. در هرحال چیزی است که ما را با آن می‌شناسند. از این روست که بسیاری از مردم، اسم و حتی فامیلی‌اشان را تغییر می‌دهند تا بهتر به نظر بیایند. زیرا نام می‌تواند بیانگر شخصیت فرد باشد و حتی انگار، نشانگر فاصله‌ی طبقات اجتماعی نیز هست. در و دیوار را که نگاه کنی تابلوهای پزشکان را خواهی دید که دست از یقه‌ی نمای ساختمان‌ها برنمی‌دارند. نوشته‌های نقش بسته بر این تابلوها مملو از اسامی به‌روز، با مسمی و زیبایی است که هارمونی دارند! شاید چون دکتر هستند باید نام زیبایی داشته باشند و شاید چون نام زیبایی دارند، دکترند! این اتفاق در مورد اهالی هنر و موسیقی و شعر و ادبیات و دانش‌آموختگان دانشگاه‌های خارجی هم دیده می‌شود! حتی آن‌دسته که قادر به تغییر نام نیستند، از تخلص استفاده می‌کنند.

از سویی افرادی را می‌بینی که نام‌های بدترکیب و نازیبایی دارند. به‌طبع سطح زندگی و حتی عنوان شغل‌اشان هم پایین است، این‌که نامشان باعث شده چنین باشند. چندان مشخص نیست. اما در کل اسم، حتی می‌تواند در انتخاب همسر هم موثر باشد!

×××

سهراب دوستم، از داشتن چنین نامی به خود می‌بالید و لذت می‌برد. هر جایی که راه داشت با تمام اعتماد به‌نفس اسمش را عنوان می‌کرد حتی بی‌دلیل!

او بجز نام و نام‌خانوادگی و همشهری بودن، هیچ وجه اشتراک دیگری با آن شاعر مشهور، نداشت. ولی خیلی تلاش می‌کرد تا شبیه او به نظر برسد. فقط برعکس سهراب شاعر، این دوست من، هنر اندک و ناپخته‌ی دیگری داشت. کارش، خوشنویسی بود و آواز. صبح خروس‌خوان تا بوق سگ، غرق خوشنویسی‌ کردن اشعار سهراب شاعر و خوانش آنها بود و از شب تا صبح، محو تلفن همراه‌اش. می‌خواست تا تعداد دنبال‌کنندگانش را در شبکه‌های‌اجتماعی افزایش دهد. وب‌سایتی هم برای خودش راه‌انداخته بود. با این‌که چندان شهرتی نداشت اما تمام سعی‌اش را می‌کرد تا مخاطبین فراوانی را جذب خود کند. شکل و قیافه‌اش را نیز بی‌شباهت به آن شاعر نکرد. با چشمان گود رفته از فرط بي‌خوابی، صورت لاغر و استخوانی از فرط کم‌خوری و سیگار کشیدن و سیگاری و موهای شانه‌نخورده و ریشی که همیشه روی صورتش بود کاری می‌کرد تا چهره‌اش هم تماماً شبیه چهره‌ی آن سهراب معروف به نظر برسد. ریش‌اش آزارش می‌داد. مدام چنگ داخلش می‌انداخت و می‌خاراند معلوم بود. که مجبور است و در عمل انجام شده‌ای قرار گرفته که نه راه پس دارد نه راه پیش. وگرنه همه را از ته می‌زد.

هرچه بیشتر می‌خواست شبیه او باشد. بیشتر خود را می‌آزرد. هرچند خیلی خوب، ادای سهراب شاعر را درمی‌آورد. همیشه یک پیراهن یقه اسکی سفید هم شبیه او بر تن داشت. تمام اشعارش را از بر بود و او نیز چون پدرش می‌گفت عاشق سهراب شاعر است. شاید چون سهراب شاعر، همشهری‌اش بود. شاید چون بی‌آنکه انتخاب کند هم‌نام او بود. به‌هرحال همه او را سهراب سپهری صدا می‌زدند، نام دیگری هم برای صدا زدنش نبود! بی‌شک هر چیزی که مرتب در گوش آدمی خوانده شود ملکه‌ی ذهن خواهد شد! اگر این نام بر او نبود و یا اگر تشویق‌ها و علاقه‌ی زیاد پدرش نبود و یا حتی اگر همنام آن یکی نبود، شاید جور دیگری می‌شد.

بیشتر اوقات باهم بودیم و مرا دعوت می‌کرد تا غروب‌ها به زیر زمین‌ خانه‌اشان بروم تا مرا در جریان تولیدات محتواهایش بگذارد و ساعت‌ها غرق گفتگو و سیگار کشیدن می‌شدیم. آنجا را با فضای کاملاً شاعرانه‌ای تزئین کرده بود. دیوارهایش را با گونی نخی پوشانده بود و کوزه‌های گِلی، نقاشی‌های سهراب، اشعاری با خط نستعیلق به قلم خودش را روی آن چسبانده بود. به‌واقع، باورکرده بود خود سهراب سپهری است‌! گاهی که به این باور فکر می‌کردم لبخند می‌زدم و می‌گفتم خُب معلوم است که خود سهراب سپهری است! هرچند این کجا و آن کجا!

×××

سهراب، مثل او نمی‌توانست نقاشی بکشد و شعر بسراید. اما بخوبی اشعارش را با خط خوش می‌نوشت و با صدای خودش می‌خواند و منتشر می‌کرد. بسیاری از مخاطبین‌اش می‌دانستند که سهراب اصلی، سال‌هاست که از دنیا رفته. بنابراین فکر می‌کردند این فرزند یا از نوادگان آن شاعر است که در حفظ و انتشار آثارش می‌کوشد. شاید اطلاع نداشتند که سهراب شاعر، هرگز ازدواج نکرد.

تأثیر شخصیتی چون سهراب سپهری، بر او، فقط منجر به داشتن این نام و یا خواندن اشعار و تغییر ظاهرش نشد. بلکه روی اخلاق و اهدافش هم اثر گذاشته بود او شدیداً در کالبد آن شاعر معروف فرو رفته بود. حتی می‌خواست شبیه او، هرگز ازدواج نکند. گوشه‌گیر بود و با اینکه شهرت و معروفیت را دوست داشت اما چیزی نداشت برای ابزار وجود. بیکار و بی‌عار می‌چرخید. تک پسر بود و خرجش را پدرش می‌داد. دوست داشت عین آن شاعر معروف، مسافرت‌های خارجه برود که پشیزی پول برای این کار نداشت. هرجایی که توی ذوقش می‌زدند، فریاد می‌زد:”قایقی خواهم ساخت، خواهم انداخت به آب!” گاهی نیز که دیگران را کور و متعصب قلمداد می‌کرد می‌گفت:”چشم‌ها را باید شُست! جور دیگر باید دید!” استفاده از این اشعار سهراب شاعر، هر جایی به کارش می‌آمد. حداقل به اندازه‌ی اندکی آرامش‌خاطر خودش. همیشه این چیزها تکیه‌کلامش بود. غافل از آن‌که خودش قایقی باید می‌ساخت و چشم‌های خود باید می‌شُست و جور دیگری باید می‌دید، که نمی‌دید!

×××

تشابه اسمی برای او گاه، خوش‌یُمن بود. گاهی نیز دردسرساز می‌شد. اما عاشقانه این نام را دوست داشت. می‌گفت، حتی اگر سهراب سپهری اصلی هم وجود نداشت. از این‌که این اسم را دارد خوشحالم. می‌گفت، اسمم باکلاس است. هارمونی دارد و موزون است. هر جایی که همراهش بودم، وقتی اسمش را صدا می‌گفت، حضار فکر می‌کردند که دارد شوخی می‌کند. برخی نیز لبخندی روی لب‌هایشان پدیدار می‌شد و از اینکه ریخت و قیافه‌ی آن دو چقدر به‌همدیگر شبیه‌اند کنجکاوی زیرکانه‌‌ای، اندکی باورشان را قلقلک مي‌داد و پُرسان‌پُرسان ازش سوال و جواب می‌کردند تا دقیقاً آن دو را از هم تمیز دهند. برخی نیز خیلی خوب تحویلش می‌گرفتند. عده‌ای هم می‌گفتند حتماً از اقوام سهراب شاعر است. چند نفری هم می‌گفتند واو خدای من! کپی برابر با اصل است! و گروهی هم می‌گفتند، مرتیکه خودش را جای یک آدم مشهور جا زده!

او هرکاری می‌کرد به عشق سهراب اصلی بود. اما از خودش غافل شد. به نحوی که فراموش کرده بود که برای خودش کسی است. رفتن در جِلد یک نفر دیگر، مقداری علاقه و تشابه می‌خواهد مابقی را تشویق‌های بی‌اساس مردم برایت تثیبت می‌کنند! او ناخواسته هوادار و طرفدار سهراب معروف بود. یادش رفته بود که بادکنک، هوادار است! هواداری که طرفدار سرسخت چهره‌هاست، چه در ورزش، چه در سینما، چه در سفر، چه در هنر، چه در کار و چه بر روی دار.

×××

احوالاتش هر روز رو به وخامت می‌گذاشت. شدیداً از وضعیت جسمی و روحی‌اش ناراحت بودم. تنها دوست صمیمی‌ام بود نمی‌خواستم آسیبی به خودش بزند او سن ازدواج را رد کرده بود بیشتر از ۴۰ سال سن داشت. گوشه‌گیرتر شد و لاغرتر و نحیف‌تر.

روزی او را گوشه‌ای کشیدم و گفتم سهراب، این اداها را تمامش کن. ببین دوست من، گفتارها، رفتارها و خط زندگی چهره‌ها، ما را مجذوب خود می‌کند تا از آن چهره، در خیال خود قدیسی بسازیم که مبرا از هر نقص و خطایی است. هرچه کند و هرچه بگوید، وحی مُنّزلی که تا پیش از این بر ما نازل نشده. اوست که هدایتگر ذهن ما خواهد شد. گاه مسیری برای دلخوشی و تعلق خاطرمان می‌شود و گاه بستری برای همانند‌سازی خود نسبت به او. همه‌جا در بوق و کرنا می‌کنی و هویت او را فریاد می‌زنی. پیش از آنکه از خودت چهره‌ای بسازی نقابی شبیه او را بر صورتت زدی تا بنام و به رنگ او، هویت بگیری و این چه انتخاب و ذهنیت بدی است! چهره‌های معروف، بازیگران دنیای مجازی و واقعی‌اند و یک انسان، درست شبیه من و تو. هنر و موفقیت‌اشان، دستاورد خودشان است و نباید به واسطه‌ی چسباندن آنها به خودمان، هویت بگیریم، هویت ما، ورای نقاب دیگران است. در پی نور دیگران می‌دوی بی‌آنکه کورسویی نور از خودت ساطع شود. زیرا در این حالت، تو ناشناخته‌تر و چهره‌ها، چهره‌تر! می‌شوند. این وسط تو می‌مانی و روزگار عبثی که از دست رفت.

ببین سهراب جان، بجای آنکه یک چهره‌ی خاص برای خودمان باشیم دنباله‌رو نقاب‌های منقش دیگرانیم. هواداری چیز جذابی است اما هوادار یعنی سرگرم شدن به دیگری! هوادار، فقط یک بادکنک است که به نوک سوزنی می‌ترکد و نیست می‌شود. چون جز پوسته‌ای نازک و جز نقابی بی‌مقدار از هویت دیگری، چیزی بر صورت‌اش باقی نخواهد ماند.

تاکنون آنقدر جدی با او صحبت نکرده بودم. ازش خواستم نقش خودش را بازی کند.

اما تمام مدت، با مردمک لرزان چشمانش به‌ام زُل زده بود و چیزی نگفت. شاید حس کرد به‌اش حسادت می‌کنم.

×××

تغییر دادن کسی که سال‌ها با یک تفکر زیسته بسیار دشوارست. بنابراین راه طولانی در پیش بود او راضی بود از این ظاهر و از این اسم. از نقاب و از این شخصیت نااصل. سال‌ها با این فرم زندگی کرد. اما رفته‌رفته این عنوان مشابه و این ظاهر همانند، که قبلاً کمک‌حالش بود، یکهو شد سوهان روح و اعصابش. نمی‌دانم حرف‌های من آب روی آتش شد یا خودش به چنین نتیجه‌ای رسید!؟ شاید از نصیحتی که کردم دلخور بود ازم. شاید هم پذیرفته بود. اما بعید می‌دانستم که قبول کرده باشد چون کمتر پیدای‌اش می‌شد. جواب تلفن‌هایم را یکی در میان می‌داد و گاهی پیش می‌آمد که ماه‌ها نمی‌دیدم‌اش! چیزی که هر دو خوب می‌دانستیم این بود که او، آن سهراب اصلی نبود، حتی اگر آنقدر شبیه‌اش شود که مو لای درزش نرود! درست یک کپی کمرنگ و بی‌حاصل بود.

×××

بعد از مدتی غیب شدن، سراغم را گرفت که به دیدنش بروم. وقتی دیدمش، به‌شدت افسرده و غمگین بود اما برقی توی نگاهش چشمک می‌زد. پشت کامپیوترش نشست و در اینترنت جستجو ‌کرد. گفت، تو راست می‌گفتی. هرچه جستجو می‌کنم اثری از من نیست فقط نام سهراب سپهری مشهور پدیدار می‌شود. انگار فهمیده بود که باید خودش باشد آن سهرابی که در سپهر خودش پرواز کند. او معروفیت را دوست داشت. می‌خواست منیت‌اش را ثابت کند. می‌خواست در اولین جستجوها نام خودش را ببیند. می‌خواست همه او را به اسم سهراب سپهری خطاط و آوازه‌خوان بشناسند. بنابراین دیگر از سهراب شاعر، هیچ نگفت. محتواهای تولید شده‌ی مربوط به او کاملاً حذف کرد. آنهایی که فهمیدند او فقط هوادار بی‌فکرست از صفحاتش بیرون رفتند و اندک دنبال‌کنندگانی که داشت هم از بین رفتند. هرچه سعی‌اش را کرد موفق نشد. مشکل او این بود که تلاش‌اش را تکرار نکرد وگرنه شاید موفق می‌شد! دیگر شبیه هیچ‌کس نبود حتی شبیه خودش.

×××

سه ماه ازش خبری نبود. از جواب‌های سردش فهمیدم که تمایلی به ادامه‌ی رفاقت‌مان ندارد. پس از آن هم یکسال ندیدمش.

آخرین باری که سهراب را دیدم. روز تدفین جنازه‌اش بود. درست در سن ۴۲ سالگی، خودکشی کرد و ناکام از دنیا رفت. پدر پیرش، سوگوار فرزندش بود و یکریز اشک می‌ریخت. مدام خودش را لعنت می‌کرد که باعث نابودی فرزندش شده. با این‌که او در مرگ پسرش نقش مستقیمی نداشت. اندکی که آرام می‌شد حرفی می‌زد و باز می‌زد زیر گریه. گفت کنار جنازه‌اش نامه‌ای بجا مانده و از این‌که نتوانسته بود برای خودش کسی باشد غمگین بود. تنها چیزی که به فکرش رسیده تفاوت در روز مردن بود. شاید می‌ترسید دقیقاً در سن ۵۱ سالگی شبیه آن شاعر معروف بمیرد. مي‌خواست برای یکبار هم که شده این اجبار را به اختیار تغییر دهد! این‌گونه شاید می‌توانست شبیه خودش باشد نه شبیه سهراب سپهری!

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۰

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۹ دقیقه

مداد سیاه!

زنگ مدرسه، گوشخراش و دلهره‌آور بود، اما نه همیشه. وقتی در حیاط مدرسه، وسط بازی و استراحت، زنگ می‌خورد، هول برَم می‌داشت و غم و اضطرابی ناخوشایند بر دلم سنگینی می‌کرد

مداد سیاه!

زنگ مدرسه، گوشخراش و دلهره‌آور بود، اما نه همیشه. وقتی در حیاط مدرسه، وسط بازی و استراحت، زنگ می‌خورد، هول برَم می‌داشت و غم و اضطرابی ناخوشایند بر دلم سنگینی می‌کرد؛ اما وقتی وسط کلاس و مابین درس دادن معلم، زنگ‌اش به‌صدا درمی‌آمد یکهو شبیه ملخ از جا می‌پریدم و شادمان کلاس را ترک می‌کردم. بخصوص اگر زنگ آخر بود که دیگر هیچ! می‌خواستم پَر بکشم. با چنان سرعتی بیرون می‌رفتم که انگار بر باند پروازم و باید هواپیما را برای اوج گرفتن آماده کنم، سپس کیف مدرسه‌ام را چندین بار با لگد به آسمان شوت می‌کردم. کتاب‌هایش بیرون می‌ریخت و با خوشحالی دوباره جمع‌اشان می‌کردم. چه حالی داشت! چه احوال شورانگیزی بود!

عجیب بود! آوای زنگ، با اینکه یک صدا بود اما با شرایط و احوالی که در آن حضور داشتم تغییر می‌کرد! آن‌گونه که صدای زنگ، گاهی می‌شد ناقوس مرگ و گاهی می‌شد ملودی دل‌انگیز زندگی. از درس و مشق بدم می‌آمد فقط به این دلیل که نمی‌خواستم تکالیفم را با مداد بنویسم. اما معلم کلاس دوم، نمی‌گذاشت از خودکار استفاده کنیم. خودکار، هرچند خودش نمی‌نویسد و خودش کار نمی‌کند! اما بهتر از آهسته ساییدن کربن چرب و سیاه مداد روی کاغذ سفید بود. دستانم میلی به گرفتن قلم چوبی نداشت. انگار تنه‌ی درختی را در دست گرفتم و دارم با ریشه‌های مرطوب و آغشته به گِل‌اش می‌نویسم! همیشه با دست راست می‌نوشتم اما از فرط بی‌میلی به دست چپ هم می‌سپردم کاری که آن احمق هرگز از پسِ‌ ذره‌ای نوشتن هم برنمی‌آمد.

تنها پرسشی که ذهنم را درگیر می‌کرد این بود آیا مداد سیاه می‌تواند روزگارم را سیاه کند‌؟

معلم می‌گفت، باید با مداد بنویسید؛ چون در مقطعی هستید که مملو از خطا و اشتباهید. کسی که با مداد می‌نویسد می‌تواند اشتباهش را زود پاک کند. اما اگر با خودکار اشتباهی بکنی چاره‌ای جز قلم‌خوردگی‌اش ندارید و این یعنی اشتباه افزون‌تر. آن‌زمان چیزی بنام لاک غلط‌گیر نبود. اصلاً آدم‌ها عمداً لاک غلط‌گیر از ابتدا تولید نکردند. چون تا مدت‌ها می‌خواستند مردم اشتباه کنند! حرف معلم نادرست نبود اما او قانونی گذاشت که خودش نقض می‌کرد و هیچ‌ چیزی بدتر از این نیست که قانون‌گذار خود، ناقض قانون نانوشته‌اش باشد. چون فقط‌ و فقط به تنها شاگرد زرنگ کلاس که نمی‌دانم چرا همه‌ی نمراتش بیست بود، اجازه داد که از خودکار استفاده کنند. مگر او در همان مقطع تحصیلی و همسن ما نبود!؟ اصلاً مگر می‌شود کسی در تمام دروس، نمراتش بیست باشد؟ مثلاً من در ورزش بیست بودم اما مابقی، به زور ده، دوازده می‌شدم. شاید چون پدر من کشاورز بود، اما پدر آن هم‌کلاسی زرنگ، مدیر یک مدرسه‌ی دیگر بود! شاید چون ردیف اول می‌نشست و من ردیف آخر. شاید چون قیافه‌اش خوشگل بود و شاید هم فقط او بود که همیشه هر چیزی که معلم می‌گفت را بدون چون و چرا می‌پذیرفت و از معلم مدام تشکر می‌کرد. اما گوش من و بسیاری از بچه‌ها بدهکار معلم نبود. قیافه‌ای هم نداشتم. لباس‌های کثیف با زانوهای پاره که با یک لوگوی پارچه‌ای ناهماهنگ وصله شده بود تمام خوش‌تیپی من بود.

او نه یک خودکار، بلکه دو خودکار داشت، یکی آبی و یکی قرمز. چقدر هم روان می‌نوشت! گاهی که از کنارش رد می‌شدم می‌فهمیدم که احساس خاص و برتر بودن می‌کند. مشق‌هایش را دو رنگ می‌نوشت که باعث می‌شد جذاب و زیبا به نظر برسد اما مشق‌های من، با مداد چوبی سیاه، درشت و کج و معوج بود. اصلاً نفرت داشتم از نوشتن حتی یک کلمه‌ی سیاه روی دفتر سفید.

×××

تمام حسرت من شده بود جایگزینی خودکار با مداد.

غبطه یا حسادت!؟ مهم نیست پشت‌اش چه خبر است! نیّت خیر داری یا شر. در هرحال او چیزی دارد که تو نداری. حتی اگر توّهم باشد. همیشه دست بالای دست هست و باید یکی باشد که از تو سرتر باشد. نه برای آنکه تو زیردست باشی، بلکه برای آنکه خودت را تا سطح او و حتی بالاتر از او بالا بکشی. حتماً می‌گویی خودت را با دیگران مقایسه نکن با هدف‌هایت مقایسه کن. قبول این درست. اما گاهی یکی زودتر از تو به آن اهدافی که داشتی رسیده! یکی زودتر از تو موفق بوده. شناخت و نگاه کردن به آنهایی که در مسیر مشابهی که تو در سر می‌پروانی، موفق شده‌اند، تو را پُرانگیزه‌تر می‌کند. آدم‌ها و موفقیت‌هایشان می‌شوند شاخص‌های اندازه‌گیری برای تو. چون بدون اندازه‌گیری نمی‌شود مدیریت کرد. آنگاه می‌خواهی جا نمانی. آنگاه که دیدی کسی هم توانسته سریع‌تر از تو به آرزوها برسد، محکم‌تر می‌شوی و ثابت‌قدم‌تر. با خود می‌گویی چرا من به آنها نرسم؟ حتی اگر آنچه که می‌بینی توهمی بیش نباشد.

دیدن موفقیت دیگران، ما را به جلو می‌کِشد، کاهلی را در ما سرکوب می‌کند و چیزی دائماً خوره‌ی جانت می‌شود که بیش از این نباید دست روی دست گذاشت. مرغ، مرغ است. اما اگر مرغ همسایه را غاز می‌بینی، اتفاق ناخوشایندی نیست. برای آنکه همسایه، مرغ تو را هم غاز ببیند، دست از تلاش نخواهی کشید. ناموفقیت‌های ما تماماً از درس نگرفتن‌هاست. اگر از اشتباهاتمان درس نگیریم، اشتباهات، از ما درس می‌گیرند، تا سخت‌تر و دردناک‌تر شوند و دفعه‌ی بعد چاره‌ای جز درس گرفتن نداشته باشیم! پس سعی‌ام را کردم. سعی من، خرید یک خودکار بود با هزار ناز و منت‌کشی بالاخره پدرم، راضی شد و پول به‌ام داد و یک‌ دانه، آبی‌اش را خریدم و تکالیفم را با آن نوشتم.

