هادی احمدی (سروش)

VIP

نویسنده، شاعر و مدرس

۵۵۸ فولیو ۲ کتاب منتشرشده ۶۰ دنبال‌کننده

فولیوهای منتخب

۴۵ سالگی!در بهترین حالت اگر درایور طبیعت، سقف ظرفیت ذخیره‌سازی عمر را برایم ۹۰ گیگ درنظر گرفته باشد، ۴۵ گیگش را مصرف کرده‌ام؛ الب...بستر رشد!رشد یعنی: هم‌زمان با این‌که داری موهایت را از ته می‌تراشی، موهایت دارد می‌رُوید! رشد یعنی: هم‌زمان که داری شاخه‌های درخت...

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۲ دقیقه

بلوغ

تازه به بلوغ رسیده بود، سینه‌ریز! #کاریکلماتور #واژه_گردان پانوشت: بلوغ شاید زیباترین اتفاق فیزیک بدن هر انسانی باشد که قدم می‌گذارد به دنیایی تازه، برای لمس مسیری ن

بلوغ

تازه به بلوغ رسیده بود، سینه‌ریز!

#کاریکلماتور #واژه_گردان

پانوشت:

بلوغ شاید زیباترین اتفاق فیزیک بدن هر انسانی باشد که قدم می‌گذارد به دنیایی تازه، برای لمس مسیری نو و برای مواجهه‌شدن با اتفاقات ناشناخته اما به‌شدت خواستنی. یک گام فراتر از کودکی و یک گام کمتر از بزرگی، بینابینی از شیطنت‌های کودکانه در دایره‌ی مبهمی از بزرگی و آینده. بلوغ، حس تاز‌گی است، بزرگترین نقطه‌ی عطف مابین تولد و مرگ در طول خط عمر. بلوغ، چشیدن طعم‌های جدید است بی‌آنکه کام از آن سیر گردد. بلوغ، اندازه زدن اندام است برای پوشیدن لباس آرزوهای پُرخطر. برای تن سپردن به پایان کودکی! بلوغ، سر برآوردن از پیله است به امید پروانه‌شدن. بسیاری زودتر از آنچه که باید بالغ می‌شوند و بسیاری دیرتر. در هر حال اتفاقی است که دیر و زود می‌افتد و پیکره‌ی وجود هر دختر و پسر در غایت در هیبت زنانگی و مردانگی گرفتار می‌شود اما این راه، ابتدای بلوغ فکری نیز هست با این تفاوت که بسیاری تا انتهای عمر به بلوغ فکری هم نمی‌رسند و بسیاری حتی زودتر از بلوغ جنسی بدان می‌رسند. این بدترین اتفاق است. آنجایی که نباید بزرگ بود، بزرگی می‌کنی و آنجایی که نباید کوچک بود، کودکی!. همین نقصِ ارتقای بی‌موقع یعنی تغییر در زمان نادرست و این به مثابه‌ی دهها آسیب است…

بریده‌ای از کتاب: واژه‌گردان چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #کاریکلماتور

۰ ۰ ۰ ۹۴

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۲۰ دقیقه

سماور چایی

توی پادگان هر هفته فقط یک بار چایی می‌دادند. چراش فقط به این دلیل بود که می‌گفتند:”نوشیدن چای یک تفریحه! پس سرباز نباید توی پادگان زیاد بهش خوش بگذره!”مسئولین سماور

سماور چایی

توی پادگان هر هفته فقط یک بار چایی می‌دادند. چراش فقط به این دلیل بود که می‌گفتند:”نوشیدن چای یک تفریحه! پس سرباز نباید توی پادگان زیاد بهش خوش بگذره!”مسئولین سماور چایی، هم چند نفر از سربازان یکی از شهرها بودند که به همشهریان خودشان و یا هم‌زبان‌هایشان فقط چایی می‌دادند و به برخی که خوششان می‌آمد! گاهی اوقات اگر ته‌اش چیزی می‌ماند به حرف‌گوش‌کن‌هایی که سرشان را پایین می‌انداختند و بیشتر از یک ساعت توی صف ایستاده بودند، از سر ترحم و یا سر اضافه‌های بی‌طعم و قحط‌الرجال به آنها هم چایی می‌دادند. این حرف‌گوش‌کن‌های منظمِ در صف، از آن دسته سربازانی بودند که اگر چیزی هم به‌اشان نمی‌رسید شکایتی هم نمی‌کردند. اما آنقدر صبور و آرام بود که تا قطره‌ی آخر سماور، چشم به شیرش می‌دوختند و منتظر می‌ماندند تا جرعه‌ای از آن چرک‌آب قهوه‌ای(چایی) برایشان باقی بماند. آنها این ناعدالتی را می‌دیدند اما آن‌را بخوبی پذیرفته بودند به سه دلیل یکی اینکه همه جای پادگان همین داستان بود، ثانیاً دنبال دردسر نبودند و ثالثاً همان نیمچه شانسی که برای گرفتن چایی داشتند نمی‌خواستند با دشمن‌تراشی از بین برود.

اندک سربازانی هم بودند که قید ایستادن توی صف‌های طولانی چایی را می‌زدند و بی‌خیال، از دور نظاره‌گر این صف بودند. چند سربازی هم بطور پنهانی و جداگانه، در بطری‌های یکبارمصرف نوشابه، با خلاقیت زیادی، به کمک الکتریسته، آب را جوش می‌آوردند و بارها و بارها با چای کیسه‌ای، یک چایی آسوده‌تر مصرف می‌کردند. هرچند معمولاً لو می‌رفتند و تمام اختراعاتشان بر باد فنا می‌رفت. اما از ثبت و تکرار آزمایشات این اختراع دست نمی‌کشیدند. در هر حال، کلاً خوردن چایی در هر زمانی و هر مکانی، ممنوع و قدغن بود بجز پنجشنبه‌های آخر هر هفته و بجز از سماور هیئتی!

همه بخوبی می‌دانستند که آن‌ چایی که عرضه می‌شود نه تنها خستگی درکُن نیست بلکه ملالت و خستگی صف طولانی چندصدنفره‌ی بیشتری را نیز به همراه دارد اما چه می‌شد کرد!؟ به‌هرحال این بزرگترین تفریح آخر هفته‌ی سربازان بود. آخر هفته‌های دلتنگ که دوست داشتی پَر بکشی آنقدر که اگه اگر باد کلاهت را به اینجا آورد خوشحال باشی چون اصلاً آن کلاه اهمیتی نداشت! که سراغش را بگیری. آرزو می‌کردی هرگز، گذرت به پادگان نخورد. این آخر هفته‌ها، دیوانه‌کننده بود برای فرار از دلتنگی، گاهی قاطی شدن با سربازان در سالن، راه مفّری بود تا قدری از آن حجم دلتنگی و نگرانی و غریبی فاصله بگیری.

در هر حال آخر هفته، گویی جشن چای‌خوران برپا بود. با اینکه چایی دم‌شده اصلاً شبیه چایی نبود اما برخی به واقع عاشق طعم خیلی گس و غلیظ آن چایی بودند. برخی سر درد می‌گرفتند اگر همان چرک‌آب را نمی‌خوردند و بودند آنهایی که خستگی‌اشان به واقع در می‌رفت وقتی پس از ساعتی انتظار به آرزوی‌شان می‌رسیدند. این نهایت خوش‌شانسی بود که از لابلای دهها دست دراز شده به سمت شیر سماور و از میان چندین محافظ دور آن، بتوانی یک لیوان چایی ولو نصف! را بنوشی و گلوی‌ات را نرم و تازه کنی. این همان عادت روتینی بود که از سربازان، تشنه‌های چای خور هفتگی ساخته بود! عادت‌ها چه مفید باشند چه مضر در هر حال، ذهنِ آلوده به آن برای اینکه بیشتر فکر نکند با عادت‌ها همراهی می‌کند شاید از همین روست که همرنگ جماعت شدن ساده‌ترین عادتی است که خودکار انجام می‌دهیم بی‌آنکه برای مقابله با آن اندکی فکر کرده باشیم!

×××

سالنی که سربازان چشم به راه چایی، در آن صف می‌بستند، سالن غذاخوری بود و بسیار عریض و طویل. یک سوله‌ی آهنی رنگ و رو رفته با سقفی بلند که چند پَره پنکه نیز با زنجیر بلندی از آن آویزان شده بود. سطح آن هم با صدها میز و صندلی فلزی چیده شده بود خیلی نامنظم. چیزی شبیه غذاخوری زندان. سماور هم نقش یک دلبر زیبا را بازی می‌کرد و رقصان و براق روی یک میز کهنه‌ با سطح چوبی شبیه یک رقاص کاباره می‌رقصید و خودنمایی می‌کرد. رقاصی که خیلی خوب دل تماشاچیان همیشه منتظر را به دست آورده بود چون همیشه در دسترس نبود! حضار پس از صرف ناهار و استراحتِ بعدازظهر به سالن بر می‌گشتند و برای دیدن این طنازی زنانه به تماشا می‌ایستادند و با سماور به هم دل و قلوه می‌دادند.