من خودکار داشتم. اگرچه معلم این را نمی‌دانست. چنان ذوق‌زده بودم که قابل وصف نبود. با اینکه چند بار مجبور به پاکنویس‌کردن شدم، بیشتر از ۱۰ صفحه از دفتر مشقم را پاره کردم تا در نهایت چیزی بنویسم که قلم‌خوردگی نداشته باشد و معلم ایرادی بر آن وارد نکند و نگوید چون خودکار استفاده کردی، خط‌خطی شده! اما نتیجه چه شد!؟ هیچ! معلم وقتی دید با خودکار نوشتم دفتر را بر صورتم کوبید و گفت:” احمق مگر نگفتم با خودکار ننویس!؟”

ازم خواست خودکارم را بیاورم و جلوی همه‌، اول آن‌را لای انگشتانم گذاشت و حسابی دستم را فشار داد آنقدر که گریه‌ام درآمد و بعد خودکارم را توی کیف خودش گذاشت و گفت:” بار آخرَت باشد. نبینم از این غلط‌ها بکنی!”

این حرکتم و این تنبیه، لرزه بر تن دیگران هم انداخت تا مثل من خیال داشتن خودکار را در سر نپرورانند.

با اینکه او تنبیه‌ام کرد اما از شاگرد اول کلاس، متنفر شدم. زورم که به معلم نمی‌رسید اما می‌توانستم تلافی‌اش را سر آن هم‌کلاسی لوس و نُنر دربیارم. خودکار، حقی بود که حداقل از من گرفته شده بود اما به او رسیده بود. من نمی‌خواستم که او خودکار نداشته باشد می‌خواستم خودم هم داشته باشم. ولی این خواسته، شد عقده. باید این عقده را خالی می‌کردم در زنگ بعد و درست کنار آبخوری دستشویی، به او حمله‌ور شدم و توی صورتش چنگ انداختم. جوری که جای ناخن‌هایم روی لُپ‌های بر‌آمده‌اش، خطی قرمز کشید درست مثل خط خودکار قرمزش!

دلم، ریش شد. از این‌که او را پیش‌مرگ معلم کردم ناراحت بودم. نه تنها حال بدی که داشتم خوب نشد بلکه شرمنده‌تر شدم و احساس گناه می‌کردم.

اوضاع بهتر نشد. بلکه بدتر هم شد. شکایت او به گوش معلم نرسید؛ بلکه معلم آنقدر به او توجه می‌کرد که از جای چنگال روی صورتش فهمید. گفت:”کی این کار را کرده، هرکسی که نکرده، دستش را زود بگیرد بالا.” فقط دست من پایین ماند. بجای دستم، گوشم را چنان کشید و پیچاند و برد بالا که از روی زمین کَنده شدم و همین‌که اولین سیلی محکم را که در گوشم خواباند همانجا شاشیدم به خودم. این برای یک عمر نابودی غرورم کافی بود. تا چند دقیقه پیش نسبت به آن کاری که کردم احساس گناه می‌کردم اما اکنون دوباره از شاگرد اول کلاس متنفر شدم.

پس از آن، معلم، گفت که تمام تکلیف آن شب را باید چهل مرتبه رونویسی کنم و تا شروع هفته‌ی بعد، باید به‌اش تحویل بدهم. این یعنی فقط دو روز فرصت‌. آن‌هم با مداد!

×××

بامداد پنجشنبه و جمعه‌ی آخر هفته، از خواب بلند می‌شدم و تا شب، رونویسی می‌کردم. هیچ عذابی دردناک‌تر از یک کار تکراری نیست! بخصوص آن‌که سخت‌ترین وسیله را برای انجامش داشته باشی. بخصوص آن‌که ازش متنفر باشی و بخصوص آ‌ن‌که انگیزه‌ای هم نداشته باشی. هر کلمه‌ای که می‌نوشتم، نفرینی نثار معلم و آن شاگرد زرنگ‌اش می‌کردم. ریشه‌ی جانم داشت کَنده می‌شد. اما چاره‌ای نبود.

مداد، واژه‌ی دل‌آزاری بود اما خودکار، خودِ آزادی بود که ازم گرفته شد. مطمئنم هرگز مداد، در زندگی‌ام نقشی نخواهد داشت. چیزی را برایم نخواهد نوشت. چون جز سیاهی کربن بی‌خاصیت‌اش که روزگارم را سیاه کرد رنگی ندارد! حتی مدادهای رنگی هم برای کشیدن نقاشی‌های کودکانه هم در نظرم سیاه بودند! من می‌خواستم اشتباه کنم هزاران بار. می‌خواستم با خودکار بنویسم. می‌خواستم شبیه آن شاگرد اول، دفتری داشته باشم با رنگ جوهر آبی و قرمز. آن‌چنان که با ساچمه‌ی غلطان خودکار که بر روی کاغذ می‌رقصد و بی‌هیچ درد و زحمتی می‌نویسد، برقصم.

من آن شاگرد زرنگ را شبیه خودکار می‌دیدم. دفترهای نوشته‌ شده‌اش با خودکار دو رنگ، آرزویی بود که رسیدن‌اش سخت‌تر از رفتن به ماه بود. آرزویی که نرسیدن‌اش باعث شد ترک تحصیل بکنم. هرچند خانواده‌ام اندکی مخالف بودند اما وقتی دیدند از پس هزینه‌ی کتاب‌های درسی‌ام به‌زور برمی‌آیند و همین اندک هزینه هم با نمرات افتضاح و کارنامه‌ی سیاه به باد فنا می‌رود و وقتی دیدند سرخورده و افسرده شدم و از خجالت شاشیدن آن روز با هیچ‌کس حرف نمی‌زدم و اگر هم حرفی بود، جنگ و دعوایی در مدرسه به راه می‌‌انداختم، خیلی زود موافقت کردند تا سال‌های سال در مزارع کشاورزی با پدرم مشغول به کار شوم.

×××

کار کردن در مزارع، تمام کودکی و نوجوانی‌ام را گرفت. تا آن‌که تصمیم گرفتم به فکر شغلی باشم.

استاد فریاد زد:”کجایی پسر!؟” سریع خودم را به او رساندم. پرسید:”کو، کجاست!؟” پاسخ دادم: “دنبال چه می‌گردید!؟” امروز روز اولی بود که اینجا کار می‌کردم هنوز به‌اش عادت نداشتم و این طرف و آنطرف را می‌پاییدم که او فریاد زد:”اینجا نجاری است. نمی‌بینی دارم چوب‌ها را برش می‌دهم!؟ می‌خواهم اندازه بزنم!” بخاطر آنکه ذکاوتم را به او نشان دهم گفتم:”خط‌کش! دنبال خط‌‌کش هستید‌؟” پاسخ داد:”نه، خط‌کش، اندازه می‌گیرد، اندازه نمی‌زند! دنبال مدادم. مداد کو!؟” با کف دست روی جیب‌هایش زد، سرش را مرتب این‌طرف و آن‌طرف می‌چرخاند تا آن‌را بیابد. مات و مبهوت نگاهش می‌کردم. باز هم مداد! این واژه، این ابزار نوشتن، تلخ‌ترین چیزی بود که در زندگی‌ام ول‌کن‌ام نبود. مداد، درست شبیه اره بود چه فرو می‌کردی چه بیرون می‌آوردی، در هرحال می‌خواست تاروپود ذهنم را از هم بدّرد. مداد، لرزه بر اندامم انداخت. دوباره مداد، اما این بار نه سر کلاس مدرسه بلکه سر کلاس نجاری و در کارگاهی پُر از خاک‌اره، چوب و الوار، میخ و در و تخته که با هم خیلی‌خوب چفت می‌شدند، قد علم کرد.

مداد، چرا دست از سرم نمی‌داشت!؟ می‌خواست تا ابد، روزگارم را عین نوکش سیاه کند. پرسیدم:”استاد، چرا از خودکار استفاده نمی‌کنی!؟” دوست داشتم بگویم چقدر قدیمی هستید. دوست داشتم بگویم اگر استادی چرا نمی‌دانی ابزارت را کجا گذاشتی! دوست داشتم سریع یک خودکار از جیبم دربیاورم و بگویم بیا با این بنویس. زیبا و سریع. راحت و دوست‌داشتنی. اما هیچ‌وقت نیازی نبود خودکاری در جیب داشته باشم. مگر چه اشکالی داشت که نجار از خودکار استفاده کند؟ که گفت:”خودکار روی چوب خوب نمی‌نویسد!” اینجا هم معلمی بود که مدادپرست بود. او عدم استفاده از خودکار را در نجاری خیلی خوب شرح داد. اینجا هم استفاده از خودکار غلط بود. اما این بار خودکار، بدتر از مداد می‌نوشت. اصلاً اهل نوشتن نبود. هرچند عجیب بود که چطور روی کاغذی که از چوب ساخته شده، خودکار خیلی خوب می‌نویسد اما روی خود چوب، بریده‌بریده است و حتی قادر نیست خطی را بکشد. مداد، سرنوشت مرا در دست خود گرفته بود. چیزی که متنفری ازش، همیشه دیده می‌شود و همیشه ناخواسته مورد توجه است. با تمام نفرتی که از نام مداد داشتم به‌اش گفتم:”استاد، مداد روی گوش‌اتان است!”

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۸۶

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۲ دقیقه

لخت

لُخت، بر هیچ‌کس پوشیده نیست! #کاریکلماتور #واژه_گردان پانوشت: بی‌پروا سخن‌گفتن؛ دو روی سکه، یکی شدن؛ بی‌لفافه و بی‌پرده بودن؛ رُک و پوست‌کنده و صاف و یکدست بودن، همه

لخت

لُخت، بر هیچ‌کس پوشیده نیست!

#کاریکلماتور #واژه_گردان

پانوشت:

بی‌پروا سخن‌گفتن؛ دو روی سکه، یکی شدن؛ بی‌لفافه و بی‌پرده بودن؛ رُک و پوست‌کنده و صاف و یکدست بودن، همه و همه عریان بودنِ زبان و اندیشه‌ی تو را به همگان نشان می‌دهد. شبیه این است که لُختِ لُخت در خیابان، راست‌راست راه بروی. چه زیادند آنهایی که به تو خواهند خندید؛ نه به تو، به افکار پنهان خودشان که تو اکنون آنرا بر طبق اخلاص و بر گونی دستفروشی کنار خیابان پهن کردی و در معرض دید همه گذاشتی. حتماً که عده‌ای ازت بیزار خواهند شد. عده‌ای ازت دوری خواهند کرد و عده‌ای، مسخره‌ات می‌کنند. عده‌ای سرت آوار می‌شوند و بساطت را جمع می‌کنند تا کمتر بگویی. کمتر با یک دست! بفروشی. چیزی را جز پرده و گاهی بی‌پرده نفروشی. شاید هم سرت را به باد دهی. می‌دانی که باد همیشه می‌وزد و البته برای کسی که عریان است سوزناک‌تر. باد سرد، برای آنکس که مویی بر سر ندارد تازیانه می‌کِشد. باد خشک، برای آنکس که رُک و پوست‌کنده‌است به اعماق استخوانش فرو می‌رود. باد زمستانی، برای آنکس که بی‌لفافه‌است، کُشنده است! مردم، می‌گویند عاشق یکرنگی‌اند اما از روبرو شدن با آن دلِ خوشی ندارند. در عوض، عاشق رنگین‌کمان‌اند که یک رنگ را پشت هزاران پرتو نور رنگارنگ پنهان می‌کند. شمشیری که از نیام برگرفته شده، لبی که از کام لذت پوچ گرفته شده، خنجری که بی‌غلاف است و تفنگی که ماشه‌اش چکانده شده، همیشه در دست یک دیوانه است. چون فقط یک دیوانه، یکرنگ است! فقط یک دیوانه، بی‌پرده سخن می‌گوید. فقط یک دیوانه، تهدید به خطر می‌کند. عاقلان رنگارنگ‌اند. عاقلان رُک نمی‌شوند در انظار. عاقلان، رو در رو، پُر رو، دو رو و پشت و رو دارند. عاقلان در خیابان لُختِ لُخت راه نمی‌روند. اما راست‌راست، مورد احترام‌اند! دیوانه‌ها، لُخت‌اند. چیزی ندارند که بر کسی پوشیده باشد!

بریده‌ای از کتاب: واژه‌گردان چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #کاریکلماتور

۰ ۰ ۰ ۸۸

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۹ دقیقه

پاسخ!

بخاطر مغروری هیچ‌گاه زن نداشت، بخاطر بی زنی هیچ‌گاه فرزند و بخاطر بی‌فرزندی هیچ‌گاه پدر بودن را حس نکرد. مگر غیر از این است که زندگی، سراسر یعنی احساس!؟ حس دوست داشت

پاسخ!

بخاطر مغروری هیچ‌گاه زن نداشت، بخاطر بی زنی هیچ‌گاه فرزند و بخاطر بی‌فرزندی هیچ‌گاه پدر بودن را حس نکرد. مگر غیر از این است که زندگی، سراسر یعنی احساس!؟ حس دوست داشتن، حس همسر داشتن، حس پدر بودن و حس خلق یک اثر از تبار خودت، یعنی بودی، زندگی کردی و خواهی بود. ولو آن‌که مدتی بعد، از مرگ، کام بگیری. یعنی توانستی بر تنه‌ی درختی سخت، خطی بیاندازی تا اثری ولو فانی را خلق کنی. خلق یک کپی از خودت، حداقل کاری است که در این زندگی باید کرد. هرچند می‌گویند کامیابی آدمی در همین چیزهاست. اما در نهایت همه ناکام به کام مرگ رفتند، تنها کسی که هرگز ناکام نمی‌میرد، مرگ است! ولی لازمست در طول زندگی چیزهایی را متر بزنیم و عرض‌اش را عرضه کنیم تا حس نکنیم تمام عمر، خیاطی را یاد نگرفتیم. می‌شود خودت را هم‌اندازه‌ی کسی کنی حتی اگر مجبور شوی دست به اندازه‌ات بزنی. خیاط بودن برای این چیزها خوب است. وگرنه عمر، به بطالت خواهد گذشت. همه یک سر دارند و هزار سودا. ولی برای دو پا، یک شلوار کافی است و برای دو چشم، یک عینک! این تمام زندگی است حتی اگر بدون شور باشد و بدون سرور. اما نه برای این منِ مغرور!

×××

روزی از مردی بی‌سواد و روستایی پرسیدم، هدفت در این دنیا چه بود؟ گفت، چند فرزند تمام ثمره‌ی من از زندگی است، بزرگشان کردم تا در پی ادامه‌ی زندگی باشند! احمقانه به نظر می‌رسید اما عاقلانه‌ترین پاسخ بود. حداقل از نظر خودش. به واقع نسل را باید ساخت. نسل، حتی اگر یک نسخه باشد، یک نسخه است. یک نسخه‌ی دست‌نویس. اصل. به‌خط کوفی و یا صوفی! و اگر در جنگ و آتش و زور نسوزد. می‌توان از آن رونوشت‌ها، نوشت؛ یا شاید هم چاپ کرد. میوه‌، وظیفه‌ و هدف، تمام کاری است که درخت حیات باید بکند. حتی اگر بی‌ریشه باشد. حتی اگر پُراندیشه باشد و یا از سنگ و شیشه. درخت بی‌ثمر، زمین بی‌قمر است که نه شب مهتابی دارد، نه مهتاب بی تابی! درخت حیات، اگر میوه ندهد، نه از ثمره‌اش کلاغ لذت می‌بَرد و نه الاغ. هرچند زاد و ولد، زندگیِ تکراری است! اما نمی‌شود تا آخر تنها زیست. البته که می‌شود؛ اما در خلوت تنهایی. در خلوت و در تنهایی. شبیه یک اسیر گرفتار در دامی که چشمش خشک شده از بس به انتظار صیاد نشسته‌. شبیه پرنده‌ای که می‌پَرد اما در فضای بسته خانه. گاهی باید پَر کشید به آبی آسمان حتی اگر در تیررس ساچمه‌های سُربی باشی. نباید جَلد یک دیوار شد، نباید جَلد یک قفس شد. این، مُردن تدریجی است! اما تا روزی که زیاد، دیر نشده؛ چون دیر، زیاد می‌شود! ماحصل تنهایی یک چیز است حتی اگر به شکل‌های مختلفی به آن رسید. حتی اگر دور و بَرت پُر باشد از آدم‌ها، باز تنهایی. اما آدمی زور می‌زند تا از تنهایی‌هایش فرار کند. چون همیشه پرداختن به نهان، دیوانه‌کننده خواهد بود این را البته نه در زمان جوانی بلکه زمانی فهمیدم که دیگر دیر شده بود آنقدر دیر که نمی‌شد جبرانش کرد. شاید هم می‌شد اگر کسی را از جنس خودم می‌یافتم.

×××

روزی با زنی هم‌کلام شدم. می‌گفت ۵۰ سال دارد. تنهای تنها. در آپارتمانی بزرگ زندگی می‌کرد. آنقدر بزرگ که وقت نمی‌کرد جز میز چوبی که پشت‌اش می‌نشست و کتاب می‌خواند و قهوه می‌نوشید را تمیز کند. چین و چروک صورتش، کم از پهنای دیوار چین نداشت. نباید آنقدر فرتوت می‌شد اما شده بود. می‌گفت جوان که بودم، گزینه‌ها آنقدر زیاد بود که انتخاب را سخت کرد. البته گزینه‌های عادی. گزینه‌های عادی همیشه هستند تا انتخاب نکنی. شبیه پاسخ‌های تکراری و شبیه به هم در سوالات کنکور، که فقط گمراه‌کننده‌اند بخاطر آنکه از گزینه‌ی اصلی غافل شوی. دنبال انتخاب‌های بهتر بودم اما برای بهتر انتخاب کردن، باید بهتر هم می‌شدم. سال‌ها جان کَند، درس خواند، کار کرد، پول درآورد، از جوانی‌اش خرج کرد تا پول پس‌انداز کند! خیلی‌خوب سرمایه جمع کرده بود، منهای تمام روزهایی که از دست داده بود! انتخاب‌ها کمتر شدند اما خاص‌تر و البته او نیز سخت‌گیرتر. قبلاً فقط جوانی داشت و شر و شور، این‌ را آلبوم عکس‌هایش می‌گفت. سال‌ها طول کشید و او پشت کنکور بود. پس از آن، همه چیز داشت و حتی آن ایرادات خدایی را به کمک تیغ جراحی از بین برده بود، پُر بود از زیبایی و بَر و رو. افسوس هیچ‌کس تمام آنچه را که می‌خواست نداشت. یکی بود ثروت داشت اما عطش جوانی را از خاطر برده بود. یکی بود آنقدر متفکر که مویی بر سرش نمانده بود. دیگری ویلان ویلاهایش بود. آن یکی ظاهرش با باطنش نمی‌خواند، یکی دم از دین می‌زد اما آزاد نبود! یکی آزاد بود اما تنها نبود. یکی هم بود تمام منطق‌الطیر عطار را از بَر بود اما به وادی عشق نرسید. هُدهُد بیچاره، بجای سیمرغ، تنها ماند و بی‌مرغ! هرچه گزینه‌ها خاص‌تر شدند پاسخ‌ها نیز دشوارتر. در آخر، مجبور شد انتخابی نکند.

×××

هیچ چیزی از آن چیزهایی که او می‌خواست در من نبود. یک گل‌فروش بدون بیمه و بدون نیمه. آن نیمه‌ی گمشده! طاس، اما نه خیلی آس و پاس، تمام ظاهر من بود که البته با باطنم بخوبی می‌خواند. این یعنی صداقت. صداقت شاید تنها چیزی بود که او می‌خواست، که البته حتی اگر به تنهایی این را می‌خواست، که مطمئناً نمی‌خواست؛ من هم نمی‌خواستم تا در انتهای زندگی، جستجوگر عشق باشم. شاید هم باشم اما لابلای سختی‌های تنهایی و رنج‌های سخت زندگی، رمق چندانی در من دیده نمی‌شد. یک روز که از روبروی گل‌فروشی‌ام رد می‌شد داخل شد. پرسید، مغازه را تازه باز کردید!؟ گفتم، نه یکسال است! مشخص بود چیزی توجه‌اش را به این زودی جلب نمی‌کند. به زحمت سفیدی موهای تُنک‌اش دیده می‌شد. ازم درخواست کرد تا مرتب به گل‌هایش سرکشی کنم. می‌گفت دل و دماغ این کارها را ندارد. هرچقدر دستمزدش باشد را می‌دهد. از سویی دلش برای گل‌هایش می‌سوخت. فقط می‌خواست آنها شاد زندگی کنند بی‌آنکه از دیدن‌اشان بخواهد لذت ببرد. اولین بار که به خانه‌ی آن زن رفتم، دیدم که تمام گلخانه‌اش بدتر از خودش پژمرده شدند. بیشتر علفزار بود تا گلزار. هرس کردن گل‌ها، تعویض خاک گلدان‌ها، قلمه‌زدن و کاشت نهال جدید و سَم دادن به گل‌ها، تخصصی بود که هم علمی و هم تجربی آموخته بودم. سَم دادن به گل! شبیه میل کردن زهر است به امید از بین بردن کِرم روده! در هرحال، این یک شَر ضروری است. برای کشتن مزاحمین رشد گیاه. از بد روزگار نبود که گاهی چنین پیشنهاداتی را می‌پذیرفتم و از این خانه و آن خانه می‌رفتم بلکه این گریزی بود برای تسکین تنهایی‌ها. شاید هم از اینکه استاد این کار بودم و مرا به خانه‌هایشان دعوت می‌کنند خرسند بودم. این کاری بود که هر ماه انجام می‌دادم.

من، هرگز زنی را رسماً در بَر نگرفتم. تا نکند به‌واسطه‌ی داشتن زن، فرزندی داشته باشم و به واسطه‌ی فرزند، بی‌خود و بی‌جهت، خود را درگیر احساس احمقانه اما پُرمسئولیت پدری کنم و گرفتار غرایز تولید نسل شوم. می‌شود تنها هم خانواده بود. این انتخاب من است از جوانی تا آخر عمر. بدون دغدغه‌ی گریه‌های شبانه. بدون خون دل خوردن برای خون رساندن به رگ‌های او و بدون آینده، هم می‌شود زیست. زندگی مجردی، لذت‌بخش‌ترین تلاشی است که می‌خواهی شبیه میلیاردها انسان همفکر نباشی. یک مسیر صاف و هموار بدون پستی و بلندی. زمینم بی‌حاصل است.، اصلاً دنیا چه حاصلی برای من داشته که من برای دنیا داشته باشم و فرزند نداشته‌ام چه حاصل؟ عاقلی هست که سرش درد نکند اما دستمال به آن ببندد؟ باید خون بالا بیاوری تا بتوانی آروغ بچه را بگیری. همین‌که بی‌دغدغه مدتی آسوده باشم و با گل و بلبل سر کنم بهتر از نق‌زدن زن و فرزند است. آن چنان شد که عاقبت با مجردی‌ام ازدواج کردم. تنها چیزی که برای یک مرد کافیست غرور است. همین!