کفِ سالن، چنان چرب و کِبِره‌بسته و سیاه بود که گویی شبیه معدن زغال سنگ بود و روی این موازییک‌هایی که به زحمت اندازه‌ی طول و عرض‌اش معلوم بود پوتین‌های خاکی و دمپایی‌های سربازان با آن لباس‌های لجنی، اندکی خودنمایی می‌کرد. صف‌های سربازانی که فقط فردا(جمعه) مجاز به حمام کردن بودند با بوی عرق، بوی نفس و شمه‌ی خودارضایی‌های چند گذشته، در کنار بوی فلز و چربی غذای ظهر سالن، چنان در هم تنیده شده بود که هوای آنجا را غیرقابل تحمل می‌کرد اما همه عادت کرده بودند. همان عادتی که فرمان کنترل مغز و ذهن را در دست می‌گیرد تا در وجودت نهادینه شود. به‌هرحال سربازان بیشتر از ۷۰ روز این وضع را تحمل کرده بودند و خیلی خوب به تمام این بدی‌ها عادت داشتند!

سربازان سماور، رسماً دو نفر بودند اما رفته‌رفته حلقه‌ی مسئولین مرتبط، زیاد و زیادتر شد، چون فرصت جیم شدن از مسئولیت‌های دیگر مثل نظافت دستشویی و… و منتفع شدن از چای تازه دم‌شده برایشان اهمیت بسزایی داشت و این تعداد به بیشتر از ۲۰ نفر می‌رسید مثلاً چند نفر صف را نظم می‌دادند در حالی‌که این خدمت طبق قاعده‌ی صف ارایه نمی‌شد. یک نفر کبریت را روشن می‌کرد یک نفر در سماور را بر می‌داشت و یک نفر در سماور را می‌گذاشت. یک نفر پشت سماور، شلنگ شیرگازش را در دست گرفته بود انگار که اگر آنرا رها کند همه چیز متوقف می‌شود! دیگری نیز مُشت‌مُشت چای خشک در آن می‌ریخت. یک نفر به هر کدام دو حبه قند می‌داد، یک نفر فلکه‌ی شیرسماور را برای پُر کردن لیوان‌های پلاستیکی و فلزی و یا ساندیسی سربازان به چپ و راست می‌چرخاند. یک نفر هم رئیس اینها بود و چندین نوچه و خدمه‌ی مخلص هم نقش سیاهی لشکر و برخی نیز حافظان امام‌زاده سماور شده بودند. اینجا بخوبی می‌شد فهمید که برای هرکاری هر تعداد آدم هم بگماری بازهم کم است! یادآور قانون پارتو بود که پیشتر راجبش خوانده بودم. اما همه‌ی این خدم و حشم فقط تا زمانی حضور داشتند که چای دم بکشد. بعد از آن چند لیوان بر گلو می‌زدند و گم و گور می‌شدند و همان دو سرباز مسئول باقی می‌ماند.

خلاصه جشنواره‌ی چای هیئتی آخر هفته، ساز و کار خودش را داشت. با اینکه مسئولین سماور هیچ مقام و ارشدیتی نداشتند اما چون مسئول چای بودند مسئولیت نیازی شدیدی را عهده‌دار بودند که همه در پی‌اش سر و دست می‌شکستند. بنابراین همه‌ی سربازان خودبخود با آنها با احترام زیادی رفتار می‌کردند. آنان نیز با هزار ادا و اصول بعد از ساعت‌ها استراحت به سمت سالن می‌رفتند تا مقدمات آماده کردن چایی را فراهم کنند. خیلی خوب واقف بودند که هرچقدر نیازمندان را حریص‌تر و منتظرتر نگه دارند قدر و منزلت کاری که می‌کنند و چیزی که ارایه می‌دهند بیشتر خواهد شد! و حتی قدرت چانه‌زنی آنها را در بده‌بستان‌ها با مسئولین غذا، شیفت نگهبانی، ژاندارم درم در و رفتن به مرخصی بالا می‌بُرد.

آنها سماور را تا خِرخِره پُر از آب می‌کردند و ساعت‌ها روی سر سماور منتظر می‌ماندند که با حرارات شعله‌ی بسیار کم و آرام گازشهری به‌جوش بیاید. پس از جوش آمدن، خرواری چای بی‌کیفیت که بوی پهن می‌داد را به آن اضافه می‌کردند. چندین مشت چای بی‌کیفیت در آبجوش یعنی درست کردن جوی فاضلاب. البته اگر همان لیوان‌های اول می‌رسیدی اندکی طعم و رنگ و بو داشت اما بعدش آنقدر چرب به‌نظر می‌رسید که انگار تبدیل به قیر شده.

×××

سماور استیل چایی، حدود ۱۲۰ لیتر ظرفیت داشت. از آن سماورهای هیئتی. با فرض اینکه هر لیتر، ۷ لیوان چایی بدهد جمعاً ۸۴۰ سرباز موفق می‌شدند چایی میل کنند البته به شرطی که همه یک لیوان صرف کنند در حالی‌که حلقه‌ی دوستان بیشتر از یک لیوان سهم‌اشان بود و علاوه بر این‌هم، ظرفیت سماور برای بیش از ۱۰۰۰ سرباز جوابگو نبود. همچنین حجم زیادی از چایی در حین باز و بست کردن شیر سماور و هجوم سربازان روی زمین ریخته می‌شد.

چندین بار شکایت‌های پراکنده‌ی گوشه‌ لبی، به افسران مربوطه شد منتها چون چایی یک چیز غیرضرور و البته لطف آنها به شمار می‌رفت جایی برای اعتراض باقی نمی‌گذاشت. مسئولین سماور هم با اشراف به این، همیشه داد می‌زدند:” خدا رو شکر کن هفته‌ای یه بار چایی هست، زیاد شلوغش نکنید یهو میان کلاً جمعش می‌کنن این بساط رو!”

همین باعث می‌شد خودسری مسئولین سماور بیشتر شود و به هرکسی که نمی‌خواستند، چایی نمی‌دادند! ترس قطع شدن این جیره‌ی ناچیز همیشه ملکه‌ی ذهن سربازان شده بود. طفلک، سربازان برای اینکه برای آوردن لیوان شخصی به انتهای صف نروند، همیشه یک لیوان در جیب لباس‌هایشان داشتند لیوان ساندیسی! از همان‌هایی که مادرهایشان برای دوختن کیف و ساک دستی استفاده می‌کردند. پوشش این لیوان یک لایه‌ی نستباً ضخیم پلاستیکی بود و قابلیت تاشدن پس از مصرف آب یا چایی را داشت. اگرچه وقتی چای داغ هم در آن ریخته می‌شد بارها از دست سربازان می‌افتاد و سهم‌اشان، هیچ می‌شد! بدست آوردن یک لیوان چای، چیز مهمی نبود اما انبوه متقاضیان ایستاده در صف، جذابیت آن‌را بیشتر جلوه می‌نمود. اساساً به همین صورت است که هر صفی بلندتر باشد مردم بیشتر حس می‌کنند که چیز با ارزشی عرضه می‌شود!

×××

صبح پنجشنبه‌ی هر هفته باید میدان تیر می‌رفتیم و می‌بایست یک خشاب را بیهوده در تپه‌ها و سیبل‌های کهنه و سوراخ‌سوراخ شده خالی می‌کردیم. میدان تیر، یادآور کهنگی و خستگی بود در چند کیلومتر دورتر از پادگان و در انبوهی از گرد و خاک و خاکریز‌هایی با حلب‌های زنگ‌زده ساعت‌ها با اسحله‌های سنگین و قدیمی ژ-۳ تا ظهر سر می‌کردیم. بدون یک جرعه آب. در نهایت با حجم زیادی از خستگی، دلزدگی و لب و گلوی خشکیده و اعصاب خُردی قطارقطار به پادگان باز می‌گشتیم.