×××

وقتی گل‌ها مرا دیدند، دوست داشتند من به کمک‌اشان بروم. آنها در عذاب بودند از پیچش علف‌های هرز بر سر ساقه‌های خشک. بیزار بودند از خیمه‌ی گسترده‌ی شته و کرم. نه به سمت نور می‌رفتند و نه نور به سمت‌اشان می‌آمد. از اینکه عاجز بودند از سبز شدن نهالی نو احساس بدی داشتند. این‌ها را خیلی خوب می‌فهمیدم حتی اگر لب به سخن نرانند. باید گل‌فروش باشی تا زبان گل‌ها را بفهمی. هر کسی در چیزی استاد است. یکی در ادبیات، یکی در صنعت و یکی از نجوم. او از ریاضیات زیاد می‌دانست، ریاضیدان شد، هرچند من خوشحالم که گلدان نشدم! آن زن نیز وقتی دید گل‌ها را چگونه بی‌محابا هرس می‌کنم و در چشم به‌هم زدنی در گلدان می‌گذارم در تعجب بود که چطور می‌شود با گل، که لطیف‌ترین مخلوق هستی است آنقدر خشن برخورد کرد بی‌آنکه گل‌ها، خراب‌تر شوند و یا خُرده‌ای به دل بگیرند؟ شاید هم آنان ناراحت می‌شدند اما زندگی نباتی آن را نشان نمی‌دهد. نه! مطمئناً به این یقین رسید که غمی در نگاه گلبرگ‌ها دیده نمی‌شود. مشخص بود می‌خندیدند این را از طراوات برگ‌ها و تازگی خاک و سم و آب می‌شد فهمید. مرا کنار دستش نشاند. به یک قهوه‌ی تازه دعوتم کرد. سفره‌ی دلش را تا انتها گشود. سفره‌ای که سال‌ها بود گره‌ی سفتی بر چارگوشه‌اش، داشت خفه‌اش می‌کرد.

او بیشتر کتاب خوانده بود، بیشتر می‌فهمید همین باعث شد بیشتر عذاب بکشد و وسواس‌تر شود برای انتخاب پاسخ درست! او گاو دوست داشت، پُر از گاوصندوق، موقعیت می‌خواست بدون شمال و جنوب، موی جوگندمی می‌پسندید، تنِ ستبر می‌خواست و نگاهِ مستور، به دنبال صداقت بود و عشق. اما همه‌ی اینها در یک نفر نبود. همچنان که هیچ پرسشی، تمام پاسخ‌ها را در خود ندارد! انگار خودِ پرسش، سخت‌تر از پاسخ‌ها شده بود. دوست نداشت یکی از این پاسخ‌ها را تیک بزند. ترسید از نمره‌ی منفی! آنقدر دست رد به سینه‌ی همه زد که دستش مردود شد! حتی گاهی مردد بود که چرا باید به چنین پرسشی پاسخ دهد!؟ رها کردنش می‌ارزد به انتخاب غلط. می‌شود تنها زیست بدون یک مزاحم، بدون حضور کسی که قادر نیست حفره‌ای را پُر کند. همین شد که دست آخر، دل بُرید از انتخاب. مدادش را شکست و گوشه‌ای تنها، کز کرد و نشست. اکنون آنقدر در خلوتگاه خود با خود خلوت کرد که تکراری شده بود. از دیدن روی‌اش. آینه‌اش مدت‌ها بود که دلزده شده بود. کسی به دیدنش نمی‌آمد، حتی آینه. به دیدن کسی هم نمی‌رفت. رُژ لبش، فاسد شده و سرمه‌ی چشمانش، خشک و هیچ کِرِمی نمی‌توانست عمق پوستش را پُر کند. کِدر بود و سیاه و آه دمادم لابلای حرف‌هایش شبیه روشنی ماه بود.

سال‌ها گذشت، دیگر حتی تراش تیغ جراحی بر صورتش، کُند شده بود. پیرتر از سن‌اش بود و سیرتر از زندگی. حتی اگر کسی هم از درِ عشق وارد می‌شد دیگر خود را در جایگاهی نمی‌دید که برایش لوندی کند، زنانگی کند و زندگی. کارش شد بندگی. بندگی افکارش، بندگی خط به خط کتاب‌هایی که تنها همدم بی‌دم‌اند. خوب می‌دانست که دیگر گوشت‌اش را کسی نمی‌خرد، حس می‌کرد بو می‌دهد. بوی ماندگی و درماندگی. کسی نبود، حتی اگر بود که نبود، دیگر بی‌فایده بود. خوب می‌دانست دیگر هیچ‌گاه مادر نمی‌شود. یأس از یائسگی‌اش می‌ریخت. نمی‌شد حس کند میوه می‌دهد، حتی اگر میوه‌اش بلوط باشد!

دلم سوخت از دیدنش، از حرف‌هایش و از گلخانه‌اش. می‌خواستم کمکش کنم. اما چه کمکی؟ او درست شبیه من بود. با این تفاوت که من انتخاب کردم که تنها باشم اما او مجبور شد که تنها باشد. او بی‌نیاز بود. نیاز بود؛ اما نیاز، بدون او بود! تنها کمکی که کردم گوش دادن به حرف‌هایی بود که تاکنون به کسی نگفته بود.

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۸۹

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۳ دقیقه

خواب درختان

زیر قامت درختی ایستاده بودم. تنِ ‌قطور، پوست کلفت و بلندای هیبت و شاخه‌های آشفته و پراکنده‌اش را دید می‌زدم که ازم پرسید:”درختان هم شب‌ها می‌خوابند!؟” پرسش سختی نبود

خواب درختان

زیر قامت درختی ایستاده بودم. تنِ ‌قطور، پوست کلفت و بلندای هیبت و شاخه‌های آشفته و پراکنده‌اش را دید می‌زدم که ازم پرسید:”درختان هم شب‌ها می‌خوابند!؟”

پرسش سختی نبود؛ اما چون هیچ‌وقت به‌اش فکر نکرده بودم، جا خوردم. همیشه خواب درختان را با زمستان تصور می‌کردم. این حداقل چیزی بود که از کودکی آموخته بودم. هیچ‌گاه به روز و شب‌اشان و به خواب و بیداری‌اشان در یک شبانه‌روز نیاندیشیده بودم. آنها با طلوع آفتاب، نفس نمی‌کشند. شب‌ها بی‌‌سر و صدا، نفس می‌کشند و دم و بازدم‌اشان به شما می‌فهماند که شب را نباید در جنگل خوابید. شاید مزاحم خواب‌اشان می‌شویم. زیرا هوایی برای تنفس نیست، هرچه هست تنها چیزی که نصیب‌اشان می‌شود همین هواست؛ حتی در انبوهی از دود و سیاهی؛ حتی در حجمی از رنج و تباهی. این نفس‌کشیدن‌ها، تنها تقلای آنان‌است برای ماندن‌.

شبا‌هنگام از اکسیژنی که نیست می‌شود فهمید نباید مزاحم نفس‌کشیدن‌اشان شد. پس لابد روزها در خوابند و شب‌ها بیدار. کسی چه می‌داند؟ شاید شب‌ها در خوابند و بی‌اکسیژنی‌ها، صدای خُروپُف‌اشان است. هرچه هست درختان بیدارند؛ حتی اگر از ترس، روزها جرئت نفس‌کشیدن را نداشته باشند. باید مدتی خود را به خواب بزنند. قطعاً جا پهن نمی‌کنند تا بفهمیم خوابند یا بیدار. چشمی نمی‌بندند تا بدانیم خمار خوابند یا در اندیشه‌ی خواندن یک کتاب! چیزی جز آبی که نیست هم نمی‌نوشند تا بدانیم مست‌اند یا هوشیار. ایستاده می‌خوابند و ایستاده بیدارند. بهار و تابستان و پاییز و زمستان. درختان سبز و درختان خشک، بازی روزگار است برای نشان دادن زمان. در هر زمان، برای سنجش گذر عمر این و آن.

یک جرقه، برای به شعله کشیدن جنگل، کافی است! یک جرقه برای بیدار شدن! یک رعد کافی‌است برای جنگلی که ریشه‌ی درختانش، از خاک بیرون است. درختانی که خشک‌اند و استوار، اما نه از سینه‌ی زمین، آبی می‌مکند و نه در سینه‌ی زمین آبی هست و نه اهل بگو بخند! گریان‌اند با چشمانی خشک و زبان تشنه و قامت خمیده. درختان بی‌ثمر، مترسک‌های چوبی عبثی را می‌مانند که گویی فقط برای ترساندن و یا عبرت دیگران ، عَلَم شده‌اند. اما اینان حتی بدون ثمر و قمر، باز هم درخت‌اند. ثمر خواهند داد به وقت آبیاری، به‌وقت همیاری.

درختان خشک، از ریشه، بی‌پایه‌اند، اما بی‌ریشه نیستند! زمین، شبیه آینه، شکل شاخه‌های لُخت را در انعکاسی معکوس نشان می‌دهد. ریشه‌ها، همان شاخه‌های لُخت در زیر خاک‌اند، همان تصویر شاخه‌های برافراشته بر تنه‌ی درختان‌اند. هر چه شاخه‌ی بیشتری سر به آسمان بکِشند، ریشه‌های بیشتری در دل خاک، فرو می‌روند. از این روست که یک درخت، حدفاصل زیر زمین تا آسمان است! ریشه‌های زیرزمینی! شاخه‌های بی سقف ابر!

درختان پوسیده، ضخامت پوست کلفت‌اشان هر روز ضخیم‌تر از روز قبل می‌شود. جنگل‌بانان غافلند که هرچه پوست درختان کلفت‌تر شود ساده‌تر کَنده می‌شود. ساده به تن عریان‌اشان می‌توان رسید، ساده‌تر می‌توان شکلی بر اندامشان کشید! این پوست را حتی بارها بکَنند باز روی قامت‌اشان را خواهد پوشاند!

درختان بی‌برگ و ثمر، راهیان بی‌فانوس هر سفر؛ دسته‌دسته و قطارقطار در امتداد ناامیدی، چشم به آسمان دوخته‌اند و این ظل آفتاب، تمام اضلاع وجودشان را مماس بر هم می‌کُند.

با این وصف مطمئنم، درختان، همیشه بیدارند. شاید گاهی از فرط بی‌آبی، از حجم بی‌خوابی و از ناحسابی و بی‌کتابی، مدتی خود را به خواب بزنند، اما می‌شود بیدارشان کرد! گاه با وزش باد و گاه با یک جرقه و گاه با یک فریاد.

جنگلی را می‌توان به آتش کشید از هجوم فریاد. از وزش باد و از پایه و بنیاد.

نمی‌خواستم شرح تمام این تفکراتم را به‌اش بفهمانم. برگشتم و گفتم:”درختان، همیشه بیدارند!”

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۸۷

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۲۴ دقیقه

گوشواره‌های دخترم

تا وقتی که، سرزمین، سرزمینِ مادری است؛ زبان، زبانِ مادری است؛ جشن پیوند، مراسم عروسی است؛ ماشین عروس و داماد، ماشین عروس است و بهشت زیر پای مادران است، یعنی زن، جایگ