پادگان در دوره‌ی آموزشی یک محیط بازآفرینی مرد و مردانگی نیست بلکه دقیقاً فضایی برای نامردی است نبردی برای بقاست. هم‌قطاری داشتم که در هفته‌های قبل در میدان تیر دقیقاً پس از ۴۰ روز آموزشی، مغز خودش را با یک گلوله‌ی ژ-۳ چنان ترکاند که در پیشانی‌اش فقط جای یک سوارخ ریز بود اما پشت سرش چیزی باقی نمانده بود انگار تمام صورتش یک نقاب پلاستیکی بود و در یک آن جان باخت، تحمل این رنج را نداشت و به شیوه‌ای که نباید می‌آموخت به زندگی‌اش پایان داد. دیگری در برجک دید‌ه‌بانی از ترس و خوف شبانه هر چه در خشاب داشت را خالی کرد و مسئول شب و چند سرباز دیگر را به رگبار بست و باید بجای دو سال خدمت در گوشه‌ی زندان، انتظار وکیلی را بکِشد تا دیوانگی را بجای عقل‌اش جا بزند و او را از اعدام رها سازد. یکی هم خودزنی کرد تا به مرخصی برود و آن یکی هر هفته از دیوار پادگان می‌گریخت تا به دیدن همسرش برود، یکی کاسب حشیش شده بود و پادگان و سربازان خسته از هر نظر را بهترین بازار برای درآمد می‌دید و دیگری از فشار روحی معتاد شد، به چند جوان زیبارو تجاوز شد و چند نفر برای همیشه از سربازی فرار کردند تا تمام عمر در استرس دستگیر‌شدن به‌سر ببرند، سربازان فقیری هم که حاضر بودند مرتب دوره‌ی آموزشی‌اشان تمدید شود و اضافه‌خدمت بخورند تا از حقوق ولو اندک با سه وعده غذای پادگان بی‌نصیب نمانند و آنهایی هم که لب فرو می‌بستند، شدند کمپوت عقده، شکی نیست که فشارهایی که در آنجا جرئت یا امکان تخلیه‌اش نبود را با خود پس از سربازی به جامعه خواهند برد. خیلی‌ها خودشان زودتر به این اجبار خاتمه دادند و برخی جسارتی نکردند تا این بیهود‌گی زودتر بگذرد و یا توُسری خوردن را بهتر بیاموزند. دو سال یا کمتر یا کمی بیشتر، از زندگی هر مرد جوانی در بسیاری از کشورهای جهان، را خدمت سربازی به خود اختصاص داده یک اجبار و یک وظیفه‌ی ناخواسته. جبر زمان و مکان که گویی گریزی از آن نیست. باید سختی را از نزدیک بچشی و جنگ را با آموختنِ کشتن و کشته نشدن بیاموزی… حتی نوشیدن یک چایی به اندازه‌ی یک جنگ واقعی اهمیت داشت.

در این دوران دو سال باید با افکار و جنگ خیالی بجنگی تا برای جنگ واقعی در زمان و مکان نامعلوم آمادگی داشته باشی. سربازی، یعنی دو سال از زندگی افتادن، یعنی دو سال ماموریت راه دور و کم بازگشت و گاه بی‌بازگشت، یعنی دو سال بستری شدن در تیمارستان در میان انبوهی که فقط برای اتمام دوره‌ی درمان گِرد هم آمده‌اند، یعنی دو سال زندانی شدن به جرم رسیدن به هیجده سالگی، یعنی دو سال اقامت در اردوگاه اجباری برای مهاجرت به چه!؟ به کجا!؟ خدا می‌داند و بس. سربازی یعنی بیگاری محض.

عادت کردن به این دوسال دقیقاً از همین دوره‌ی آموزشی شروع می‌شد. تا چیزهایی را در ذهنت تبدیل به عادت کنند که برای تحمل باقی خدمت به کارت بیایند! اگر از آن به‌عنوان دوسال بردگی مدرن یاد کنم بیراه نگفته‌ام. راز بقا را از نزدیک می‌شود حس کرد، بقایی که به ضرب و زور گلوله و تفنگ باید به‌دست بیاید. نمی‌دانی حواست به ناموست باشد یا به خودت!؟ چون به تو زیاد القا می‌کنند که ناموست اسلحه است این یعنی ناموس دیگری نداری و هر چه هم هست می‌تواند مورد تجاوز قرار بگیرد فقط اسحله‌ات را باید از دست ندهی!

همیشه ترس از حمله، آدمی را تدافعی می‌کند شبیه هر حیوان دیگری. شبیه هر حیوانی! بی‌آنکه در اندیشه‌ی راهکاری انسان‌مآبانه باشی؛ گویی راهی بجز این برای مردم در نظر نیست و همین پرورش خوی وحشی‌گری می‌شود سربازی!