گوشواره‌های دخترم

تا وقتی که، سرزمین، سرزمینِ مادری است؛ زبان، زبانِ مادری است؛ جشن پیوند، مراسم عروسی است؛ ماشین عروس و داماد، ماشین عروس است و بهشت زیر پای مادران است، یعنی زن، جایگاهی دارد بسیار والا. زن، برای همه چیز است و همه چیز برای زن. آنچنان که تمام سرزمین و زبان و پیوند در این دنیا و پاداش آن دنیا را بنام خود کرده. حتی رابطه‌ی زناشویی، هم واژه‌ی زن را در خود دارد و انگار حول محور او چنین رابطه‌ای می‌چرخد. زن، تکرار زایش هستی و پیدایش جهان است. تمام پیامبران مرد بودند و تقریباً تمام خدایان و بسیاری از بُت‌ها، زن. همه‌ی اینها فقط یک معنی دارد آنکه، زن، پرستیدنی است! زن، زندگی است. زن، زیباست. هم خودش این را می‌داند هم همه‌ی مردان. آنگاه که دختربچه‌ای نابالغ است تمام نازی که خریدار دارد در او مشهود است. یک لوندی بچه‌گانه، یک شیرین‌زبانی خاص با پَرچینی از موهای نرم و ابریشمیِ کودکانه برای به رخ کشیدن کرشمه و غمزه‌ای حتی به اندازه‌ی نوک سوزن. آرام موهای دخترم را نوازش می‌کنم که روی گوش‌های کوچکش را پوشانیده:”دختر خوشگل بابا، خوابای خوب ببینی!”و آنگاه که جوان است به غایت زیباتر. شاید به همین خاطرست که تمایل زیادی به عریانی در اوست چه از سوی خودش چه از سوی دیگران، به نحوی که کشش بالایی برای نمایاندن جذابیت‌هایش دارد. چون او گنجینه‌ای از چیزهایی است که در عین تکراری بودن، بسیار خاص است. چیزهایی که علی بابا و چهل دزد هم در گنجینه‌ی خود نداشتند. حتی اگر او وقتی لای پوشش چادر و لفافه فرو رفته باشد هم اثری از نمایش زیبایی در او پیداست، مثلاً ناخن‌های بلندش که منقش به طرح‌های جوراجور است، یا حتی وقتی که خیلی محجبه است و یک نقاب عربی بر چهره می‌زند باز آنچنان چشم‌ها و ابروهایش را می‌آراید که ویترینی از زیبایی‌ها را به رخ می‌کشد. شبیه برآمدن آفتاب از پشت تپه‌های سیاه. عرض اندام همیشه به عریانی نیست. گاه، با انداختن یک دسته چندتایی از موهای فر شده از لای روسری‌اش، عرض اندام می‌کند و گاه، یک راه رفتن خرامان، گاه حجم عظیمی از دقت و صبوری‌اش و گاه با گونه‌های سرخ، لب‌های رُژ زده که روی سنگ فرش خیابان، رِژه می‌روند، همه و همه می‌گویند اینجا زنی است و زیبایی در این جا، سیال و جاری است. تمام کودکی در او زنده است تا روزی که او زنده است! آنچنان که میل زیادی به زندگی دارد حتی با دیدن تمام بدبختی‌ها و رنج‌ها، میل دارد به نگاه‌هایی که به‌ظاهر میل دارند به بی‌میلی! میل به کشاندن و کشیدن این و آن به دنبال خویش. یا با جلوه‌ای از زیبایی یا با شیوه‌ای از خانمی و یا با ترفندی از مهر خداوندی. خَم اندامش با موهایی که روی بالش کشیده شده، شبیه نقاشی مینیاتوری است و من دردمندانه آنرا حس می‌کنم. زیبایی که فقط لذت دیدنش را حس می‌کنم نه چیزی دیگر. نیم نگاهی به همسرم کردم و زیر لب گفتم:”خانوم خوشگلم شبت بخیر!” زن، شیطان نیست، خود خداست، خالق است و زایندگی دارد و زیبایی، نامحدود است و بیکران. حتی آنزمان که پیر شود هم چیزی برای عرض اندام دارد. این بار با دست‌های چروک اما لبریز از احساس مادرانه، با بقچه‌ای از لباس‌های همیشه خوشبو، با آبگوشتی که فقط او می‌تواند به این خوشمزگی بپزد. او هم در خواب عمیق‌تری بود:”مادرم، شب خوش!” زن، چه دختربچه باشد چه جوان و چه پیر، خوب بلد است چطور ناز کند. چطور دلبری کند و چطور با سکوتش زیبایی‌هایی که در وجودش هست را فریاد بزند و برای هر چیزی که مهم است، چطور جیغ بکشد و برای چیزی که مهم نیست نیز همین‌طور. زنِ کارمند، زن کارآفرین و یا زن خانه‌دار، یا زن یک مرد معتاد، در هر رسته و مقامی که باشد طلوع دوباره‌ی دلخوشی است و همراهی با زندگی. زن‌ها، چیزهای زیادی برای عرض اندام کردن دارند! زن. حداقل سه تَن از این جنس هستند، در زندگی من. کودک و جوان و پیر. دخترم، همسرم و مادرم. گاهی محو تماشای زنانگی آنها در سه نسل می‌شوم. چقدر سرگرم‌کننده‌اند و چقدر می‌توان سال‌ها به حرکات و رفتار و گفتارشان اندیشید. همه‌شان عزیزند. قدر و سهمی نمی‌توان متصور شد که کدامیک بیشتر عزیز است. هر چه هست هر سه تکمیل کننده‌ی یک واژه هستند، واژه‌ی، زن. یک مادگی سرشار از زندگی. فرقی نمی‌کند هر کدامشان تمام معنای زن بودن را در خود دارند. هیچ نعمتی از این بالاتر نیست که غرق سه نسل از خوبی زن‌ها شوی. ××× امشب، کوکِ کوکم. تا به حال این‌قدر در ماهیت زن و این همراهان زندگی‌ام، خیره نشده بودم. البته چرا تقریباً هر شب کارم همین است اما امشب دقیق‌تر. تمرکز فوق‌العاده شدید و بسیار عجیبی دارم. مغزم، انگار مغز انیشتین است. با این تفاوت که تمام نسبیت‌ها، قطعیت دارند. کمتر پیش آمده بود که به این اندازه، دنیای پیرامونم را زیبا و دقیق ببینم. یعنی چه بلایی بر سرم آمده!؟ نکند چشم بصیرت پیدا کردم؟ نکند در خیالات هستم؟ نکند این‌ها را نمی‌دیدم و کور بودم!؟ نمی‌دانم به چه مدت نظاره‌گرشان بودم. اما دمدمای صبح است. لابد از شب تا صبح با بی‌خوابی عجیبی که دارم مشغول داستان‌سرایی بودم. در همین روشنی‌های زیبا بودم که یک آن همه چیز رنگ باخت و تمام زیبایی‌ها به زشتی‌های بیشتری مبدل شد. از این سه تن که غرق تماشایشان بودم و برای توصیف‌اشان در ذهن شاعری می‌کردم و فیلسوفی، دیگر نگاهم را گرفته بودم. نگاهم رفت به سقف بالای سر، که با رنگ پوسیده و جای زرد رطوبت در دایره‌های موّاج و بی‌ریخت چشم و دلت را از زشتی آکنده می‌کند. به دیوارهای سیاه که با روشنی روز هم کثیفی‌اش بیشتر سیاهی‌اش را نشان می‌داد. به این فرش ماشینی پاره‌پاره، به تلویزیون قدیمی با قاب چوبی سوخته روی یک میز شیشه‌ای و دودی ِشکسته، به پتوهایی زشت و نازک که روی این آدم‌ها را پوشانده، آنقدر کهنه و بی‌پَرز و کُرک‌اند که انگار کارتن یخچال‌اند و اینان کارتن‌خواب. دنیا در نظرم تیره و تار شد و بوی فاضلاب شهری، سراسر خانه را در نوردید. صدای حرکت موتورهای قراضه‌ی همسایه‌ها و خودروهای که درجا روشن شدند تا کمی گرم شوند، چنان آزاردهنده‌است که انگار وسط همین پذیرایی ایستاده و منتظرند تا جنازه‌ی صاحبانش را به سر کار ببرند. شروع یک روز خسته‌کننده، داشت دیوانه‌ام می‌کرد. سردرد و بدن درد عجیبی بر جانم رعشه می‌انداخت. دهانم خشک و خستگی چشمانم داشت کورم می‌کرد. مغزم انگار قفل شده، نه میل خوابیدن دارد نه بیداری. یک برزخ بیهوده. چرا روز نمی‌شود؟ این پرسشی بود که مطمئنم زمین و زمان به اهمیتی نمی‌دهند که پاسخم را دهند. کار خودشان را می‌کنند. وضع اسفبار زندگی‌ام به شکل بسیار زشتی آزارم می‌داد. از سقفی که روی سر اینهاست و دارد لحظه به لحظه به کف پذیرایی نزدیک‌تر می‌شود، احساس خفگی می‌کنم. نه اتاقی هست و نه حریمی. هر سه کنار هم در خواب‌اند و گویی روحشان خالی است از هر نیازی، حتی از جان. غبطه می‌خورم به خواب آرام‌اشان. به آن پلک‌هایی که چنان به چشم دوخته شده که انگار هرگز باز نبوده. هر سه برای من هستند و من برای هیچ‌کدام. اکنون هیچ حسی به‌اشان ندارم. دقیقاً اینها کی هستند!؟ غریبه‌هایی در حریم شخصی من؟ یا من غریبه‌ای هستم در حیاط خلوت زندگی آنان؟ درد خماری باز به جانم افتاده بود. اثر آنچه که تا چندساعت پیش، سرخوشم کرده بود چنان رفت که انگار جانم از بدن رفته است. این درد خماری، خمارترین درد است! نمی‌دانم چرا ظرفیت مصرفم بیشتر شده، قبلاً با یک خط، شارژ، شارژ می‌شدم اما انگار کاسه‌ی تحملم کوچکتر شده، فکر نمی‌کردم تا ساعت ۵ صبح بیدار بمانم و این‌قدر برای مصرف بیشتر بی‌خواب شوم. نشئگی‌ا‌م چقد زود پرید. با این پا و آن پا کردن، این شب طولانی به پایان نرسید حتی با سرگرم شدن با دیدن این سه زن. با این‌که ساعت‌ها غرق‌اشان بودم اما انگار فقط چند دقیقه بود. هروئین، این قهرمان آلمانی، مثل همه‌ی روزها و شب‌های خماری، همیشه محتاجش‌ام. درد زیادی در بدنم تیر می‌کشد. منتظر این هوای لعنتی‌ام. تا نور آفتاب چون خاک بر جهان بتابد و زودتر همه جا را روشن کند و از این فشاری که تمام وجودم را در هم می‌شکند خلاص شوم. هیچ‌گاه به این اندازه منتظر طلوع آفتاب نبودم؛ چرا بودم هر روز همین است! روشنی روز برایم نجات بخش‌تر از تابش نور به تمام جهان است. بدن درد عجیبی تمام وجودم را در هم می‌شکست و به خود می‌پیچیدم،”چه درد بدی! روز شو دیگه لامصب…. آخ مُردم از خماری!” ××× “ناصر، رفیق بامعرفتیه و البته ساقی همیشگی خودمه. خیلی به‌اش مدیونم. اگه نبود معلوم نبود کنج کدوم خرابه‌‌ای جنازه‌م رو پیدا می‌کردن و شایدم هیشکی پیدام نمی‌کرد و طعمه‌ی سگا و شغالا می‌شدم. من موندم خودش چجوری دلش میاد بفروشه ولی مصرف نکنه! آخه مگه میشه!؟ هر وقت چیزی به‌ام می‌فروخت، این شعر خیام رو براش می‌خوندم کیف می‌کرد: من در عجبم ز می فروشان کایشان، زین به که فروشند چه خواهند خرید؟ به‌اش می‌گم ناصر، آخه از این بهتر که می‌فروشی چی میخری واس خودت!؟ همش می‌خندید هیچ‌وقت خودش مصرف کننده نبود. همیشه هوامو داشته، داش مشتیِ خوبیه، اوایل چُسی می‌اومد، تا پول نمی‌دادم جنس نمی‌داد. اما کمی که باهم گرم گرفتیم بهتر شد، حال و روز زندگیمو دید دلش به رحم اومد. خدایی یه روز جبران می‌کنم واسش. نمی‌دونم اینا کی‌ان؟ خیلی هنره، مواد دم دستت باشه اونم به وفور، اما لب نزنی! خدایی شاهکار می‌کنه. آخ وفور، آدمو یاد وافور میندازه، از کی نکشیدم؟ خیلی وقته! آخه وقتی لب به شیشه بزنی، تریاک مث گِل قهوه‌ای میشه! کل نمای هیکل ما هم که مواده، موادش هم سنگ و شیشه‌اس! فرصت خوبیه تا خاطراتی رو با خودم مرور کنم، یادمه یه بار وضعم خیلی خراب بود. گوشیم خاموش شد و ناصر هم سر و کله‌ش پیدا نبود. از درد خماری دم یه فلافلی افتادم یه گوشه‌ای. چشام باز نمی‌شد که صداشو شنیدم ‌گفت: امیر، خاک می‌خوای؟ یعنی جنس لازمی؟ حال نداشتم، یه اشاره کردم و سریع منو ساخت. خدا رسوندش. وگرنه معلوم نبود چی به سرم می‌اومد. کارِش خیلی درسته به مولا. این‌همه ساقی داشتم هیشکی به اندازه‌ی ناصر بامعرفت نبوده، اصلاً اونا بی‌معرفتی هم، براشون زیاده. خونه‌‌اش نزدیکه چند کوچه اون ورتر. الان خوابه، لعنتی گوشیشم خاموشه. روز شو دیگه لامصب….آخ مُردم از خماری! ناصر،کجایی!؟ اسمش بیشتر از هر کسی دیگه‌ای توی ذهنمه، حتی بیشتر از اسم زنم، دخترم، مادرم و بیشتر از اسم خودم یا خدا. یه پسر خوشتیپ و پاکه، مجرد. خوش بحالش. توی یه آپارتمان تنها زندگی می‌کنه و عشق و حال. موبایل دستش فقط اندازه‌ی کل دارایی‌های منه. این هفته یه قرون پول بهش ندادم اما کم نذاشت واسم لِلاهی. روز بشه برم از شرمندگیش دربیام و اساسی یه حالی هم بکنم.” این چیزهایی که با خود می‌گفتم آنقدر تکرار شده بود که ملکه‌ی ذهنم بود. شب خسته شد از بس نمی‌خواست روز شود. اما عاقبت چاره‌ای نداشت بالاخره، تسلیم زمان شد. به خودم گفتم:”آخیش ایول روز شد… بزن برو امیر دیر شد.” و بدون هیچ فوت وقتی در حالی‌که جانم به لبم رسیده بود، زدم بیرون. ×××× کل شب تا صبح حواسم به شوهر معتادم بود، که داشت زیرزیرکی ما را دید می‌زد. امیر. کسی که روزگاری عاشقانه به همدیگر رسیدیم. عاشق چشمانش شده بودم همیشه نوع خاصی از احساسی عمیق را در خود داشت. با مژه‌های بلند و کمانی. رابطه‌ی خوبی داشتیم اما نه تا زمانی که زیر یک سقف رفتیم. با رفتن زیر سقف، همه چیز گویی زیر آوار سقف، مدفون شد. آن آسمان رویاها، خوشی‌ها، آرزوها و امیدها مبدل به همین سقف نم‌داده‌ی کثیف و سیاه شد. زندگی درون یک خانه‌ی محقر و کهنه‌ساخت در محله‌ای شلوغ، که از در و دیوارش آدم و بچه فرو می‌ریزد چیزی شبیه آخرالزمان است. با این حال بودن در کنار امیر، این شرایط تلخ را از بین می‌برد. هشت سال است که از این خانه به آن خانه، در حال اثاث‌کشی هستیم. البته اگر چیزی بنام اثاث باقی مانده باشد. هرچه شکستنی بود شکست و هر چه قیمتی بود، فروخت! هر سال، سردتر از سال قبل، فقیرتر و زندگی، خسته‌کننده‌تر از قبل می‌شد. شاید همه‌ی اینها از فقر و نداری بود. شاید از بی‌کسی بود. شاید هم تقصیر سقف است. سقف، خیلی بدتر از دیوار است. هر دیواری را می‌توان از میان برداشت، دیوار برلین باشد یا دیوار چین. اما سقف‌، نفس آدم را می‌گیرد. حتی دستت به‌اش نمی‌رسد که از میان بَرِش داری. سقفی که آرزوها را پوشاند و در خود مدفون کرد. شاید هم دلیلش سقف نیست. بلکه آدم‌های زیر سقف‌اند، که ارتفاع آن‌را پایین می‌آورند تا نفس‌ات دیگر در نیاید. آدم‌هایی که تا چندی پیش عاشق و دلداده‌ی هم بودند اما اکنون شبیه دو آدم غریبه از دو جهان متفاوت، بالاجبار کنار هم آخرین نفس‌ها را می‌کشند تا همچنان معنای با هم بودن و متأهل بودن را به رخ دیگران بکشند. هیچ چیزی از ابتدا بد نیست. اما به مرور بد می‌شود. بدی من این بود که از ابتدا بد نبودم. این یعنی حتی خوبی هم به مرور بد می‌شود! حفره‌ی بزرگی در زندگی‌مان بود که پُر نمی‌شد، چیزی شبیه سیاه‌چاله که بی‌آنکه از پُر شدن بی‌نیاز شود، از دور و نزدیک، همه چیز را به درون خود می‌کِشد و نابود می‌کند، خلائی که گویی هرگز پُرشدنی نیست و آن خلاء، رابطه‌ی زناشویی ما بود. رابطه‌ی زناشویی از نظر او، یعنی روابط مستمر جنسی. چیزی که حتی از پس‌اش هم بر نمی‌آمد. به‌حدی شکست در این رابطه بود که من به کلی دلسرد شدم، آنقدر که نمی‌خواستم برای پختن یک تکه گوشت زودپز، ساعت‌ها اجاق گاز را روشن نگاه دارم. ترجیح می‌دادم سرگرم روزمرگی‌های زندگی شوم تا اینکه به این مسئله فکر کنم. او به شدت زود انزال بود. این مسئله آزارم می‌داد ولی نه آنقدر که ازش متنفر شوم، نه آنقدر که هوایی شوم. سرم گرم به زندگی بود حتی لابلای به هم پیوند خوردن‌های ناموفق و سرد. نمی‌دانستم این سرگرم شدن‌ها در کجای داستان زندگی بالاخره مرا ضربه فنی می‌کند؟ و از کجا سر بر خواهد آورد!؟ من با این نقص کنار آمده بودم اما او را آزار می‌داد. حس می‌کرد اگر مرا ارضا نکند ممکن است به راه خطا کشیده شوم، که البته اشتباه می‌کرد. این همان تفاوت نگاه و خطای دید مرد و زن نسبت به ازدواج است. او رابطه را برای خالی‌شدن می‌خواست، من برای پُر شدن. بنابراین وقتی که هم‌بستر نشویم، نه خالی شدن او اتفاق مي‌افتاد نه پُر شدن من. پس ترجیح می‌دادم تا این اجاق همیشه سرد بماند و این ظرف، همیشه خالی بماند. ترجیح می‌دادم دنبال لذت‌های دیگر زندگی باشم. جایگزین کردن این با سرگرمی‌های دیگر امکان‌پذیرست. کار، پول درآوردن، پول جمع‌کردن، پول پنهان کردن از دست او و در نهایت به خود رسیدن؛ اکنون لذایذی بود که به‌خوبی آن خلاء را نادیده می‌گرفت. من تبدیل شدم به آرایشگر حرفه‌ای، به یک مانکن زیبا که از عایدی درآمدم چیزهای نو برای خودم می‌خریدم، لاک‌های رنگارنگ و خودآرایی‌های بیشتر. من طنازتر و مستقل‌تر و او ضعیف‌تر و وابسته‌تر شد. او این‌را نمی‌خواست. جوشاندن ریشه‌ی درخت انار، قرص تأخیری و بعضی کارهایی که می‌توانست بکند، کرد، که بی‌فایده بود. حتی چندین باز نزد سکس‌تراپیست رفت که جز فرمایشات بی‌حاصل و هزینه‌های سنگین مشاوره ره به جایی نبرد. به پیشنهاد کسی، برای اولین بار لب به تریاک زد تا به‌واسطه‌ی همین، قدری توان یا بهتر بگویم زمان جنسی‌اش را بالا ببرد. مدتی خوش بود اما غافل شد که تریاک، مَرد را قوی نمی‌کند بلکه او را فقط بی‌حس می‌کند. درد، از حس داشتن است، لذت هم همین‌طور. پس هیچ لذتی در بی‌حسی نیست! همچنان که هیچ دردی هم از بی‌حسی احساس نمی‌شود. حتی اگر تا صبح نقش چوب خشک را در بستر خواب بازی کند. هزار بار به‌اش گفتم، راهش این نیست. قبول نکرد. همین شد که لذت تریاک کشیدن برای یک چیز دیگر، تبدیل شد به لذت تریاک کشیدن برای رفع خماری! و ظرف مدت کوتاهی معتاد شد. یک بست، دو بست و در نهایت دربست! لذت‌ها، لذت‌های بیشتر را به دنبال خود نمی‌کِشند بلکه حفره‌ها، بی‌حسی‌ها و خلاء‌هاست که آدمی را دنباله‌رو لذایذ جایگزین می‌کند این یعنی حفره‌ها را نمی‌توان با چیزی جایگزین یا پُر کرد، بلکه فقط می‌توان کاری کرد که از آنها چشم‌پوشی نمود! پس دیگر تریاک جوابگو نبود. او سرخورده‌تر شد و حفره‌های جدید یکی از پس از دیگری سر برمی‌آوردند. برای اقنای بیشتر خماری‌اش، سراغ هروئین و شیشه هم رفت. ظرف هشت سال زندگی مشترک، به یک معتاد تیر و اسیر مبدل شد، او تبدیل شد به مردی که دیگر نمی‌شناختمش. موهای کثیف و ژولیده، دندان‌های زرد و خراب، بوی نفس خفه‌کننده، با استخوان‌های برآمده‌ی گونه و پیشانی‌ فرو رفته، درست شبیه یک مقوای مچاله شده بود. کمربندش را دو دور روی شلوارش می‌بست تا شلوار از کمر لاغرش نیافتد. همیشه بوی زباله و دود می‌داد. بوی ماندگی و درماندگی. سفیدی چشمانش، زرد بود و نه تنها دیگر زیبا و پُراحساس نشان نمی‌داد بلکه چنان در عمق کاسه‌ی چشمانش فرو رفته که بی‌احساس‌تر از نگاه یک مُرده با چشمان باز، دیده می‌شد. آن نگاهی که روزگاری عاشقش شدم تبدیل شد به نگاه سرد و بی‌روحی که حتی دیگر آزارم نمی‌داد، چون بی‌حس بودم، بی‌حس بود! مطمئنم که او هم دیگر از آن مسئله اذیت نمی‌شد! تمام زندگی‌اش شد نشئگی و خماری. البته زندگی همه‌ی ما آدم‌ها همین است اما به شکل و سیاق دیگری. هیچ تلاشی برای ترک اعتیادش نبود که نکرده باشم. بي‌فایده بود. او آن‌قدر پتانسیل این کار را داشت که مطمئنم، رابطه‌ي جنسی فقط بهانه بود. می‌خواستم آه بلندی بکشم اما نمی‌خواستم بفهمد بیدارم. زیرچشمی و لای پلک‌های به‌هم چسبیده، تصویری تاری از او را می‌دیدم که هنوز روی سر ما نشسته و گاهی موهای دخترمان را نوازش می‌کند و چیزی زیر لب زمزمه می‌کند. از این شب‌ها و از این بی‌قراری‌هایش زیاد دیده بودم. لابد باز یا درگیر نشئگی است یا خماری. ××× صبح که شد، پرتو نور آفتاب، شبیه پاشیدن خاک در خانه بود، زرد و بی‌روح. بعد از رفتنش، سریع سمت دخترم النا چرخیدم، او طول شب زیاد دور و بر النا می‌پلکید، طبق عادت همیشه سر و گوش‌اش را چک می‌کردم. امیر، به‌دنبال مواد بود و هر چیزی دستش می‌رسید را می‌فروخت. شک کردم اما خواستم مطمئن شوم، گوش‌های دخترم را نگاهی انداختم. با نگرانی خیز برداشتم.”حدسم درست بود، بی‌شرف دو تا گوشواره‌‌ش رو باز کرده ببره بده مواد” چیز داغی در درون معده‌ام فرو ریخت. با دلهره‌ و نگرانی زیادی سرجایم نشستم. بغضی تلخ، گلویم را سخت می‌فشرد و نفرتی عجیب چنان وجودم را گرفت که اگر اینجا بود با ناخن‌هایم تمام وجودش را می‌خراشیدم. چشمانم پُر از اشک شد و آرام زدم زیر گریه و زمزمه‌کنان گفتم:”خدا لعنتت کنه امیر، آخه چجوری دلت اومد؟ ایشالا درد بکشی جای مواد، اینقد بکشی تا بمیری سگ پدر، چطور دلت اومد؟ بی‌حیا، به زمین گرم بخوری ایشالا. خودم تن لشت رو ببرم زیر خاک. بیچاره‌مون کردی،… خدا ازت نگذره…خودم می‌دونستم، می‌دونستم جنازه‌ش بیدار مونده منتظره یه گهی بخوره. الانم هیکل نحسش رو برد پی الواطیش، بفروشه بده زهرماری برای لش وامونده‌ش. آخه چرا بیدار نشدم و مچ‌اش رو بگیرم؟ خاک توو سرش که از درد خماری تا صبح توی خونه عین یه سگ ولگرد می‌چرخید. خاک توو سر من، زن یه معتاد مُنفگی شدم. خاک بر سرم … خاک، که حواسم نبود که چی توو کله‌‌ی بی‌مغزشه!” و همچنان که با کف دستم روی سرم می‌کوبیدم، صدای هق‌هق‌ام، مادر شوهرم را بیدار کرد. گفت:”نازنین، چی شده!!؟” مهلتش ندادم جیغ کشیدم و صورتم را چنگ انداختم که دخترم از جا پرید و بدون مقدمه وحشت‌زده گریه کرد. گفتم:”چی شده!؟ نمی‌بینی!؟ از دست پسر معتادت، خون به جیگر شدم، ببین گوشواره‌های النا رو باز کرده بده مواد!؟” در حالی که با تمام وجودم به سینه‌ام می‌کوبیدم و نفرینش می‌کردم گفتم:”الهی حُناق بگیره، الهی خبر مرگش رو بیارن بگن تووی جوب تموم کرده، بچه بزرگ کردی!؟ یه معتاده، یه دزد بی سر و پا انداختی توو دامنم.” و با حال نزاری که داشتم ادامه دادم:”خدا ازش نگذره مگه گناهمون چیه این بلاها رو سرمون میاره…!؟ دیگه حق نداره پاشو توی این خراب شده بذاره. اینجا یا جای منه یا جای اون الدنگ.” مادرشوهرم خشکش زده بود. هیچ حرفی نزد نه ازش دفاع کرد نه سرزنشش. این چیزها برایش تازگی نداشت اما از شدت برخورد من نمی‌دانست چه واکنشی نشان دهد. خوب می‌دانست که در خانه دیگر چیزی باقی نمانده، که آن پسرک الدنگ‌اش نفروخته باشد. بلند شد چادرش را سر کشید و به بهانه‌ی خرید نان از خانه زد بیرون. دخترم که از فریاد من به خود می‌لرزید و با گریه‌ی من، گریه می‌کرد را در آغوش گرفتم، تا کمی آرام شویم، گفتم:”نگران نباش، عزیزم چیزی نیست، ببخش مامان.” چندین بار امیر را کمپ خوابانده بودیم برای ترک، که بی‌نتیجه بود. از بس بیکار بود، باز سراغ مواد می‌رفت، با پولی که از آرایش عروس‌ توی آرایشگاه در می‌آوردم خرج خانه را می‌دادم. روی چهره‌ی زشت زنان زیادی نقاشی می‌کشیدم. چهره‌هایی که شبیه بوم نقاشی بود و من نقاش آنان برای شروع زندگی. تابلویی که فقط شب در تالار نمایش خودنمایی می‌کرد و پس از آن، زیر سقف رفتن و خط‌خطی شدن این بوم. بومی که چنگ می‌کِشد به صورتش. از دست کج‌فهمی‌ها و بدشانسی‌ها. پول خوبی درمی‌آوردم و البته خیلی خوب هم توسط امیر، دود می‌شد می‌رفت هوا. کاش می‌شد تمام این زیبایی تابلوی عروس را تا انتهای عمر داشت. اما نمی‌شود. آنان خوشحال بودند از میکاپ‌ صورت و شینیون موها. لذت می‌بردند و زنانگی‌اشان را با آن در اوج می‌دیدند. چقدر با این تابلو، چقدر با این احساس، غریبم. حس می‌کردم فقط من هستم که دیگر احساس زنانگی‌ام را از دست داده‌ام. با چهره‌ی که همه می‌گفتند زیبایی! و وقتی لباس‌های تمیز و مرتبم را می‌دیدند، فکر می‌کردند، در اوج خوشی‌ام. تحمل این وضع سخت بود اما چاره‌ای نبود، کارم شده بود قهر و قهر و دعوا. هر ماه یک هفته قهر می‌کردم، دیگر پدر و مادرم راهم نمی‌دادند و مجبورم می‌کردند برگردم سر زندگیم. “زندگی! تف به این که اسمشو گذاشتن زندگی!” بارها درخواست طلاق دادم اما با کش و قوس‌های شورای حل اختلاف و چرت و پرت‌های این و آن:”نکن، دخترت بچه‌س، میری مطلقه میشی زندگیت جهنم‌تر میشه، زن یکی میشی بچه‌ت میره زیر دست ناپدری، سایه‌ی یه معتاد بهتر از بی‌شوهریه و…” و هزار حرف و حدیث پشیمان‌کننده‌ی احمقانه، منصرف می‌شدم. از ترس همین حرف‌ها، سکوت می‌کردم! اما اشتباه بود باید تمامش می‌کردم دیگر تحمل ندارم. ××× حفره‌ی دیگری در زندگی‌مان ایجاد شد و آن سوراخ‌های خالی از گوشواره‌ی دخترم بود. چیزی که شاید می‌شد پُرش کرد اما نه به این زودی و نه به این سادگی‌. روز جمعه بود، النا را صبح زود بردم نزد مادرم که یک خیابان آنطرف‌تر بود. برگشتم. کمی خانه را جمع و جور کردم. دوش گرفتم و قدری دست به سر و روی‌ام کشیدم. باید ساعت ۱۰ خودم را به آرایشگاه می‌رساندم. دو تا عروس منتظرم بودند. عجله‌ای نبود، به آرامی از راه‌پله داشتم پایین می‌رفتم. یک آن، سایه‌ی دو مرد را دیدم که با هم پچ‌پچ می‌کردند. ساختمانی که در آن زندگی می‌کردیم یک ویلایی دو طبقه‌ی کلنگی بود. طبقه‌ی همکف مدت‌ها بود که مستاجری برایش نمی‌‌آمد و همیشه خالی بود، آنقدر خالی ماند که شیشه‌هایش را تمام بچه‌های محله شکستند. آهسته از چند پله‌ی دیگر پایین آمدم به نحوی که صدای تق‌تق کفش‌های پاشنه‌بلندم شنیده نمی‌شد. امیر بود با ناصر دوستش! هر دو در پاگرد راه‌پله‌ ایستاده بودند و صدایشان به‌وضوح به‌گوشم می‌رسید: ناصر به امیر گفت:”همه چیو چک کردی، مامانت نیس؟ مطمئنی تنهاس؟” -آره، بابا چند بار می‌پرسی، مطمئنم مادرم رو توی صف نونوایی دیدم، دخترمم سر پیش مادرزنمه، دیدی که خودش بردش. -خُب پس من میرم بالا پیشش. -یه لحظه صبر کن. -ببین امیر، اینجوری بهم نیگا نکن، هی نمی‌خوام به روت بیارم اما انگار باید بهت یادآوری کنم. محض اطلاع جنابعالی خودتم خوب می‌دونی کم، معرفت به خرج ندادم برات، گفتی برات طلا میارم طلبامو صاف کنی. معلوم نیس اصلاً طلایی بوده یا گمش کردی یا دادی به کسی. چه می‌دونم! بهرحال نه تنها طلبت رو صاف نکردی، یه هفته‌م خونه‌م چپیدی، همه جوره بهت حال دادم. الانم باز خماری. اینقد بحث نکن دیشب حرف زدیم، قبول کردی. – ناصر، بامرام، ببین داش، ما خیلی هواخواتیم، اصن اوس کریم تو رو آفریده واس یه همچین خوش معرفت بازیایی. دمش گرم. دم مام گرم، دم توم گرم. فقط این یه بار رو بی‌خیال شو، درستش می‌کنم. به جون یه دونه دخترم جبران میکنم اذیتم نکن خیلی داغونم. الان کمی منو بساز، بعد صحبت می‌کنیم حالا… نمی‌دانستم موضوع بحث‌اشان دقیق چه چیزی است و چه توافقی با هم کرده بودند. تنها چیزی که مشخص بود این بود که امیر همچنان، سگ پاسوخته‌‌ی او بود که برای یک ذره مواد، چسبیده بود به ناصر. که ناصر با لحنی آهسته که به زحمت حرف‌هایش شنیده می‌شد، گفت:”ببین پسر خوب اولدنش ما قرار گذاشتیم. در ثانی تو که در هر صورت نمی‌تونی باهاش بخوابی، خودت گفتی، حداقل بذار من این کار رو بکنم.” چشمانم داشت از حدقه درمی‌‌آمد و ضربان قلبم به شدت در حال تپیدن بود. که امیر در جوابش گفت:”درسته ولی…” -ولی نداره، حله؟ -فقط ناصر همین یه باره هاا… -باشه گفتم که عوضش داری جبران میکنی، راستی امیر، جیغ و داد نکنه، آبروریزی بشه. -اونو نمی‌دونم. زود تمومش کن بیا که من مُردم از درد خماری. -اوکی حلش میکنم تو فقط حواست باشه کسی نیاد توو. بارها شنیده بودم که مرد معتاد هیچ چیزی برایش اهمیت ندارد و هیچ چیزی برای از دست دادن. نه ناموس سرش می‌شود، نه غیرت. نه فهم دارد نه آبرو. هرچه دیگران می‌گفتند باورم نمی‌شد اما زمانی‌که می‌دیدم برای اعتیادش همه چیز را می‌بَرد که بفروشد، وقتی به اتوی لباس هم رحم نکرد و عین دزد مدام در پی این بود که بفهمد چندرغاز درآمدم را کجا قایم می‌کنم و در آخر گوشواره‌های دخترم را از گوشش درآورد و بُرد و امروز که این حرف‌ها را ازشان شنیدم، کاملاً ایمان آوردم که با چه کثافتی دارم زندگی می‌کنم. یک ولگرد بی‌شرف. یک سگ به‌تمام معنا. این ولگرد معتاد، قبلاً غیرت سرش می‌شد، اگر موهایم بیرون بود، چشم غره‌ای به من می‌کرد. هر لباسی را نمی‌گذاشت تنم کنم و یا با کسی بگو بخند داشته باشم. اما از روزی که معتاد شد همه چی فرق کرد. هیچ چیزی براش مهم نیست، جز زهرماری‌اش. فکر و ذکرش شد اعتیاد، اعتیاد، اعتیاد. آنقدر تکرارش می‌کرد، که منم به‌اش اعتیاد پیدا کرده بودم! حرف‌هایشان تمام شد. امیر خارج شد و به آرامی در را بست. با شنیدن حرف‌هایشان، انگار جریان خون در رگ‌هایم ناگهان از حرکت ایستاد. تمام بدنم عین چوب، خشک شده بود، گلویم به‌هم فشرده می‌شد حتی از قورت دادن آب دهانم می‌ترسیدم. ناصر در حال بالا آمدن از پله‌ها بود. به آرامی قدم بر می‌داشت. او بارها سعی داشت به خانه‌ی ما بیاید هر بار به بهانه‌ای. نگاه‌های هیزی داشت که سخت آزارم می‌داد. مرتب شیرین‌زبانی می‌کرد و می‌خواست خودش را به من نزدیک کند. نمی‌دانستم شوهر بی‌غیرتم چه توافقی با او کرد!؟ احساس خیلی بدی داشتم. باید کاری می‌کردم. سریع برگشتم. خواستم به خانه بروم در را از پشت قفل کنم که منصرف شدم و از پله‌های خرپشتی بالا رفتم و خودم را به پشت بام رساندم. نفسم بالا نمی‌آمد. نمی‌دانستم کجا فرار کنم؟ فقط باید فرار می‌کردم. تمام اطراف پشت بام را سرک ‌کشیدم، یک طرف سمت خیابان بود که امیر دم در روی بلوک‌های کنار جوب منتظر نشسته بود. پشت ساختمان، آپارتمانی چند طبقه بود و سمت راست هم همین‌طور. فقط سمت چپ یک زمین خالی داشت. باید بپرم. چاره‌ای نبود جز اینکه خودم را بیاندازم پایین! ارتفاعی بیش از شش متر. احساس می‌کردم هرآن ممکن است گیرم بندازد. از چه چیزی فرار می‌کردم؟ پرسشی بود که از پاسخ‌اش عاجز بودم. می‌توانستم بمانم و حتی با تیزی کفش‌های پاشنه‌بلندم یک ضربه‌ی ناکار توی مَلاج‌اش بزنم و تمام. می‌توانستم آنقدر جیغ و داد کنم تا همه خبردار شوند. اما ترسیده بودم. وحشت، وحشت، وحشت، تمام وجودم را فراگرفته بود. دقیق نمی‌دانستم ترس از مردن بود یا ترس از آبرو و یا ترس از تجاوز؟ آن‌قدر جسور بودم که مرگ را به‌جان می‌خریدم. آن‌قدر در محله بی‌حیثیت شده بودیم که این هم اگر روی‌اش می‌آمد توفیر چندانی نمی‌کرد و حتی شنیده بودم که اگر تجاوزی اتفاق بیفتد، حین تجاوز، زن هم لذت‌اش را می‌بَرد، پس می‌توانستم بجای فرار، همراهی کنم و لذت ببرم، اما این خواست قلبی من نبود. نه تنها همراهی نمی‌شد بکنم بلکه مقابله‌کردن هم امکان‌پذیر نبود. هرچه بود گفتگوی‌اشان نیّت کثیف و خبیثی در خود داشت. با وجود شوهری که خودش دلالی می‌کرد و نگهبانی می‌داد و غریبه‌ای که به سمت من فرستاده بود، کاری نمی‌توانستم بکنم. حتی فکر کردن به‌ چنین واکنش جسورانه‌ای تنم را می‌لرزاند. حتماً که برای مبارزه نباید ایستاد، گاهی فرار، بهترین ضربه به حریف است. حتی نمی‌دانستم چرا باید خودم را پایین بندازم شاید او از پی من نیامده بود. شاید فهمید که کسی خانه نیست راهش را گرفت و رفت. اما باید خودم را بیندازم پایین. مهم نیست چه بلایی سرم می‌آید. دیگر جانم به لبم رسیده. این حق من از این زندگی نیست. باید به شوهر بی‌غریتم به مادرش و به خانواده‌ی بی‌خیالم بفهمانم در چه منجلابی دارم دست و پا می‌زنم. باید انتقام بگیرم حتی اگر شده از خودم! همه چیز را با خودم داشتم مرور می‌کردم و حیران این طرف و آن‌طرف می‌رفتم. می‌خواستم خودم را قانع کنم که چیزی نشده. اما نمی‌شد. مطمئنم ناصر برای سرقت نیامده بود، چون چیزی در آن خانه‌ نداشتیم. به قصد کشتن من هم نبود، شاید هم اگر به خواسته‌‌ی شیطانی‌اش پاسخ مثبت نمی‌دادم، ممکن بود قصد کشتن مرا هم داشته باشد. نمی‌دانم دقیقاً چه چیز در راه‌پله ازشان شنیدم؟ آیا نقشه‌ای ریخته بودند یا فقط حدس و گمان من بود!؟ آخر چرا باید گمان باشد؟ خودم با گوش‌های خودم شنیدم. شاید هم تمام این‌ها تصورات من‌اند. شاید نتیجه‌ی کارها و رفتارهای امیر بود که می‌کرد؟ یا نتیجه‌ی حرف‌ها و سوظن‌هایی که همکارانم در آرایشگاه همیشه به‌ام گوشزد می‌کردند!؟ یا به‌علت زندگی اسفباری بود که در آن داشتم دست و پا می‌زدم!؟ و یا به دلیل گوشواره‌های دخترم است که دیگر روی گوشش نیست. گوشواره‌هایی که با دسترنجم و با تمام عشقم براش خریده بودم آنقدر دوستش داشتم که از حلقه‌های عروسی فروخته شده بر اثر نداری، با ارزش‌ترین چیز در زندگی‌ام بود. کاش همه‌ی اینها توهم بود. کاش خواب بود. ولی نبود. هرچه بود، پیش از خودم، مغزم تصمیم‌اش را گرفت. باید فرار می‌کردم. از آن ناصر بی‌چشم و رو و هیز و آن شوهر مُفنگی بی‌غریتم هر کاری بر می‌آمد. وحشت از اینکه هر آن دوست امیر از پشت مرا بگیرد تمام وجودم را گرفت. یک لحظه تصویر کودکی در ذهنم نقش بست. هر وقت به پشت‌بام خانه‌امان می‌رفتم، پدرم می‌گفت،”بیا کنار دختر، شیطون هُلِت میده، می‌افتی پایین، می‌میری‌هااا!” گوشم بدهکار نبود. با تمام کنجکاویی که داشتم، کمی آن‌طرفت‌تر روی بام، دراز می‌کشیدم و آرام‌آرام سینه‌خیز خودم را به لبه‌ی پشت بام می‌رساندم. می‌خواستم