در میادین تیر، بخوبی کُشتن را یادت می‌دهند، تا بدانی تو هم می‌توانی کمک حال عزرائیل باشی. خیلی‌ها آبدیده‌تر می‌شوند خیلی‌ها دل‌نازک‌تر. گاهی مَرد می‌سازد اما نه مَرد درست بلکه نادرست! و گاهی مردانگی را هم ازت می‌گیرد. بستگی به ظرف روح تو دارد. می‌گویند یادآوری خاطرات پس از سربازی شیرین است، شیرین یاد نکردن آن دردی را دوا نمی‌کند پس باید از آن به‌عنوان روزگار مهیج و پُر از خاطره یاد کرد. اصلاً فصلی از زندگی هر فردی را اگر سربازی شکل نداده باشد گویی بی‌معنی است! باید دورانی را بصورت یک وحشی و یک انسان بدوّی بگذرانی تا بدانی آن بیرون چه خبر است! من در دو سال و اندی در سربازی یاد گرفتم که اسحله نجات‌بخش است، یاد گرفتم باید کُشت تا زنده ماند، یاد گرفتم چطور می‌شود بهترین روزهای یک جوان را هدر داد و چطور می‌توان از بیهوده‌بودن لذت بُرد! هرچه فشنگ داری باید در مغز سیبل خالی کنی تا بیاموزی در مغز یک انسان دیگر چطور این‌کار را خوب انجام دهی. هر چه خشاب داری باید به خودت ببندی تا حساب ناموس‌ات از دستت خارج نشود. آنهایی که خدمت سربازی را اجباری کردند در اندیشه‌ی تسخیر سرزمین‌هایی بودند که از آنِ آنها نیست یا در ترس از دست دادن‌هایی بودند که شایستگی داشتن‌اش را نداشتند. دوره‌ی سربازی را اسلحه سازان ایجاد کردند، ترس بیشتر، جنگ بیشتر، اسلحه‌ی بیشتر. سربازی را مستبدینی به راه انداختند که بجای افزایش قدرت تفکر قدرت بُرد اسلحه را بالا بردند تا به کسی که نمی‌فهمد به‌زور بفهمانی! در حالی‌که نفهم‌ها را هم ساخته پرداخته‌ی همین‌هاست. سربازی روح یک جوان را مملو از آتش‌فشان عقده‌هایی می‌کند که بعدها در جامعه به هرجایی فوران می‌کند و خود اینها یعنی نفهم! روزانه هزاران نفر در دنیا این دوره را به اتمام می‌رسانند و به جامعه سرازیر می‌شوند تا اولین چیزهای بدی که آموخته‌اند را برای جبران این دوسال عقب‌ماندگی بر علیه دیگران به‌کار ببندند. اما کاش بجای دو سال آموزش جنگ، دو سال آموزش مهارت زندگی می‌دادند، دو سال آموزش هم‌زیستی و انسان بودن را می‌آموختند، برای زندگی باید جنگید(تلاش کرد) اما زندگی، جنگ نیست! خیلی‌ها سربازی‌رفته و سربازی‌نرفته، در هر جا و مکانی در جنگ با دیگران‌اند. حتی آنهایی که معاف شدند و یا خریدند هم آموزش مهارت زندگی نمی‌بینند و فرقی با کسی که در داخل پادگان است ندارند فقط لباس رزم به تن ندارند! یا فقط له‌له یک جرعه چایی گندیده را نمی‌کشیدند.

و من هر روز نظاره‌گر این حجم از زمان اجباری بودم که میلیون‌ها دقایق از آن بیخود و بی‌جهت داشت هدر می رفت. و چون جغدی پنهان همه را به دقت مطالعه می‌کردم، مطالعه‌ی حس و حال سربازان و رفتارشان، مرا امیدوار می‌کرد تا این مدت را آسوده تحمل کنم چون من برای خدمت اینجا نیامده بودم. من یک سرباز محقق بودم.

پس از برگشت از میدان تیر، همه شبیه زامبی‌ها و مردگان از خاک برآمده با لباس‌هایی که از عرق زیاد، شوره و سفیدک زده بود به سمت سالن غذاخوری هجوم می‌بردند تا با صدای سینی‌ها و یغلبی‌ها ملودی آرام لذت سیری را گوش دهند!

×××

آن روز، شبیه تمام پنجشنبه‌ها، همه خسته و ملول بودند. پس از صرف ناهار و استراحتی کوتاه، دسته‌دسته باز به سالن بازگشتند تا خودشان را به صرف یک چای گل‌آلود مهمان کنند. این حجم از خستگی و فشار، با یک چای داغ می‌چسبید. حتی اگر محتویات آن لیوان، زهرمار باشد. همین‌که گلوی خشک شده را کمی نرم و داغ کند کفایت می‌کرد.