ادامه نوشته در وردپرس / Continue reading on WordPress:
https://www.soroushane.ir/5183/

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۲

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۲۰ دقیقه

سگبان

خواجه‌ی پیر، هفتاد قلاده سگ داشت. شمارش دقیق آنها، کاری بود که هر روز می‌کرد. با اینکه شغلش این نبود، در آبادی همه او را سگبان می‌نامیدند. این لقب جدید، هرچند مشخص م

سگبان

خواجه‌ی پیر، هفتاد قلاده سگ داشت. شمارش دقیق آنها، کاری بود که هر روز می‌کرد. با اینکه شغلش این نبود، در آبادی همه او را سگبان می‌نامیدند. این لقب جدید، هرچند مشخص می‌کرد که او نگهبان سگ‌هاست اما در واقع سگ‌ها نگهبان او بودند! با این لقب، نه تنها خُرده‌ای به دل نمی‌گرفت بلکه خود را قوی‌تر و البته شادتر می‌پنداشت. هرچه بود از لقب خواجه بهتر است. آرزو می‌کرد بزودی کسی از لفظ خواجه استفاده نکند. خواجه بودنش یادآور اتفاق تلخ روزگار جوانی‌اش بود. آن‌زمان که خبر رابطه‌ی او با یکی از زنان آبادی پیچید، خیلی زود، عقیم‌اش کردند و لذت مردانگی و همبستری را برای همیشه ازش گرفتند. اکنون پیری‌اش نه به واسطه‌ی ریش سفید، بلکه بخاطر شکستگی و چروک‌هایی بود که بدلیل از بین رفتن صفات مردانگی بعد از اخته‌شدن، در چهره‌اش پدیدار شد. از این رو مدت‌ها بود که پیر به نظر می‌رسید با اینکه کهنسال نبود. بسیاری، رابطه‌های پنهانی و حتی آشکارای زیادی داشتند اما به سرنوشت شُوم او گرفتار نشدند. شاید یتیمی و بی‌کس و کار بودنش، در کنار خطایی که مرتکب شد، چنین عذاب آسمانی و اشد مجازات را بر سرش نازل کرد. هرچند سال‌های زیادی از آن اتفاق می‌گذشت ولی چون پیش چشم مردم راست‌راست راه می‌رفت، هنوز خواجه‌بودنش یادآوری می‌شد. این یعنی گناهی که کرده، شبیه تابلویی است بر سردر فاحشه‌خانه‌ای که نه از رنگ می‌افتد نه از رو، آنچنان که همیشه مورد توجه بود، حتی از دور، حتی وقتی نبود! آن واقعه و آن برچسب زننده، از حافظه‌ی تاریخی مردم پاک نمی‌شد و همواره مورد نفرت و عبرت مردم باقی می‌ماند. راهی هم برای تغییر نگاه آنان نمی‌یافت. همین شد که در خرابه‌ای متروکه که اسمش را گذاشته‌ بود خانه، در دورتر از آبادی زندگی می‌کرد تا کمتر چشم مردم به‌اش بیفتد.

×××

او آهنگساز اپُرای هم‌آوایی سگ‌ها شده بود که زوزه‌هایشان در لحظه‌ای اوج می‌گرفت و در لحظه‌ای فروکش می‌کرد. تردیدی نیست که اگر خانه‌اش در میان آبادی بود، تحمل این حجم از صدا، برای اهالی غیرممکن می‌شد اگرچه آنان با چنین صداهایی غریب نبودند. اما همین فاصله‌ی دور از آبادی فرصتی داد تا سرزنشی از ناحیه‌ی پارس‌کردن یکباره و هماهنگ سگ‌ها متوجه‌اش نشود.

خانه‌اش، حیاط بسیار بزرگی داشت با یک اتاق هم‌کف که مبدل به طویله شده بود برای نگهداری از یک گاو شیرده و یک قاطر، و یک اتاقِ بهارخواب که با چند پله‌ی سنگی به سمت بالا، می‌شد به آن دسترسی یافت. با دیوارهای فروریخته و سقف نیمه ویران که سال‌های دور، خانه‌ی یکی از ساکنین آبادی بود که مهاجرت کرد و رفت. تا پیش از این، تابستان‌ها در آلاچیق‌هایی بر سر مزارع می‌خوابید و زمستان‌ها، در اتاقی که تنها مدرسه‌ی کنار رودخانه بود سر می‌کرد. وقتی سیل خروشانی برخاست، آن اتاقک آموزشی را با خود ویران کرد تا تنها سمبل مکان یادگیری برای همیشه از بین برود. در وسط حیاط هم حوضچه‌ای بود که آب آن را معمولاً با یک تلمبه‌ی چدنی دستی که از دل زمین برداشت می‌شد، پُر می‌کرد و در قسمت راست حیاط، مکانی بزرگ با چند تیرچوبِ بلندِ کج و معوج، برافراشته بود با سقف پوشیده از کاه‌گِل و گونی و درب‌‌های چوبی فرسوده. سگ‌هایش را آنجا نگه می‌داشت. خودش هم در بهارخواب می‌خورد و می‌خوابید. تنها زندگی می‌کرد و البته با این حجم از سگ‌های نگهبان و سگ‌های مهاجم، این تنهایی اصلاً به چشم نمی‌آمد.

×××

تعداد زیاد سگ‌ها، برای او موهبتی شد که باهاش می‌توانست کارهایی بکند که کسی توانایی یا جرأتش را نداشت. قدرتمند شده بود هرچند نحیف و ضعیف به نظر می‌رسید. هیچ زمینی برای زراعت نداشت. تمام زندگی‌اش از فرآورده‌های آن گاو تامین می‌شد و اکنون تمام کاشت و برداشت او ماحصل چیزی بود که سگ‌ها برایش رقم می‌زدند. آنچنان که در زمستان، گاهی سوار بر قاطر می‌شد و به‌همراه سگ‌ها، به شکار کبک هم می‌رفت!

پیش‌تر، به این اندازه سگ نداشت. جز چند قلاده به همراه چند قطعه مرغ و خروس. قبلاً روی زمین‌های مردم کار می‌کرد و گاهی چوپانی هم می‌کرد. چون بی‌زن و فرزند بود و خواجه، مورد احترام هم نبود و در ازای بیگاریی که می‌کرد اندکی مایحتاج روزانه در اختیارش می‌گذاشتند که نمیرد. از سر بخشش، ترحم و خیرخواهی کدخدا، این گاو را نیز که روزگاری گوساله‌ی نحیفی بود بدست آورده بود. گوساله رفته‌رفته بزرگ شده و خودش هم رفته‌رفته توانایی‌اش را از دست داد و طاقتی برای انجام کار سنگین در مزارع و مراتع در خود نمی‌دید. شاید هم هنوز توانا بود اما وقتی آن گاو اسباب آسایش و زندگی بخور نمیرش را فراهم می‌کرد، دیگری نیازی نمی‌دید تا برای یک کاسه‌ی شیر در مزارع مردم کار کند.

ظرف چندسال، سگ‌هایش را به تعداد بسیار زیادی رساند. بیشترشان را سگ‌های ولگردی تشکیل می‌دادند که آواره‌ی دشت و بیابان بودند. بخصوص آنکه وقتی شهرداران شهرهای اطراف، سگ‌ها را قتل و عام می‌کردند. همین موضوع باعث شد دهها سگ فراری سر از آبادی او دربیاورند. شاید هم آنان بو می‌کشیدند و فهمیده بودند که این آبادی تنها جایی است برای زندگی. که البته مشخص بود از سر ناچاری، به آنجا می‌آمدند. اما مگر به‌حال سگ فرقی می‌کند کجا باشد؟ فکر نمی‌کنم درک این را داشته باشند که در بغل یک دختر زیبای شهری در آپارتمانی مجلل بخوابند یا در طویله‌ی روستا زیر نظر یک خواجه‌ی گدامسلک؟ همین‌که کسی کاری به کارشان نداشته باشد و غذایی برای خوردن و فضایی برای دل‌مشغولی داشته باشند کفایت می‌کرد. چیزی شبیه بیشتر آدم‌های این دنیا. همین رفاه نسبی کافی بود تا زاد ولد سگ‌ها افزایش یابد و ظرف مدت کوتاهی جمعیت‌اشان هر بار بیشتر از قبل می‌شد.

سگی نمانده بود که در خانه‌ی او نباشد! بسیاری از سگ‌ها، با اینکه اهلی بودند اما هار بودنشان، هرزگاهی نشان می‌داد که آن خوی وحشیگری هنوز در نهادشان باقی است. بخصوص آنکه وقتی به اندازه‌ی کافی غذا به همه‌ی آنان نمی‌رسید، این هاری بیشتر از هر زمانی خودش را نشان می‌داد. به‌هرحال بقا مهم‌تر از خصلت است حتی مهم‌تر از بارزترین خصیصه‌ی سگ، که وفاست! اما به زورِ سگ‌های دیگر و یا سگ‌های سیر و اهلی‌تر و قدیمی‌تر، گاهی هم به زور ضرب و شتم و ناسزا، همه را در کنترل خود داشت.

دور ریز و ته‌مانده‌ی غذای اهالی، گوشت دام‌های تلف شده و برخی مواقع شکار صیدهای کوچک مهمترین منابع تغذیه‌ی سگ‌های او به شمار می‌رفت که البته خواجه، تلاشی برای به‌دست آوردن آنها نمی‌کرد. هرچه بود خود سگ‌ها برای یافتن غذا به هر جایی سرک می‌کشیدند. بیشتر سگ‌ها از فرط گرسنکی لاغر و نحیف و برخی بر اثری بیماری گوشه‌ای کِز می‌کردند و یا با درگیری بین همدیگر کشته می‌شدند. با این وجود از تعددشان چندان کاسته نمی‌شد.

×××

یک روز صبح که از خواب برخاست، دید اثری از مرغ و خروس‌‌هایش نیست. دوست داشت فکر کند شکار خرس یا روباه شده‌اند. شاید هم کسی آنها را به سرقت برده اما از آرامش سگ‌ها و ته‌مانده آنچه که برجای مانده، فهمید که نصیب شکم‌های گرسنه‌ی سگ‌ها شده. خواست آنان را از پای دربیاورد و تقاص حرکت زشت‌اشان را کف پاهایشان بگذارد! حتی با بیلی، تعدادی‌ را مورد ضرب و شتم قرار داد. تصمیم داشت نابودشان کند که منصرف شد. خوب می‌دانست این نشانه‌ی خوبی نیست. در هرحال نابود کردن آنها کاری از پیش نمی‌برد. علاوه بر آن، همدم و سرگرمی مفیدتری از آنان نداشت. چون هیچ‌کس او را چندان جدی نمی‌گرفت. یک مرد به‌ظاهر پیر، شبیه تمام پیرمردانی، که بود و نبودشان فرقی به حال آبادی نمی‌کرد. بخصوص آنکه خواجه هم بود و مورد تمسخر همه. اما رفته‌رفته ورق برگشت و او شد مردی که نبود.

اغلب چوپانان که گله‌های بزرگ را به چرا می‌بردند، اکنون سگ‌های او را برای گله‌داری و دامداری در مراتع به عاریت می‌گرفتند و از این بابت درآمد اندکی هم کسب می‌کرد که البته بیشتر شبیه پیشکشی بود تا درآمد. مثل سیر کردن سگ‌هایی که به ماموریت رفته بودند، یک سبد نان یا یک کوزه شراب یا پشم! تقاضای زیادی برای فروختن سگ‌هایش به او می‌شد اما هرگز خیال فروش آنها را در سر نمی‌پروراند. زیرا بدون آنان احساس می‌کرد هیچ قدرتی ندارد و سگ‌ها را جزوی از اعضای خانواده‌‌ی نداشته‌اش می‌پنداشت. بجز نگهداری از سگ‌ها و بخور نمیر آخر عمری، انگیزه‌ای برای کسب درآمد بیشتر متصور نمی‌شد. شاید هم آینده‌ی روشنی را با داشتن سگ‌ها در ذهن داشت و شاید حس می‌کرد در قبال فروش سگ‌ها، رقم دندان‌گیری نصیب‌اش نمی‌شد که تا پایان عمر آسوده باشد. خانه‌ی او مأوای دل‌انگیز سگ‌ها شده بود. بخصوص آنکه اکثرشان، سگ‌های وحشی و هاری بودند که کم از گرگ نداشتند آنچنان که سگ‌های اهالی روستا در مواجهه با آنها پا به فرار می‌گذاشتند. این یعنی قدرت بلامنازع. همین موضوع فرصتی دست داد تا از سگ‌هایش به نحو احسن استفاده کند.

اکنون به هر دلیلی نیاز به سگ‌های وی احساس می‌شد. اگر کسی حق‌اش تضییع شده بود گله‌ای از سگ‌های او را تا دم خانه‌ی طرف می‌برد. اگر گرگی گوسفندان را لَت و پاره می‌کرد، صاحب آن گوسفندان، از او و سگ‌هایش برای یافتن و انتقام از آن گرگ ناشناس بخت‌برگشته که اغلب یافت نمی‌شد، تقاضای کمک می‌کرد. اگر کسی نمی‌خواست سگ خودش را به دردسر بیاندازد هم سراغ سگ‌های او می‌رفت. اگر درگیریی در میان اهالی شکل می‌گرفت این سگ‌های او بودند که با پارس کردن و نشان دادن دندان‌های تیز و بزاق دهانشان، ترسی در دل مردم می‌انداختند. از این رو عده‌ای با حضور سگ‌ها که در جای‌جای آبادی ول می‌چرخیدند، مخالف بودند و بیشتر اهالی موافق. چون همیشه در هر جایی تعداد افراد طبقه‌ی مظلوم که همیشه مورد اجحاف، آزار و ضرب و شتم ثروتمندان قرار می‌گیرند بیشتر است. هرچند آنان با نفوذ و پول زیاد می‌توانستند هر کاری بکنند اما تمایلی به دشمن‌تراشی در سطح وسیع‌تری نداشتند. علاوه بر این از آنجایی که این دِه، روستایی باستانی بود جویندگان گنج که به‌ بهانه‌ی مطالعات زمین‌شناسی و … نقاطی از زمین را با ترفندهایی حفر کرده بودند تا چیزی را از دل خاک بیرون بکشند، با حضور لشکر سگ‌ها دیگر کسی به خودش اجازه‌ی چنین کاری را نمی‌داد.