با اینکه اواخر پاییز بود اما سرمای زیاد، باعث طلبیدن بیشتر چای می‌شد و من هم گاهی شانسم را امتحان می‌کردم و در صف فرو می‌رفتم تا قدری از این زهرماری را نوش جان کنم و البته بیشتر قاطی تماشاگران می‌شدم و از دور به این انتظار عذاب‌آور صف چایی، لعنت می‌فرستادم. بخوبی می‌دیدم که صف برای نفهم‌هاست! چون دارودسته‌های مسئولین سماور، همه فهمیده‌هایی بودند که بدون صف و تنها با یک چشمک سهم چایی‌اشان را می‌گرفتند. انگار تمامی نداشتند به‌هرحال در چنین محیطی همیشه بده‌بستان هست. سربازان اواخر صف داشتند با تمام نزاری از راه می‌رسیدند تا خودشان را سلانه‌سلانه به سماور برسانند. سرباز بسیار لاغراندامی هم نزدیک به انتهای صف به چشم می‌خورد، همین‌که نوبتش رسید، مسئولین مربوطه فریاد زدند:”چایی تموم شد، سماور خالیه!” چندین بار به آرامی سماور را تکان دادند تا ثابت کنند خالی‌است. البته هنوز چند لیوانی چایی داشت اما بهش ندادند و آنها باقیمانده ته سماور را برای رفقای جامانده نگه‌داشته بودند. آن سرباز، جوان بسیار نحیفی بود آنچنان که بجز پوست و استخوان بعید بود چیز نرمی بنام گوشت یا چربی در بدنش جا خوش نکرده بود. یقه‌ی پیراهنش باز و پوست سینه‌‌اش به دلیلی که نمی‌دانم به شدت قرمز بود. شاید سوخته بود و یا عصبانی بود و یا شاید رنگش پوستش اینگونه بود به‌هرحال با شنیدن اینکه “چایی تموم شد!” در یک آن آستانه‌ی تحملش لبریز شد و در چشم‌به‌هم‌زدنی سماور را به زمین کوبید تمام محتویات داخل سماور روی کف سالن ریخت چیز سیاهی روی موازییک‌های سیاه ریخته شد که اصلاٌ معلوم نبود آیا آن چایی است یا چیز دیگری است! جز آنکه سطح زمین را براق کرده بودند! او سپس داد زد:”پس این چیه!؟ این چایی نیس!؟” و با دوپا رفت روی سماور و آنقدر آنرا لگدمال کرد و با پا روی قالب استیلی بسیار نازکش کوبید که کاملاً قُر شد. اینجوری هم ثابت کرد خیلی ناراحت و عصبانی است و هم نشان داد که:”که توی سماور، چایی هست اما این بیشرفا نمیدن!” مسئولین سماور هم بهت‌زده، ابتدا نمی‌دانستند چه واکنشی نشان دهند اما با بلند شدن صدای هو کردن سربازان، روی سروکله‌ش آوار شدند و تا جا داشت آن سرباز لاغر را به شدت کتک زدند. بیچاره در نهایت نه تنها به چایی نرسید، بلکه بلافاصله چند سرباز کشان‌کشان بردنش و با دستور رئیس بالادستی او را به بازداشتگاه انداختند آن‌هم سه روز تمام.

×××

سه روز بازداشت یعنی سیصد سال تنهایی. خودم را جای او می‌گذاشتم آن بازداشتگاه نمناک و سرد و بدون پنجره آنچنان کثیف و بدبو بود که وقتی از کنارش رد می‌شدی بوی تعفن و شاش خشکیده، کاری می‌کرد که تا چندصدمتر بعدش، دهانت ترش می‌شد و باید فقط تف می‌کردی تا قدری آسوده می‌شدی. همه چیز به ضرر آن سرباز که تا پیش از این مظلوم‌ترین بود، تمام شد. چه حال و روزی داشت. طفلک، برای یک جرعه چایی که حقش بود باید عذاب بدتری به جان می‌کشید. هرلحظه از خدمت سربازی آنقدر دردناک و ناگذار هست که حاضر نیستی بیش از این کش و قوس پیدا بکند. چون یک ندانم‌کاری می‌تواند آنرا بغرنج‌تر کند. دلم به حالش می‌سوخت البته بیشتر به‌حال خودم و به‌حال همه‌ی آنهایی که مجبور به تحمل این وضع و گذارندن این دوره‌ی بیهوده بودند.

شاید او هرگز به این فکر نمی‌کرد روزی برای نوشیدن یک چایی در لیوان ساندیسی مجبور شود به این حال و روز بیفتد. قطعاً بعد از سربازی قدر چایی خانه‌ را که با تمام آرامش می‌نوشد بیشتر خواهد دانست. نیازها و خواسته همیشه این‌گونه‌اند آن دسته از چیزهایی بدوّی که اصلاً اهمیتی ندارند در هنگام کمبود و سختی، به چیزی با ارزش مبدل می‌شوند که رسیدن به آنها تمام هویت ما را ترسیم می‌کنند! نمی‌دانم شاید چایی، بهانه است! منطقاً سازش با بی‌انصاف و ظالم هرگز ایده‌ی خوبی نبوده و نیست. آن سرباز ضعیف جسور بود مطمئناً جسور بودن به دل بزرگ است نه هیکل بزرگ.