اهالی، اکثراً وضعیت مالی خوبی نداشتند. ولی در اواخر تابستان که گندم‌هایشان را به دولت می‌فروختند درآمد سرشاری نصیب‌اشان می‌شد که گاهی توسط سارقین آشنا و گاه ناآشنا، مورد دستبرد قرار می‌گرفت، اینجا نیز حضور فراگیر سگ‌ها در سراسر روستا اطمینان خاطر بیشتری به آنها داده بود. سال‌هایی نیز که خشک‌سالی و کم‌آبی بود، بر سر حقابه‌ی رودخانه با آبادی‌های اطراف اغلب سر جنگ داشتند، چه بسیار درگیری‌های خونینی بین آنها صورت نمی‌گرفت. شبانگاه مردانی از روستاهای اطراف به این ده هجوم می‌بردند و برای باز کردن بسترهایی از نهرها دست بکار می‌شدند اینجا نیز سگ‌های همیشه بیدار، دست آنان را کوتاه می‌کردند. بنابراین همراه شدن سگبان و سگ‌هایش با اهالی، بخصوص با فرودستان، امکان حضور همیشگی بیشتر آنان را در روستا میسر می‌کرد. هرچقدر حضور سگ‌ها بیشتر می‌شد، چهره‌ی او نیز قدرتمندتر و محبوب‌تر می‌شد. به نحویی که کسی جرأت نمی‌کرد او را دیگر خواجه بنامد!

×××

خشکسالی‌های متوالی و مداوم ظرف سه سال پی‌در‌پی شرایط زندگی را در روستا دشوارتر از هر زمانی کرده بود. همین مسئله، باعث شد درآمد مردم روز به روز کاهش یابد. از طرفی آبادی‌های بالادست هم جلوی ورود اندک جریان آب را گرفتند و آبادی‌های پایین‌دست هم راه آب‌باریکه‌ی باقی مانده را می‌خواستند به نفع خود باز کنند. فقر در حال دامن زدن بود. تحمل این شرایط سخت و سخت‌تر می‌شد. برخی از دام‌ها بر اثر تشنگی و گرمای طاقت‌فرسا تلف می‌شدند. گله‌داران بزرگ با زیان سنگینی روبرو بودند. تنها حُسن تلف‌شدن گوسفندان، این بود که جیره‌ی غذایی خوبی برای سگ‌ها مهیا می‌شد. برخی تصمیم گرفتند و از روستا به شهر مهاجرت کردند. اکثر آنان دامداران بزرگی بودند که دام‌هایشان را به نصف قیمت به دولت فروختند و با خرید یک ویلا و یک خودروی لوکس و شاید هم پس‌انداز، شهرنشین شدند. وقتی امیدی به ماندن نباشد، رفتن، بهترین گزینه است! زیرا تا وقتی گزینه‌ی دیگری برای انتخاب نباشد، اولین گزینه، بهترین انتخاب است. بخصوص برای آنان که توانایی رفتن را دارند. آنهایی هم که ماندند، وابستگی نبود که نگه‌اشان می‌داشت بلکه، ترس و نداری‌های بسیاری در زندگی‌اشان موج می‌زد که مجبور شدند تا شرایط سخت را بجای مهاجرت به‌جان بخرند. این یعنی بیشتر آنانی که رفتند افراد شاخص آبادی بودند، نه بدبخت،‌ بیچارگان! آبادی به سرعت از ساکنین طبقه‌ی بالا و متوسط تخلیه شد و جز خانوارهای مفلوک، کسی باقی نماند.

×××

با رفتن بزرگان و مُردن کدخدای آبادی بر اثر کهولت سن، آشوب یا هیئتی بر سر جایگزینی او شکل نگرفت. اهالی باقی‌مانده، خیلی زود، سگبان خواجه را بطور غیررسمی به عنوان کدخدا پذیرفتند. علت این انتخاب بیشتر قحط‌الرجالی بود تا چیزی دیگر و البته لااقل او به واسطه‌ی داشتن لشکری از سگ‌ها که اکنون تعدادشان از تعداد اهالی هم بیشتر بود، می‌توانست شانس بهتری باشد. بخصوص وقتی ناامیدی محض سراغ مردم بیاید از سر ناچاری به کسی که هرگز شانسی برای موفقیت نداشته، شانس تازه‌ای می‌دهند تا خودش را نشان دهد! چه بسیار مردانی بودند که مردانگی‌اشان از بی‌مردانگی او کمتر به چشم می‌آمد، اما خود را مناسب این مقام نمی‌دانستند! سگبان در مقام فعلی در اوج موفقیتی بود که هرگز تصورش را نمی‌کرد، هرچند حکومت بر فقر و نداری، لذت چندانی ندارد. اما نه برای سگبان خواجه که سال‌هاست که با فقر و تمسخر و انزوا زندگی کرده. نگهداشتن انبوهی از سگ‌ها، نیاز به غذای بیشتری را می‌طلبید. حفظ قدرت هم برای او، یعنی سیر کردن همه‌ی آنها. یعنی داشتن سگ‌های پروا، تنومند و سرحال. وگرنه با دهها سگ بی‌جان که حال راه‌رفتن و حتی پارس کردن ندارند این قدرت بزودی از بین می‌رفت. بنابراین در ازای هر خدمتی که سگ‌هایش به اهالی می‌کردند از آنان طلب گوشت می‌کرد. مردم نیز لقمه‌ی کم‌گوشت‌تری بر دهان می‌بردند تا چیزی هم برای سگ‌ها باقی بماند. شاید هم دیگر خود را در جایگاهی نمی‌دیدند که با کدخدای جدید و یا سگ‌ها مقابله کنند. از هر گوسفند یا مرغی که سر می‌بریدند یک سومش را به کدخدا و سگ‌هایش می‌دادند.

×××

سگبان، الان کدخدای بی بُر و برگردی بود که بخوبی بر همه چیز مسلط شد. آن‌چنان که اگر خواجه نبود می‌توانست رسماً زن هم داشته باشد و یا لااقل غیررسمی با زنان بسیاری همبستر شود. تلخی آنچه بر او گذشته، کینه‌ای‌اش کرده بود. قبول نداشت که هر خطایی، می‌تواند مستحق بدترین تاوان باشد. اما چه می‌توانست بکند!؟ آنانی که او را به این روز انداخته بودند یا از آبادی رفته بودند یا از دنیا! پس سعی نکرد در مقامی که هست از مردم باقیمانده انتقام بگیرد. علاوه بر آن، این روستا اکنون متعلق به او بود. لذتی بالاتر از شهوت در او جان گرفته که لذت قدرت بود. خوب می‌دانست که قدرت، رفاه، احترام و شاید در این اوضاع، ثروت هم به‌همراه بیاورد و او همین را می‌خواست چیزی که سال‌ها حتی از بدو تولد ندیده بود!

خانه‌های بسیاری بود که خالی از سکنه شده بودند با کدخدا شدنش، می‌توانست جای بهتری اقامت کند، حتی موقتاً. اما برای مقبولیت بیشتر نزد اهالی، حاضر نشد دیگر به آن سگ‌دانی برنگردد. در عوض، عده‌ای سقف خانه‌اش را ترمیم و بهار خوابش را گچ‌اندود کردند و پنجره‌های چوبی در جای خالی آن نصب کردند. لبنیات، نان تازه، اندکی میوه، لباس و ظروف و اسباب اثاثیه‌های اهدایی به خانه‌اش سرازیر شد. هنوز چیزهای بسیاری برای خوردن بود برای بدست آوردن. بسیار مورد عزت و احترام بود. خیلی خوب می‌دانست که این احترام را از احترام به سگ‌هایش دارد!

×××

در جایگاه کدخدایی، تلاش‌های پراکنده‌ای هم کرد تا مردم را بیشتر به خود نزدیک کند تا به انتخابشان آفرین بگویند و خاطره‌ی گناه اخته‌شدنش را نیز به‌فراموشی بسپارند و چهره‌ای مطلوب‌تر از خود به نمایش بگذارد. هرچند اهالی، آنقدر درگیر بقا بودند که بعید بود به این چیزها فکر کنند، نه، حتماً که فکر می‌کردند چون چهره‌ی چروک و صدای زنانه‌ی یک مرد، چیزی نبود که به سادگی از نگاه‌ها و گوش‌هایشان برداشته شود. بنابراین دست روی دست نگذاشت. با لشکری از سگ‌ها به آبادی‌های اطراف می‌رفت و حقآبه‌ی بیشتری مطالبه می‌کرد که در برخی موارد موفق بود و در برخی موارد تعدادی از سگ‌هایش را نیز از دست می‌داد که هدف شلیک تفنگ‌های اهالی آبادی‌های دیگر می‌شدند.

دستاوردش چندان نبود اما مردم دِه، خرسند بودند که حق‌اشان را ولو اندک می‌توانند مطالبه کنند و امنیت پایداری داشتند. هنر روزگار همین است به همان شکلی که شادی‌ساز است برعکس‌اش را هم می‌تواند رقم بزند. سگ‌های کشته شده، چالشی بود که می‌توانست باعث تضعیف بیشترش شود. پس باید به سرعت جایگزین می‌شدند. خود را فراتر از سگ‌یابی می‌دید، چند تن از مردان را گمارد تا در جستجوی سگ‌های بیشتری بروند و این یعنی سهیم‌کردن آنها در اهداف و کارها.

کار به جایی رسید که شغل اکثر مردم تبدیل به سگ‌یابی شد. آنان به جاهای بیشتری سرکشی می‌کردند. کدخدای جدید نیز از این بابت خوشحال بود. حیف که غافل بود هر چقدر تعداد آنها بالاتر برود سیر کردنشان هم سخت‌تر می‌شود. شاید هم ابایی از این مسئله نداشت. در هرحال گرسنگی فقط مختص به سگ‌ها نبود. ذخیره‌ی آذوقه‌ی بسیاری از خانواده‌ها در حال اتمام بود. رفتن ثروتمندان هم ضربه‌ای بود که زودتر آنها را از پای درمی‌آورد به‌هرحال از قبال حضور آنان و دام‌هایشان اینها نیز امرار معاش می‌کردند. یک‌سال از مهاجرت دست‌جمعی بزرگان آبادی گذشته بود. زمستان بی‌برف و سرد، بهار بی‌رشد و باران، تابستان بی‌کشت و برداشت، یعنی به بار نشستن نهال گرسنگی و تشنگی، یعنی خانه‌نشینی و بطالت بیشتر مردم.

لشکر سگان، اکنون هر نژادی را در خود داشت. رفته‌رفته قوانینی وضع کرد تا کسی به سگ‌ها تعرض نکند با اینکه اهالی آبادی این‌کار را نمی‌کردند اما این را بیشتر برای محفوظ نگه‌داشتن آنها از کشتار در مواجهه با آبادی‌های همسایه گفته بود. به زنان و کودکانی که از روبرو شدن با سگ‌های او واهمه داشتند می‌گفت این‌ها حمله نمی‌کنند مگر آنکه بخواهند از من یا خودشان دفاع کنند پس سعی کنید سر به سرشان نگذارید! ولی این‌گونه نبود هرجایی که لازم می‌شد آنها را شیر می‌کرد تا تشری به دیگران بزنند. با اینکه بظاهر شرمنده می‌شد اما در دلش خوشحال بود که به نوعی مردم را ترسانده. سایه‌ی فقر و گرسنگی بر سراسر روستا افکنده شد. وقتی این حجم از گرسنگی را دید، تنها گاو زندگی‌اش را قربانی کرد و گوشتش را در میان سگ‌ها تقسیم نمود. اندکی هم به خانواده‌های فقیر آبادی داد. تا چندین روز، چیزی برای خوردن داشته باشند.

×××

فکر کشتن سگ‌ها، دغدغه‌ای بود که اهالی سایر آبادی‌ها در سر می‌پروراندند. ولی اکنون نه تنها کدخدای نورسیده، حامی‌ سگ‌ها بود بلکه مردم این آبادی هم چشم امید به آنها بسته بودند. بنابراین این، کار را سخت می‌کرد. از طرفی از بین بردن کدخدا هم سخت‌تر از کشتن سگ‌ها بود چون او نیز همیشه در حلقه‌ای بزرگ از سگ‌ها حفاظت می‌شد. گرسنگی، فقر، بی‌آبی و البته بیکاری، اوضاع را چنان پیچیده‌ کرد که گویی قطحی بزرگی در راه است. کدخدا به‌همراه مردان و سگان تصمیم گرفتند چیزهای بیشتری را فدای بقایشان کنند. هر چه مرغ و خروس بود و چند رأس گوسفند باقی مانده هم بنام شکم‌های گرسنه‌ی خود، نثار سگ‌ها کردند. حتی دیگر چیزی از نجابت مردم کشاورز و دامدار آبادی باقی نماند، آنان در آستانه‌ی مبدل شدن به راهزنان و غارتگرانی شدند که می‌خواستند به ازای حفظ قدرت، برای بقا و نبرد با فقر و گرسنگی به آبادی‌های اطراف حمله‌ور شوند و دیگران را غارت کنند. خیلی زود محوطه‌ی تحت کنترل آنها به چندین فرسنگ فراتر از مرزهای آبادی افزایش یافت.

×××

روستایی نبود از غارتگری و شبیخون شبانه‌ی آنان در امان باشد. آوازه‌ی حملات و وحشیگری‌اشان در همه جا پیچید. ورود ماموران انتظامی و نظامی به درگیری بر سر آب و راهزنی آنان، باعث نشد از تنش‌ها کاسته شود. بلکه به قدری ارعاب و تهدید بسنده کردند که البته همین اندازه، برای توقف موقت درگیری‌ها کافی بود. رودخانه‌ی روستا کاملاً خشک و بی‌آب بود به نحوی که انگار هرگز بستر رود نبود. آبی، نه برای نوشیدن داشت نه برای کار و زندگی. همیشه هستند آنهایی که وخامت اوضاع و آشفتگی را زودتر درک می‌کنند اما زمانی به چنین اوضاعی رسیدگی می‌کنند که نفعی برای خود متصور شوند. همین شد که یک هفته پس از ورود مأموران، به روستا، چند دستگاه خودروی سواری با یک تانکر آب با پلاکارد کمک به مردم آسیب‌دیده از خشکسالی، حوالی غروب در میدان روستا، ظاهر شدند. تا آنان را از وخامت زندگی رها سازند. اگرچه این کمک‌ها افاقه نمی‌کرد ولی حس اینکه تنها نیستند و مورد حمایت‌اند برایشان اندکی آسودگی خاطر به‌همراه می‌آورد. شاید کمکی بود برای آنکه دست از حمله و تهدید دیگران بردارند.

اینان عده‌ای از مقامات دولتی و خیرین بودند که به کمک اهالی روستا شتافتند. در بدو ورود، بین مردم شربت و شیرینی پخش کردند. یک کارمند دولتی، که کت و شلواری شیک بر تن داشت با یک کارت شناسایی که آویز گردنش بود، اهالی را نام‌نویسی کرد تا نسبت به دریافت وام اقدام کنند و از کمک‌های نقدی دولت به آسیب‌دیدگان بهره‌مند شوند. سپس بین خانوارها بسته‌های آذوقه تقسیم کردند، حتی می‌دانستند این روستا، تعداد زیادی سگ دارد برای آنان نیز گوشت و دل و روده و هرچیزی که سگ می‌خورد، به اندازه‌ی کافی آورده بودند. چه چیزی از این بهتر؟ آرزو می‌کردند این کمک‌ها ادامه داشته باشد تا این دوران سخت را پشت سر بگذارند. آنان نیز با لبخند و مهربانی تمام و با درک شرایط دشوار زندگی در پی بی‌آبی، وعده‌ی تکرار این کمک‌ها را دادند. برنامه‌ی تقسیم کمک‌ها ساعتی بیشتر طول نکشید و پس از آن پای درد دل برخی نشستند. کدخدا نیز از اینکه این آقایان مسئول و متشخص، احترام زیادی برایش قائل بودند به خود می‌بالید. شاید چون نمی‌دانستند در جوانی با زن شوهردار همبستر شده، شاید چون نمی‌دانستند خواجه ‌است. آنان وقتی دیدند مردم به کدخدا احترام می‌گذارند ناخواسته همین کار را می‌کردند. هجوم سگ‌های گرسنه و البته مردم فقیر به یک اندازه بود. اهالی، موفق شدند تا از چندین دبه آب آشامیدنی و یک کیسه آذوقه و ثبت نام در وام بهره‌مند شوند و سگ‌ها با گوشت‌های تقسیم شده، دلی از عزا درآوردند. شب شد و خیرین رفتند و اهالی به خانه‌هایشان بازگشتند.

×××

گویی روز‌های خوش در راه بود. همه در خانه‌هایشان بودند و از اینکه برای بدست آوردن مایحتاج اولیه تلاشی نکرده بودند و مشمول کمک‌های رایگان دولت شدند خوشحال بودند. روستا، در سکوتی سنگین فرو رفته بود، نه صدای از سگان بر می‌خواست نه از زمزمه‌ی زنان و مردان. شاید تاکنون چنین سیر شدنی را حس نکرده بودند. آنچنان که در کمال سکوت و آرامش، در خوابی عمیق فرو رفتند.

پرتو تیز آفتاب سوزناک تابستان داشت شدت می‌گرفت. اواسط ظهر فردا هم کسی نای برخاستن از خواب سنگین را نداشت حتی سگ‌ها. کدخدا هم به زحمت بلند شد. از آن بالا دوست داشت، منظره‌ی تماشایی نبرد سگ‌ها را ببنید؛ شبیه تماشای اربابان رومی، به نبردهای خونین بردگان در مدرسه‌ی تعلیم گلادیاتورها. اما چشم‌هایش هنوز کاملاً باز نشده بود. به آرامی از پله‌های اتاق بهارخوابش پایین آمد و به سوی حیاط قدم برداشت. صدایی از پارس کردن سگ‌هایش نشنید. هنوز سنگینی خواب دیشب، ذهنش را به کار نیانداخته بود. نگاهی انداخت و دید سگ‌هایش روی خاکِ لگدمال شده‌ی کف حیاط ولو شدند. چوبی برداشت تا آنان را از حضور خود آگاه کند اما بی‌فایده بود. بطرز وحشتناکی دید که تمام سگ‌هایش مُرده‌اند! شوکه شد و بیشتر نظر انداخت. دید که جسد ده‌ها قلاده سگِ دیگر در آستانه‌ی در و جلوتر که رفت دم در و حتی در اطراف خانه، به خاک افتاده‌اند. وحشت‌زده و سراسیمه به بیرون فرار کرد. نفرین اهریمنی بر فضای خانه‌اش را حس می‌کرد که به‌شدت ترسناک و عذاب‌آور بود. با عجله‌ی فراوانی دوید تا اهالی را از این اتفاق هولناک مطلع کند. یا آنکه در پی علت این اتفاق بگردد. به‌هرحال باید کسی از علت مرگ یکباره‌ی سگ‌ها سرنخی در دست داشته باشد. به زحمت خود را به منزل چند تن از اهالی رساند. در زد، کسی در را باز نکرد. حیران و سرگردان، این در و آن در می‌زد اما بی‌نتیجه بود. نمی‌دانست چه بلایی بر سر آبادی و اهالی‌اش آمده؟ شاید خواب می‌دید؟ چندین بار با سیلی روی صورتش کوبید تا بفهمد خواب نیست به‌واقع که خواب نبود. بیشتر از اهالی، نگران از دست رفتن سگ‌هایش بود. شیون و ناله می‌کرد. هر دری را کوبید، باز نشد. فریادهای زنانه‌اش هم آنقدر گویا و رسا نبود که کسی بشنود. تردید نکرد که اهالی آبادی‌های اطراف، بخاطر انتقام این بلا را سر سگ‌هایش آورده‌اند. شاید هم کار اهالی همین روستا باشد و همکنون پا به فرار گذاشته‌اند. چون هیچ خبری و هیچ اثری ازشان دیده نمی‌شد. به سوی خانه‌ای در انتهای روستا شتافت. آنجا نیز کسی درب را باز نکرد. شاید آنان در خوابی عمیق فرو رفته بودند. شاید طاعون به آبادی زده!؟ هرچه بود باز هم کسی در را به روی‌اش نگشود. از فاصله‌ی نچندان دور دید که جای‌جای انتهای روستا همان‌جایی که پیشتر هم مورد توجه جویندگان گنج بود، کاملاً شخم زده شده و حفاری‌هایی در آن انجام شده…

همه چیز به یک‌باره برایش عین روز روشن شد. تک‌تک قطعات معما در ذهنش جان می‌گرفتند. درست بود آنان مورد دستبرد قرار گرفته بودند. دقیقاً توسط همان‌ بظاهر خیرین دیروز. لابد درون آب آشامیدنی، ماده‌ی خواب‌آور ریخته و گوشت‌های مسموم‌شده به سگ‌ها داده بودند و شب‌هنگام سراغ دفینه‌ها رفتند و معلوم نبود چه گنجی از دل خاک بیرون آورده بودند. شاید آن خیرین، اهالی روستاهای اطراف بودند که انتقامی سخت از کدخدا و سگ‌هایش گرفتند و یا شاید هم مهاجران ثروتمندِ رفته به شهر بودند که این اوضاع را بهترین فرصت برای بیرون آوردن ذخایر ارزشمند می‌دیدند. هر چه بود، چیزی که باید فدای مردم بیچاره می‌شد، فدای سگ‌ها شد. قطعاً اگر بجای پرداختن به سگ‌ها و کدخدا کردن خواجه‌ی سگبان، خودشان گنجینه‌ها را بیرون می‌آوردند و یا با همسایگان دشمنی نمی‌کردند، کار به اینجا نمی‌رسید. کدخدا، ناامید و سرشکسته، نایی برای راه‌رفتن نداشت. روی زمین سقوط کرد و مشتی خاک را بر سرش کوبید و شیون و زاری می‌کرد. دقایقی بعد سایرین که به هوش آمده بودند، دور و بَرَش را گرفتند و از بلایی که بر سرشان آمده بود دست‌جمعی به حال و روز اسفبارشان گریستند!

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۸۹

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۱۳ دقیقه

همسفران پرواز

اواخر پاییز، در پرواز بازگشت از زاهدان به تهران، همسفر یک بلوچی و یک تهرانی شدم هر سه کنار هم توی هواپیما نشسته بودیم من در راسته‌ی راهرو، مرد بلوچی در وسط و آن یکی

همسفران پرواز

اواخر پاییز، در پرواز بازگشت از زاهدان به تهران، همسفر یک بلوچی و یک تهرانی شدم هر سه کنار هم توی هواپیما نشسته بودیم من در راسته‌ی راهرو، مرد بلوچی در وسط و آن یکی کنار پنجره جا خوش کرده بود.

تا برخاستن هواپیما هیچکدام روی خوشی به هم نشان نمی‌دادیم، طبیعی هم بود. تا کمی زیرزیرکی در هم خیره نشویم و تا چند حرکت از هم نبینیم و کمی حرف نزنیم حتی بی‌ربط، یخ این همسفری آب نمی‌شد. وجه مشترکی هم ظاهراً برای شروع گفتگو در بین ما مشهود نبود. بخصوص آنکه معمولاً زمان پرواز آنقدر طولانی نیست که نیاز باشد با کسی گرم بگیری.

مرد تهرانی، لب‌های کبودی داشت، کت و شلوار آبی کاربنی، ریش پُرفسوری، با کراواتی زرد که بر گلویش پافشاری می‌کرد، آنچنان که غبغبه‌ی شُل و آویزانش، گره کراوات را می‌پوشاند. پیش از پرواز، او را در گوشه‌ای دیده بودم که راه می‌رفت و حرف می‌زد و همزمان پیپ می‌کشید. بوی مطبوع پیپ با ادکلن و بوی عرقش چنان در هم آمیخته شده بود که نمی‌شد فهمید دقیقاً بوی چه چیزی می‌دهد، با موبایلش مرتب به مخاطب آن‌سوی خط می‌گفت:”من خودم بچه‌ی ناف تهرونم، تو اومدی….” . کله‌اش برق می‌زد و عینک آفتابی بزرگی روی چشمانش را می‌پوشاند. خوش‌مَشرب به نظر می‌رسید، در عین حال از خودمچکر! شکم بزرگی داشت به‌طوری که به سختی روی صندلی هواپیما نشست و قادر نبود کمربندش را ببندد، یک بار تلاش نمادینی کرد و منصرف شد. دقایق بسیاری گذشت تا بالاخره آن عینک را از چشمانش جدا کرد. با توجه به ظاهر و تیپی که داشت باید در قسمت بیزینس کلاس هواپیما همان ردیف جلویی که می‌توانی پاهایت را دراز کنی و یک لیوان بیشتر آبمیوه بنوشی! بنشیند اما مطمئناً وقتی در لابلای صفوف فشرده‌ی صندلی‌ها نشسته بود نشان می‌داد که همه‌ی این‌ شکل و قیافه فقط ظاهر قضیه است! و پول ردیف اول را نداشت و یا شاید هم صندلی جلویی گیرش نیامده بود.

و بلوچی، یک مرد لاغر که بلندای قدش حتی با نشستن‌اش هم باز به چشم می‌آمد، چیزی زیر لب زمزمه می‌کرد که شنیده نمی‌شد جز تکان لب‌هایش که شبیه دهان ماهی باز و بسته می‌شد و همزمان مهره‌های درشت تسبیح سبز رنگ در دستش را در دور باطلی می‌چرخاند. جوان بود و لباس محلی بر تن داشت، تمیز و سفید، با ریش بلند، مجعد و ناصاف و سیبیلی که از ته زده بود؛ باتوجه به تصاویری که از داعش در ذهن داشتم چهره‌اش بی‌شباهت به آنها نبود. مشخص بود مذهبی است شاید از نوع افراطی‌اش. جدی بود. چهره‌اش، طنازی ماهیچه‌های صورت را به ارث نبرده بود.

تنگی فضای هواپیما با سه صندلی در سمت راست و سه صندلی در سمت چپ و ده‌ها ردیف فشرده در عقب و جلو، آنچنان آزاردهنده است که تیزی زانوها صندلی جلویی را سوراخ می‌کرد! حدود نیم ساعت از پرواز گذشته بود و طی این مدت هیچ حرفی رد و بدل نشد. در لحظه‌ی سرو میان‌وعده توسط مهمانداران، که باعث می‌شد غذا و نوشیدنی دست به دست توسط من به آن دو برسد، بحث گرمی توسط مرد تهرانی با مرد بلوچی داشت شکل می‌گرفت که البته من از ورود به بازی گفتگوی آنها منصرف شدم. مرد تهرانی انگار که با خودش حرف می‌زند بی‌آنکه مخاطبش ما باشیم گفت:”من تقریباً ماهی چندبار پرواز می‌کنم اما هر بار که سوار هواپیما میشم از این هنر مهندسی ساخته‌ی دست بشر شگفت‌زده میشم و همش برام تازگی داره…” رو به مرد بلوچی کرد و پرسید:”اینطور نیست؟”

مرد بلوچی خودش را به نشنیدن نزد، به مرد تهرانی گفت:”بله.”

تهرانی، گویی از این تایید کوتاه، رضایت لازم را کسب نکرده. معلوم بود که می‌خواست سر گره بحث را به زور چنگ و دندان هم که شده، باز کند. شاید هم هنوز از پروازی که داشت کیفور بود و می‌خواست بیشتر لذت ببرد و شاید از همسفری که تمایلی به هم‌صحبتی ندارد خرسند نبود و یا عذاب هیکل چاقش را در مکان تنگ می‌خواست از یاد ببرد و یا شاید هم می‌خواست او را درگیر چیزی بکند که مجبور شود بحثی به راه بیفتد که مورد انتظارش است، به‌همین‌خاطر با کنایه گفت:”شما چی؟ لذت می‌برین از این ساخته‌ی دست بشر یا هنوز درگیر فرستادن صلوات با تسبیح هستین!؟”

انگار تیرش به هدف خورد، بلوچی لبخند تلخی زد و گفت:”پرواز با هواپیما در قبال پرواز معراج پیامبر چیزی نیست!”

همه چیز برای یک بحث که نه، برای یک دعوای لفظی و عقیدتی مهیا بود. یک طرف مرد پُرحرفی بود که ضددین بودنش مشخص بود، لااقل در گفتارش که ابایی از ابراز کردنش نداشت و در طرف دیگر، مرد آرام و متدینی بود که می‌خواست پاسخ هر چیزی را بصورت دینی بدهد. بخوبی مشخص بود که مرد تهرانی دل پُری دارد و شکل و ظاهر همسفر کنار دستی‌اش ذهنش را درگیر کرده، به هر قیمتی سعی داشت سر به سرش بگذارد. لقمه‌ای را درسته در دهانش گذاشت و با دهان پُر گفت:”معراج!؟ الان معراج پیامبره که شما رو از زاهدان می‌بره تهران!؟ دَم این خارجیا گرم اگه هواپیما نمی‌ساختن باید هزار ساعت با الاغ راه می‌رفتید تا به مقصد برسین. خارجی‌های بلاد کفر… مسخره‌اس که اونایی که میگن بلاد کفر خودشون سوار ساخته‌های دست اونا میشن….” مشخصاً روی سخنش با او بود، با اینکه شاید مذهبیون بلوچی از ترکیب بلاد کفر استفاده نکنند و بجای الاغ از شتر استفاده کنند، در کل، این پاسخ بیشتر شبیه زدن یک مشت توی صورت او بود تا پاسخ به حرفش!

بلوچی طعنه‌ی او را در ظاهر به دل نگرفت، به آرامی میان‌وعده‌اش را خورد و با صبری کُشنده که انگار منتظر واکشی بهترین لغات از مغزش بود تا نثار آن مرد کند، گفت:”این هواپیما خیلی هنر بکنه چند هزار پا بالا میره، که ساعاتی طول می‌کشه. حتی بگیم سفینه‌اس، حداکثر می‌تونه تا مریخ میره… اونم ماه‌ها طول میشه بیشتر از این مسافت چطور، میره؟”

تهرانی ابروهایش را بالا انداخت و گفت:”کمه؟ شما مسلمونا هم یه چیزی بسازین همینقد بره بالا بسه…”

بلوچی بی‌آنکه منتظر این پاسخ باشد گفت:”مگه شما مسلمون نیستین؟ اگه باشی می‌دونی که پیامبر عظیم‌الشان‌مان هفت آسمان رو رفت و برگشت اونم توی یه چشم به‌هم زدن، اونم بدون هیچ وسیله‌ی پروازی…”

تهرانی با گره کراواتش اندکی بازی کرد و گفت:”بله، رفت و برگشت، اما خودش تنها… حداقل خوبیِ سازند‌گان بلاد کفر اینه که یه چیزی می‌سازن که همه‌ی مردم دنیا باهاش پرواز کنن نه مث پیامبر شما که فقط خودش تونسته باهاش بره هفت آسمون.”

دین‌زده بودن مرد تهرانی به‌وضوح مشخص بود شاید هم دنبال یک پاسخ روشن برای پرسش‌های عقیدتی ذهنش می‌گشت. معمولاً آدم‌ها چیزی را که به تمسخر بر زبان می‌رانند دقیقاً همان چیز، مهمترین دغدغه‌ی ذهنی‌اشان است. منم مشتاق، نظاره‌گرشان بودم و حرف هر دو را با تکان دادن سر، تایید می‌کردم بی‌‌‌آنکه کاملاً موافق هر کدام از آنها باشم، می‌خواستم فقط در جمع‌اشان نقش شنونده‌ی حاضر را ایفا کرده باشم. شاید من هم دنبال پاسخ چنین پرسشی بودم و شاید از شروع چنین بحثی بدم هم نمی‌آمد به‌هرحال شنیدن حرف‌های دو ذهنیت متفاوت می‌توانست سرگرم کننده باشد حتی اگر تماماً حرف مفت باشد! برای تحمل کردن فضای تنگ صندلی‌های هواپیما، خواندن مکرر برگه‌ی نجات در مواقع اضطراری حوصله‌ سربر بود.

بلوچی آه بلندی کشید و گفت:”این کم سعادتیِ ماست.”

مرد تهرانی حرفش را بر کرسی می‌دید انگار که فرصتی فراهم شده تا دق‌ و دلش را خالی کند گفت:”هاا دیدی، حتی با اینکه کم سعادتید اما با این هواپیما داری از زمین به آسمون پرواز می‌کنی! خوبی هواپیمای دست بشر اینه که همه می‌تونن باهاش پرواز کنن مهم نیس مسلمونی یا کافر، مهم نیس سعادتمندی یا نه.”

بلوچی گفت:”تو صورت مادی این هواپیما رو می‌بینی، که محدوده، نمی‌تونی بیشتر از این ذهن و قلبت رو به دوردست‌ها ببری… دلت که با خدا باشه از این بالاتر میری و سریع‌تر.”

در ادامه گفت:”کسی که خداپرست باشه و سعادتش رو داشته باشه هفت آسمون رو هم میره.”

او نیز در جوابش گفت:”شمام فقط به فکر خودتونید. حتی نمی‌دونین چطور باید به انسانیت خدمت کنید، ببین این هواپیما نشون میده که بدون ریاضت کشیدن و بدون خداپرستی هم میشه به مردم دنیا خدمت کرد.” در همین حین مهمانداران ظروف یکبارمصرف و ته‌مانده‌ی غذاها را جمع‌آوری کردند.

بحث به درازا داشت می‌کشید و هیچ‌کدام از منبر پایین نمی‌آمدند. هواپیما در آستانه‌ی فرود در مقصد بود. با شنیدن صحبت‌های یک خانم که یک ردیف جلوتر از ما و کنار پنجره نشسته بود، ادامه‌ی بحث به‌طرز ناگهانی قطع شد. او داشت می‌گفت:”ببینید من دارم می‌بینم موتور سمت راست هواپیما از کار افتاده، خودم دیدم یهو وایستاد…!”

همهمه‌ای نگران‌کننده بین مسافران نزدیک به او پدیدار شد. یعنی سقوط می‌کنیم!؟ این سوالی بود که برخی با ترس و نگرانی تکرار می‌کردند و صدای این پرسش ‌بی‌پاسخ و هجوم افراد برای دیدن موتور سمت راست از پنجره بیشتر شد.

واکنش‌ها به اظهارات آن زن شدت گرفت و برخی سرک می‌کشیدند تا صحت و سقم آنچه را که می‌گوید بسنجند. بسیاری بی‌‌‌آنکه چیزی دیده باشند پذیرفتند.

اندکی دلهره سراغ همه‌ی مسافران آمد. با اینکه هنوز بدرستی نمی‌دانستیم که اصلاً از ابتدا موتور سمت راست می‌چرخید یا نه!؟ یا حتی ممکن است خطای دید باشد چون زمانی‌که پَره‌ها به‌سرعت بچرخد مشخص نیست اصلاً پَره‌ای وجود دارد یا نه؟ با سرعت زیاد می‌چرخد یا ایستاده!؟

افراد بیشتری از روی صندلی‌هایشان بلند شدند تا به سمت راست هواپیما بروند که مهمانداری سریع جلو آمد تا مسافران را آرام کند و آنان را سرجایشان بگذارد و مرتب فریاد می‌زد،”آقای عزیز، خانوم محترم بفرمایید بنشیند، لطفاً کمربندهاتون رو باز نکنید تا فرود کامل.”

اما گوش کسی بدهکار نبود که آن خانم رو به مهماندار کرد و گفت:”کمربند چیه آقا؟ موتور هواپیما از کار افتاده! الانه که سقوط کنیم….”

مهماندار بی‌آنکه دستپاچه شود خودش را به او رساند و پرسید:”چی شده خانوم!؟”

او نیز در حالی‌که حس کرد حرفش خریدار دارد و چیز مهیجی را برای نخستین بار کشف کرده، با انگشت‌اش که چندین بار به شیشه‌ی پنجره خورد، اشاره کرد:”ببینید، موتور سمت راست هواپیما از کار افتاده.”

مهماندار فقط به‌واسطه‌ی همراهی، اندکی خم شدن تا درست ببیند و نفسی عمیق کشید و گفت:”نگران نباشید، مشکلی نیست هواپیما با یه موتور هم می‌تونه فرود بیاد.”

هرچند حرفش برای رفع نگرانی بود اما همین‌که صحت از کار افتادن موتور سمت راست را تایید کرد، آشوبی در هواپیما به‌راه افتاد. صدای جیغ و فریاد زنان و دختران و افرادی که حس می‌کردند نباید نشست و باید کاری کرد بلند شد.”یاخدا!” تنها چیزی بود که همزمان از زبان خیلی‌ها شنیده می‌شد. مرگِ حتمی در راه بود. هرج و مرج ناخواسته‌ای شکل گرفت که کنترلش سخت و سخت‌تر شد. شبیه زمانی که خبر بمب‌گذاری یا ربودن هواپیما اتفاق می‌افتد.

مهماندار سعی کرد جو را آرام کند که موفق نشد. مرتب فریاد می‌زد و التماس می‌کرد، شلوغش نکنید، خواهش می‌کنم چیزی نیست. اما حرف‌هایش در هیچ‌کس کارگر نشد.

همسفران کنار دستم نیز نگرانی در چهره‌اشان مشهود بود با خودم فکر کردم شاید مرد تهرانی از اینکه این‌قدر سنگ ساخته‌ی دست بشر را به سینه زد و بر سر بلوچی ‌کوبیده، شرمنده بود. به‌هرحال همین ساخته‌ی دست انسان که می‌تواند آدمی را به هوا ببرد می‌تواند با مغز هم به زمین بکوبد. او حداقل در این لحظه آرزو می‌کرد چنین اتفاقی نیفتد وگرنه آن مرد متدین چه فکری راجبش می‌کرد! اما مگر اهمیتی داشت؟ وقتی هواپیما سقوط کند همه سقوط می‌کردیم در آن‌زمان اصلاً کسی باقی می‌ماند تا حرف‌های مرد تهرانی را قضاوت کند!؟

مرد بلوچی هم از اینکه با توسل به خداپرستی نمی‌توانست به هفت آسمان برسد و یا شاید از اینکه پای‌اش از سفینه‌ی آهنی ساخت بشر هم، به زمین نمی‌رسید تا ترویج معراج رفتن را بکند ، نگران به نظر می‌رسید. چیزی که مشخص بود این بود که نه ساخته‌ی دست بشر می‌توانست در آن لحظه کاری کند و نه متوسل شدن به دین و مذهب. جان که در خطر باشد، چیزی جلودارش نیست. مرگ، مرگ است چه برای بی‌دین چه برای دیندار. حتماً که در ناامیدی زمزمه‌ی اشهد هم به گوش می‌رسد نه تنها از این دو نفر بلکه از همه‌ی مسافران.

تصور همه این بود که بجای فرود، در آستانه‌ی سقوطیم. این حداقل نگرانی شدیدی بود که به بیشتر مسافران سرایت پیدا کرد. تقریباً همه از جایشان برخاسته بودند تا صحت این اتفاق را نظاره‌گر باشند. مرد تهرانی هم ساکت شد خبری از پُرحرفی‌اش نبود. سرش را برگردانده و خیره به پایین نگاه می‌کرد حتماً تجسم می‌کرد اگر سقوط کنیم به کجا ممکن است بخوریم! کوه، بیابان و یا خیابان؟

حرکت مهره‌های تسبیح در دستان مرد بلوچی هم، شتاب بیشتری گرفته بود.

با آشوبی که به راه افتاده بود، مهمانداران بیشتر و مامور امنیت پرواز و چند خدم و حشم دیگر به جمع اضافه شدند تا اوضاع را مدیریت کنند. آنها سعی داشتند مسافران را مجاب کنند که اتفاقی نمی‌افتد اما چیزی برای انکار نبود. لازم بود که همه سرجایشان آرام بگیرند. به‌هر حال مُردن روی صندلی با کمربند بسته بهتر از مُردن سرپایی است!

مجبور به برخورد تندتری شدند و همه را سرجایشان نشاندند و خودشان کمربند آنان را بستند و مکرراً می‌گفتند چیزی نیست. هول نکنید، چیزی نیست…

کاهش ارتفاع باعث می‌شد حس سقوط بیشتر احساس شود! هر بار که مقدار زیادی ارتفاع کم می‌شد جیغ و فریاد بسیاری دیگر بلند می‌شد، حتماً که اکثر مسافران، بارها کم شدن ارتفاع را حس کرده بودند و مشکلی نبود اما این بار آغشته با از کار افتادن موتور هواپیما بود و این یعنی سقوط.

صدای خلبان طنین‌انداز آشفتگی فضای هواپیما شد که به فارسی و انگلیسی می‌گفت، لطفاً کمربندهایتان را تا فرود کامل باز نکنید و محکم سرجایتان بنشینید. تا لحظاتی دیگر در فرودگاه…” و در یک آن صدای خلبان در میان دعوای پیرمردی با مامور امنیت پرواز که ظاهراً برخورد ناشایستی با دخترش کرده بود محو شد.

همه‌ی مسافران، خود را گروگان و با تمام اضطراب و نگرانی، مهمانداران را شبیه گروگانگیر قلمداد می‌کردند. چاره‌ای نبود، باید مطیع آنان می‌شدند.

صدای مهیبی، تمام اسکلت هواپیما را لرزاند. بسیاری چشم‌هایشان را بسته بودند و می‌خواستند مرگ را با چشم نبینند، به غایت تا مرز سکته پیش رفته بودند اما دیری نپایید که در لحظاتی بعد، با تکان‌های شدیدی، هواپیما روی باند پرواز فرود آمد. نفس‌های همه در سینه حبس شده بود. حتی نمی‌دانستند بالاخره هواپیما به سلامت به زمین نشسته یا نه!؟

از کنار صندلی نفر ردیف سمت چپ، آبی در راهرو به جریان افتاد، مرد میانسالی بود که خودش را خیس کرده بود و به شدت می‌لرزید.

با توقف کامل هواپیما هنوز همهمه بود و هرکسی با عجله به‌دنبال ساک یا چمدان خود می‌گشت تا با باز شدن درها از این محفظه‌ی خفه‌کننده، خلاصی پیدا بکند. هرچند گویی جان دوباره‌ای در بدن همه دمیده شد اما رعشه‌ی این اتفاق تلخ، چنان قلب همه را به لرزه انداخته بود که به این زودی فروکش نمی‌کرد. مهماندار اول سراغ آن خانم رفت و گفت:”گفتم که مشکلی پیش نمیاد.”

او هم با تمام ترس و نگرانی در حالی‌که صورتش عین گچ سفید شده بود، گفت:”یعنی چی آغا، مسخره‌اش رو درآوردین، سکته دادین همه رو با این آهن‌پاره‌ی کهنه و درب و داغونتون…”

مهماندار سکوت کرد و مسافران با همه‌ی عجله می‌خواستند سریع از هواپیما خارج شوند. با اینکه هواپیما روی زمین نشسته بود اما هنوز نگرانی در نگاه‌هایشان دیده می‌شد و هنوز فکر می‌کردند اینجا جای امنی برای ماندن نیست. همه با ترس و عجله‌ی زیادی همدیگر را هل می‌دادند تا سریع‌تر خارج شوند.

به مهماندار گفتم:”واقعاً خودتون نترسیدین؟”

او گفت:”نه این اتفاق زیاد می‌افته و تا حالا مشکلی پیش نیومده!”

معلوم بود تازه‌کار است وگرنه برای آرامش مسافرین هم که شده حرف آن زن را تایید نمی‌کرد و یا اینکه می‌توانست به دروغ بگوید خطای دید است. شاید هم آنقدر آدم راستگویی بود که نمی‌توانست دروغ بگوید. یا شاید الان دارد دروغ می‌گوید که این اتفاق زیاد رخ داده و مشکلی پیش نیامده. هرچه بود این هرج و مرج را می‌توانست خیلی بهتر کنترل کند تا به شرایط بسیار وخیم‌تری مبدل نشود.

از هنگام نشستن هواپیما، لبخندی کشدار روی صورت بلوچی محو نمی‌شد. لابد می‌خواست بگوید بفرما این هم از ساخته‌ی دست بشر با بدبختی به زمین نشست. اما هیچ نگفت. نمی‌دانم برآیند این اتفاق که همسو با بحث آنها بود چیزی را به آنان فهماند یا نه!؟

مرد تهرانی شوک‌زده تصور چنین چیزی را نداشت. ندیده بودم کی؟ اما کراوات زرد رنگش را باز کرده بود و مرتب دور دست چپ‌اش می‌پیچید.

نفس عمیقی کشیدم تا تمام این لحظات نفس‌بُر را به انتهای معده‌ام راهی کنم. از آنجایی که درگیر بحث و این اتفاق هولناک بودم نمی‌خواستم بی‌هیچ واکنش پایانی، از هواپیما خارج شوم و نتیجه‌ی بحث‌ آنها را سعی کردم با گفتن یک جمله امضا کنم. در حالی که نیم‌خیز ایستاده بودم تا از ردیف صندلی خارج شوم رو به هر دوی آنان گفتم:”مهم نیس با چی و چجوری از زمین به آسمون بریم، مهم اینه که بتونیم از آسمون هم، سالم به زمین برسیم!”

–

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۸۹

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۲ دقیقه

نقد!

نقد کردن دیگران کاری ندارد، فقط باید تا بانک بروی! #کاریکلماتور #واژه_گردان پانوشت: هر آدمی قیمتی دارد و اعتباری، چیزی شبیه چِک! می‌شود نقدش کرد، گاهی خیلی ارزان و گ

نقد!

نقد کردن دیگران کاری ندارد، فقط باید تا بانک بروی!

#کاریکلماتور #واژه_گردان

پانوشت:

هر آدمی قیمتی دارد و اعتباری، چیزی شبیه چِک! می‌شود نقدش کرد، گاهی خیلی ارزان و گاهی ارزشمندتر از آن!

همیشه ناقد خوب، عاقد پیوند ما با تلاش بیشتر است، برای رشد و بهبودی!

برخی نگاه منفی دارند. تردید نکنید که اینان اگر از آدم‌های خوش‌بین بهتر نباشند، بدتر هم نیستند. نگاه منفی جنبه‌ی محافظه‌کاری و بدبینی است؛ یعنی حتی اگر همه چیز از نظر ما هارمونی و هماهنگی دارد، از نظر او یک چیزی درست سرجایش نیست! وجود چنین آدم‌هایی با چنین نگاهی در زندگی و برای اصلاح خیلی از چیزها ضروری است. همیشه تشویق و به‌به و چه‌چه، سبب بهبود نمی‌شود. یک آدم خوش‌بین در هر حالتی تعریف می‌کند و شما را ترغیب. اما یک آدم بدبین است که باعث می‌شود بیشتر دقت کنید؛ حتی اگر چیزی بگوید از غیب!

او گاهی با علم به مشکل، کمک‌ می‌کند تا بیشتر تلاش کنید و بهتر باشید؛ گاهی نیز بی‌آنکه بداند یا بی‌‌آنکه قصدش اصلاح و بهبود شما باشد، باز هم تنها کسی است که کاری می‌کند تا فکر نکنید این جاده، یک‌طرفه است و هر طور که می‌خواهید می‌توانید در آن برانید، باید حواستان باشد که از روبرو، یک کامیون کهنه و درب‌و داغان، ترسناک و غول‌پیکر حتی با یک راننده‌ی مست یا نفهم در حال نزدیک شدن است! با لحاظ کردن چنین چیزی، منظم‌تر و درست‌تر رانندگی خواهید کرد!

اگر به‌به، مشوق ما برای ادامه دادن است؛ اَه‌اَه، اطمینان از درستی ادامه‌ دادن‌هاست! برخی می‌گویند یک نقد خوب، گره‌گشاست و یک نقد بد گره‌‌ی کور. هر چیزی که بازگوکننده‌ی اِشکال، خطا، برداشت و رفتار ما باشد سبب رشد ما می‌شود، فقط یک شرط لازم دارد و آن آستانه‌ی پذیرش نقد است! در غیراینصورت با تمام وجود جبهه می‌گیریم و ناقد را سر جایش می‌گذاریم؛ وقتی او را سرجایش گذاشتیم، دقیقاً ما هم همان‌جایی خواهیم بود که هستیم! برای بهبود، باید بازخورد منتقدین را گرفت زیرا هیچ سخنی، هیچ کاری و هیچ رویه‌ای از بدو تولد، درست نبوده و نیست.

بریده‌ای از کتاب: واژه‌گردان چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #کاریکلماتور

۰ ۰ ۰ ۸۹

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۱ دقیقه

عشق هورمونی

گفتم:”من عاشقش شدم، خانم دکتر!” گفت:”منطقی باش، زیاد رمانتیکش نکن، افزایش هورمون اُکسی‌توسین باعث میشه این حسو داشته باشی.” گفتم:”ولی فقط این نیس، من با اون حالم خوب

بریده‌ای از کتاب: بازی هورمونی چسبانده‌شده به شاخه

#بازی هورمونی #WordPress

۰ ۰ ۰ ۸۸

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۱۰ دقیقه

مرد کاغذی

مرد کاغذی، لقبی بود که رسانه‌ها به او داده بودند. یک قهرمان بود در نظر بسیاری. شبیه مرد آهنی، مرد عنکبوتی و … اما او کاغذی بود نه قدرت پریدن از آسمان‌خراش‌ها را داشت

مرد کاغذی

مرد کاغذی، لقبی بود که رسانه‌ها به او داده بودند. یک قهرمان بود در نظر بسیاری. شبیه مرد آهنی، مرد عنکبوتی و … اما او کاغذی بود نه قدرت پریدن از آسمان‌خراش‌ها را داشت، نه به سلاحی سّری مجهز بود و نه پیکرش افسانه‌ای بود. چهره‌اش روی پرده‌ی هیچ سینمایی نرفته بود. جز آنکه در اخبار پراکنده‌ی داخلی و خارجی تیتر خبری کوتاهی نیز از او به چشم می‌رسید. تمام قدرتش نیز با شعله‌ی یک چوب کبریت از بین می‌رفت. زمانی که خانه‌اش را تجسس کردند سراسر دیوار اتاقش پُر از کاغذ یادداشت‌ها و بریده‌ی جراید بود. عکس‌هایی از زنان و مردان مخالفی که یا اعدام شده بودند، یا هنوز در حبس بودند، یا مفقودالاثر و یا در اردوگاه‌های دورافتاده‌ی کار اجباری، بیگاری می‌کردند. اتاقش شبیه اتاق مغز متفکر یک سارق حرفه‌ای یا یک کارآگاه خبره‌‌ای بود که برای ایده‌ی که در ذهن دارند همه چیز را کنار هم می‌چینند. اما او از این همه‌ آدم‌های بی‌نام و نشان، مرجعی از دردها و مرگ‌ها و شکنجه‌ها را گردآوری کرده بود و بیشتر از خودش و خبر دستگیری‌اش، همین کاغذها، از او یک چهره ساخته بود؛ یک چهره‌ی کاغذی. چهره‌ای که تمام مستندات لازم برای از بین بردنش موجود بود!

×××

برای یک وکیل پایه‌ی یک دادگستری حل کردن پرونده‌ی یک زندانی مشهور کار ساده‌ای نیست. زندانیی که شهرتش فقط جلوه‌های ویژه‌ی رسانه‌ای است نه آن کاری که کرده! کافی‌است نامت جهانی شود. در آن‌صورت حتی به کمک فشارهای ملل مدعی دموکراسی، حتی به واسطه‌ی تلاش و فعالیت مدافعین حقوق بشر، مرگ یا آزادی، کاری سخت‌تر از ساختن اهرام مصر خواهد بود. چون حکومت برای از بین بردن چنین چهره‌ای تحت فشار است و طبعاً امکان آزادی‌اش نیز دشوارتر می‌شود. امروز باید به دیدن موکلم بروم. مَردی که هم مُردنش برای حکومت دردسر است هم آزادی‌اش.

شکی نیست بدون هیچ قدرتی برای دفاع از یک موکل، عملاً، نقش‌ات از وکیل به ملاقات‌کننده‌ی زندانی تنزل پیدا می‌کند.

از دور که مرا دید نه لبخندی روی چهره‌اش بود نه غمی سنگین. آرام بود و ساکت. گپی دوستانه زدیم و نتیجه‌ی اعتراضش به رای دادگاه را به اطلاعش رساندم.

اپوزیسیون یا مخالف حکومت لقبی نیست که به سختی بدست بیاید. خیلی ساده ملقب به این برچسب می‌شوی، وقتی دردهای زیادی آزارت دهند. وقتی کاسه‌ی صبرت، توان نگهداشتن آنچه که در خود دارد را نداشته باشد، وقتی سال‌ها لب فرو بستی و رنج و درد مردم را در خود ریختی، وقتی می‌خواهی فریاد بزنی تا زبان رنج دیگران شوی، وقتی در یک تجمعی عادی، اعتراضات را با شعارها و مشت‌های گره‌کرده‌ای به سوی پلیس ضدشورش پرتاب کنی. وقتی دستگیر شوی در یک آشوب ساختگی. وقتی در پی دستگیری تمام هست و نیستت را تفتیش کنند. زمانی‌که متهم‌ات کنند که با جمع‌آوری این تصاویر و کاغذها داشتی علیه امنیت کشور برنامه‌ریزی می‌کردی، هنگامی‌که پرونده‌ی قطوری برایت بسازند که از قطر تمام تنه‌ی درختان هم بیشتر باشد، وقتی از گفته‌ی خود کوتاه نیایی، هنگامی‌که هر آنچه را باید بپذیری و نپذیری و زمانی‌که بجای اعتراف به کارِ نکرده، هر آنچه را که فقط کردی بارها بر زبان بیاوری، در این صورت راهی برای نجات نیست و مهلتی برای دفاع. چون یک اپوزیسیونی! یک مخالف سرکش که از موضع خود کوتاه نمی‌آید. مخالف سرسختی که لنگ در هواست. بی‌تکلیف است. نه حکمی قطعی برایت صادر می‌شود. نه دری برایت باز. تنها باید در انزوای تاریک زندان خاک بی‌نور بخوری تا فراموش شوی. اما عاقبت بعد از ماه‌ها دادگاه رفتن و پیگیری کردن، باید نتیجه‌ی نهایی را خودت ببینی!

تمام اینها را بارها برایش توضیح دادم.

خوب می‌فهمید چه چیزی باعث شده که نامش بر سر زبان‌های وزرای کشورهای خارجه بیفتد تا اهرم فشاری باشد در امتیازگیری‌های روی پرده و پشت پرده، تا به حاکمان کشورش بیشتر سخت بگیرند و او را آزاد کنند یا در جرمی که کرده مستحق تخفیف شود، اما آنان بجز دم زدن کاری نمی‌کردند فقط برای نمایش‌دادن خود بعنوان یک رئیس‌جمهور محبوب، جلوی فلش دوربین‌ها خودنمایی می‌کردند. او فقط در حبس بود و روزها و شب‌ها در حال کندن تکه‌تکه‌ی گوشت تنش. چیزی که برایش خنده‌دار بود این بود که گفت:”وقتی که آزاد بودم گمنام بودم الان که در حبسم، صاحب‌نام! عجیب است که آزادی‌ام نمی‌ارزید اما اکنون زندانی‌شدنم مهم شده!”

وقتی چیزی را به گردن نگیری از گردن‌کلفتی‌ات نیست. گردنت را از مو نازک‌تر می‌کنند تا به کار نکرده، وادارت کنند یک اعتراف کتبی یا یک شوی تلویزیونی حلال این مشکل است. اما وقتی لب فروبندی باید با همان سکوت، در سکوت انزوای طولانی با حبس خوش‌گذرانی کنی. خودِ دنیا زندان بزرگتری است که به اندازه‌ی خودش تلخ و نفس‌گیر است با محبوس شدن درون یک چاردیواری کثیف و کوچک، این نفس‌گیری به اوج خود می‌رسد داری خفه می‌شوی اما روزنی برای تنفس نیست. دیدن هر زندانیی در زندان، آزاردهنده است. البته نه تا وقتی که وکیل شده باشی. چون در این هنگام شبیه پزشک جراحی که مدام با خون و مرگ بیماری که خودسر یا اتفاقی مصدوم شده مواجهه می‌شود و آنقدر دیدن این تصاویر برایش عادی می‌شود که قادرست حتی سر جنازه‌ی زیر دستش پیتزایی پُر از سُس قرمز بخورد! یک وکیل نیز با زندانیان بی‌گناه و گناهکار زیادی روبرو می‌شود که بعد از مدتی به حضورشان در زندان عادت می‌کند بعد از ملاقات با اولین زندانی به این یقین می‌رسد که دنیا دو قسمت است یک زندان بزرگ و یک زندان کوچک درون آن. یک مارپیچ تو در تو که حضور آدم‌ها در آن امری عادی تلقی خواهد شد.

امروز نتیجه‌ی اعتراضش به رای دادگاه را به چشم خود باید می‌دید. ناگفته پیدا بود که من کاری برایش نتوانستم بکنم حتی خدا هم کاری برایش نمی‌توانست بکند و او نیز از نتیجه بخوبی آگاه بود اما حداقل در حد هزینه‌ای که برای استخدام یک وکیل کرده، باید انجام وظیفه می‌کردم و نقش ملاقات‌کننده‌ی صرف یا یک مخبر و نامه‌رسان را بجای وکیل برایش ایفا می‌کردم.

تنها چیزی که ازم خواست این بود که هر طوری شده یک بسته کاغذ برایش تهیه کنم. شاید ترس از اعدام ذهنش را توجیه کرده که مفصلاً اعتراف و طلب بخشش بنویسد. قطعاً وصیت‌نامه نمی‌خواست بنویسد! اصلاً داشتن کاغذ بدون خودکار یعنی چه!؟‌ البته هرکسی که از دردهایش می‌نویسد همان وصیت‌نامه است شکی نیست که گفتن از چیزی که قرارست بعد از مرگ خوانده شود وصیت‌نامه است. حتی دفتر خاطرات. حتی نوشتن یک رمان.

کار سختی نبود. اما چون او مرد کاغذی بود و به همین نام هم مشهور بود بنابراین بردن کاغذ برایش سخت و شبهه برانگیز می‌نمود. البته نه آنقدر سخت که نتوان به یک زندانی تلفن همراه یا مواد مخدر رساند. این حداقل کمکی بود که می‌توانستم به‌اش بکنم. هرچند خوب می‌دانستم در هرحال محکوم شده بود به اعدام. به جرم تشویش اذهان عمومی، اقدام علیه امنیت کشور، آشوب و خسارت به اموال عمومی. رساندن یک بسته کاغذ به کسی که ممکن است بزودی اعدام شود اوضاع را وخیم‌تر از این چیزی که هست نمی‌کند!

برای یک زندانی بر لب مرگ، می‌شود کارهایی کرد که ترحم‌آمیزند. به‌هرحال حتی کسانی که زندانبان هستند لزوماً مخالف عقاید زندانیان نیستند و زندانبان‌ها بعد از مدتی سر کردن با آنان، چنان به هم عادت می‌کنند که گاهی حاضر نیستند زندانی، جزایی جز زندانی‌شدن را بچشد. یک دلسوزی انسانی در مواجهه با نهایت بدبختی یک هم‌نوع.

پس با راضی کردن برخی از دست‌های همسو، یک بسته کاغذ سفید را به درون سلول سیاه‌اش رساندم تا هر آنچه دوست دارد بنویسد. البته اگر خودکاری از قبل تهیه کرده باشد!

×××

مرد کاغذی، یک جوان بی‌کس و کار بود با یک خواهر خردسال و یک مادر پیر که از آرتروز پاهایش اصلاً قادر به راه رفتن نبود. مردی از جنس مردم عادی. با همان گوشت و استخوان، بدون هیچ نیروی جادویی. تنها تفاوتش این بود که وقتی به درجه‌ای از آگاهی رسید تمام دردها را نمی‌توانست زیر خرواری از مشکلات و دویدن‌های روزانه پنهان کند. همه چیز را نتوانست در خود بریزد چون دیگر لبریز شده بود. تحصیلات چندانی نداشت اما بیشتر از سواد خواندن و نوشتن، سواد تفکر داشت! کارگر شهرداری بود با حقوقی بخور نمیر. خالی‌کردن زباله‌های مردم در کامیون جمع‌آوری زباله، کاری بود که هر شب می‌کرد. زمانی‌که یک دفتر خاطرات، لابلای زباله‌ها یافت آنرا برای خود نگه داشت و همین دفتر خاطرات که مملو از یادداشت‌های زندگی یک محکوم معترض در تبعید بود آنقدر جذاب نوشته شده بود که احساس کرد تمام حرف‌های خودش را نوشته، تازه فهمیده بود که در چه خفقانی زندگی می‌کند. تا پیش از این در میان لجن تمامِ بدبختی‌هایش دست و پا می‌زد و سرگرم شیرین کردن کام از تلخی‌های مادام‌العمر زندگی بود، اما وقتی از زبان یک نفر دیگر و بصورت مستند و مکتوب چیزی را می‌خوانی دلت بیشتر به درد خواهد آمد. اینجا همان نقطه‌ی آگاهی است، آگاهی، درد است و دانستن زیاد سبب رنج بیشتر آدمی می‌شود. تصمیم گرفت راه آن خاطرات را ادامه دهد و هر روز در پی یادداشت‌ها و عکس‌ها و بریده‌ی جراید و روزنامه‌ها بود تا آدم‌های شبیه خودش را بیابد و دردها را در یکجا گردآوری کند. برای هر کدام روایتی احساسی می‌نوشت و خانه‌اش را پُر کرده بود از هزاران نوشته و کاغذهای رنگی و سیاه و سفید. اما سرنوشتش بدتر از نویسنده‌ی آن دفتر خاطرات داشت رقم می‌خورد. او نتیجه‌ی این سرنوشت را نمی‌دانست. شاید هم می‌دانست آنچنان که در یکی از یادداشت‌هایش نوشته بود:”مرگ، سعادت است وقتی جایی برای زندگی نیست!” یا شاید گنجایش این حجم از آگاهی را نداشت در هر حال یا نباید بدانی، یا آنکه وقتی دانستی باید لب فرو بندی، ننویسی و هیچ نگویی وگرنه به مذاق کسی خوش نمی‌آید جز به مذاق رنج‌دیده‌ها که یا نیستند یا زندانی‌اند، یا از ترس، خاموشند، یا بلایی سرشان آمده که ترجیح می‌دهند از گذشته‌ای که بر سرشان آمده چیزی نگویند.

خوب می‌دانست که بیشتر مخالفین از طبقه‌ی بدبخت جامعه‌اند. وقتی مرفه باشی لزومی ندارد که مخالفتی بکنی به‌هرحال یا سیستم آنقدر راه را برایت باز گذاشته که پله‌های موفقیت را چندتایی بپیمایی یا آنقدر جان‌سختی که در هر سدی یک دریچه‌ را خواهی یافت. در هرحال طبقه‌ی مرفه، فکرشان درگیر جمع‌کردن بیشتر دارایی است به هر قیمتی که شده. حتی به واسطه‌ی موافقت با بسیاری از کج‌فهمی‌ها و ناعدالتی‌ها. به همین خاطر در هیچ تظاهراتی دیده نمی‌شوند. این در تمام اعصار تاریخ بوده و هست. تاریخ اگر عبرت‌آموز بود که اینهمه تکرار نمی‌شد! چون تاریخ همیشه فقط تکرارشدنی است. از یک کارگر شهرداری با چندرغاز حقوق خیلی راحت مالیات کسر می‌شود پس طبیعی است که طبقه‌ی عامه بیشتر از ثروتمندان مالیات بدهند چون عامه‌ی مردم مدام درحال دویدن و کار کردن هستند، همیشه جلوی چشم‌اند (حضورشان، مبلغ دریافتی‌اشان، اعتراضاتشان و…) اما طبقه‌ی ثروتمند توی ویلاهای شاه‌نشین نشسته‌اند و پول‌هایشان برایشان کار می‌کند این وسط دیده نمی‌شوند و بجای وقت تلف‌کردن در اعتراضات و فرسایش کردن ذهن از آگاهی زیاد، در اوج ناآگاهی عمدی! از سفرهای پُرتکرارشان لذت می‌برند.

×××

ساختن پرونده برای یک متهم، دقیقاً به سادگی ایجاد یک فولدر در رایانه است! با محتوایی از هر چیز مربوط و نامربوطی. هیچ سیستم نادرستی، یک فرد مخالف را برنمی‌تابد وگرنه ادامه‌ی حیاتش با مشکل مواجهه می‌شود. نابودی هر فرد مخالفی کار ساده‌ای است و بریدن هر حکم و جزایی به‌وقت محلی است! نه به وقت بین‌المللی. اما وقتی شهرتِ رسانه‌ایت جهانی شود حامیانی خواهی داشت که دیگر نمی‌شود ساده سرت را زیر آب کنند. حتی اگر برای ایجاد رعب و وحشت بارها در اخبار نشانت دهند و احکام صوری برایت صادر کنند!

مرد کاغذی نیز از این قاعده مستثنی نبود. نمی‌شد راحت از شرش خلاص شوند. فقط تنها چیزی که لازم بود اندکی تبلیغات برای همسو کردن اذهان عمومی جهت خلاص شدن از شر چنین غده‌ی چرکینی بود. اما جدای از آن، اینکه این حکم چقدر قطعیت داشت اصلاً مشخص نبود. به‌هرحال اگرچه حکمی قطعی صادر شده بود اما اجرای قطعی آن جای تردید داشت.

×××

درست سه روز قبل از اجرای حکم احتمالی اعدام او، در همان زندان منتظر ملاقات با یک موکل دیگر بودم. اکثر وکلا به همین شکل کار جدید پیدا می‌کنند شبیه سنگ‌کاری که روی نمای یک ساختمان سنگ، کار می‌گذارد، مشتریان دیگر با دیدنش، سفارش جدیدی برایش رقم خواهند زد. از سربازان آنجا که بدلیل مراجعات بسیار ارتباط خوبی‌ باهاشان داشتم مطلع شدم که مرد کاغذی، مُرده! شوک شدم! می‌دانستم که ممکن است همین روزها مرگش فرا برسد اما به شیوه‌ی اجرای حکم صادره. اینکه پیش از اجرای آن بمیرد چیز عجیبی بود.

سریعاً سعی کردم به داخل بند زندان بروم. نمی‌دانم چرا؟ اما از اینکه در مقام وکیل، هیچ کاری برایش نکرده بودم بسیار ناراحت بودم. می‌خواستم برای آخرین بار ببینمش و دلیل مرگش را بدانم. با اصرار و خواهش زیادی اجازه‌ی ورود به سلول او را به من دادند. مرد کاغذی غرق در خون در کف سلولش افتاده بود. رگ گردنش را با لبه‌ی تیز یک دسته‌ کاغذ زده بود و خون زیادی تمام کاغذهای سفید کنار دستش را خونین کرده بود. بی‌آنکه روی این کاغذها چیزی نوشته شده باشد!

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۱

درباره

خیلی تلاش کردم تا تعریف درستی از خودم ارایه کنم؛ از یک طرف درگیر فناوری اطلاعات هستم و از سویی دیگر درگیر فلسفه و ادبیات.... اما در نهایت به این نتیجه رسیدم که از میان نویسنده بودن، شاعر بودن، مهندس بودن، کارآفرین بودن، مدرس بودن، محقق بودن، طراح بودن، برنامه

QRCode پروفایل

folinq.com/@Soroushane

نمایه حرفه‌ای

نقشنویسنده

فولیوها۵۵۸ کتاب‌های منتشرشده۲ دنبال‌کننده۶۰

عضویت۱۴۰۵/۰۴/۱۴