بی‌شک تحمل آن بازداشتگاه سخت‌تر از نخوردن چایی است و دشوارتر از دیدن صف‌های بلند و نامردی‌های مسئولین سماور. اما او در آن لحظه به این‌چیزها فکر نمی‌کرد و اینها را ندید. تنها چیزی که می‌خواست خالی‌کردن تمام عقده‌ها و عصبانیت‌اش روی این نوع نظم غلط بود. به‌هرحال در فضای بازداشتگاه هم در عین ناخوشایندی فقط چند ساعت نیاز هست تا مشام‌ات به بوی تعفن عادت کند و این عادت همان تلخیِ پنهان در ضمیر آدمی است. همان چیزی است که دیگر نیازی به فکر کردن ندارد. بدنت، سرت و تمام شُش‌هایت خودکار خودشان را با این شرایط وفق می‌دهند و آنرا می‌پذیرند. این عادت به نقطه‌ی می‌رسد که او را خرسند از کاری که کرده می‌کند. هرچند بعید می‌دانم کسی که تحمل آن وضع ناجور توزیع چایی را نداشت بتواند تحمل بوی بد بازداشتگاه را داشته باشد. بارها فکر می‌کردم که او عاقبت خودش را خواهد کشت و یا بلایی سر کسی خواهد آورد. اما دقیقاً سه روز تمام درون آن اتاق سرد و کثیف سر کرد. شاید در میان آن چاردیواری تاریک، دیگر چهره و رفتار آن سربازان را نمی‌دید و کمتر عذاب می‌کشید.

در هر صورت او حداقل این‌را خیلی خوب می‌دانست که مقابله با نظم غلط(بی‌نظمی)، ابتدا بی‌نظمی بیشتری می‌طلبد این یعنی هر چیزی که سبب به هم خوردن یک نظامی شود باید با هرج و مرج و آشوب و درهم ریختگی همراه شود. چون نمی‌شود خانه را خیلی سریع و آسان تمیز کرد بی‌آنکه اثاثیه‌ها را جابجا نکرد! او شاید در اندیشه فرو می‌رفت که با این کارش ممکن است هرگز چایی به سربازان ندهند و برای همیشه بساط جشن چای‌خوری آخر هفته را جمع کنند و لذت تفریح چای هفتگی برای همیشه به دست فراموشی سپرده شود. شاید این عذابش می‌داد. شاید هم نه! به‌هرحال عده‌ای دورادور از آن چرک‌آب قهوه‌ای بهره‌مند می‌شدند و او به سادگی همه چیز را در هم کوبید.

×××

کتک خوردن و بازداشت سه روزه، تنها تنبیهی نبود که او با جسارتش باید متحمل می‌شد. بلکه خسارت به اموال عمومی و دولتی وارد کرده بود و این یعنی هزینه‌ی قُر کردن سماور را می‌بایست از جیب بپردازد. تا خرید سماور جدید، خبری از چایی نبود. همین موضوع باعث شد که همچنان مورد شماتت و آزار و اذیت مالکان و اطرافیان سماور قبلی واقع شود. یک سرباز به‌خودی خود محتاج پول است اضافه هزینه‌ای اینچنینی مشخص بود او را به غلط کردن خواهد انداخت و از کرده‌ی خویش پشیمان خواهد کرد. اما وقتی دیدم با تمام قوّت قلبش در تلاش برای خرید پول سماور است به کمکش شتافتم. از پس‌اندازی که داشت یک سماور نو را می‌توانست بخرد که البته بخشی از پولش را من به او کمک کردم، تا در رنج مالی بسیاری نباشد. روز بعد از اتمام بازداشت‌اش با هم سماور جدیدی را خریدیم و تحویل آشپزخانه دادیم. خوب می‌شد فهمید که حرکت او خواسته‌ی تمام سربازانی بود که همیشه یا اغلب از بدست آوردن یک لیوان چایی بی‌بهره بودند. او دانسته و نداسته ندای فریاد همه شده بود. قطعاً در آن لحظه به عواقب کارش فکر نکرد فقط صبرش لبریز شده بود. چون کتک خوردن را در مخیله‌ی خود هم تصور نمی‌کرد. حتی یک روز بیشتر ماندن در این زندان هم آنقدر عذاب داشت که هر تصمیم احمقانه‌ای که منجر به افزایش آن می‌شد آدمی را از پای درمی‌آورد. تحمل بازداشتگاه یا حتی احتمال تجدید دوره‌ شدن (تکرار دوباره‌ی سه ماه آموزشی!)‌ یعنی نابودی محض روح و روان. اما او باید این نظم غلط(بی‌نظمی) را در هم می‌شکست و علیرغم تنبیهی که شد. می‌ارزید. چون سبب شد تا مسئولین سماورِ جدید، عوض شوند. آنهایی که جایگزین شدند هم جانب انصاف را رعایت می‌کردند و اکنون همه انتظار و امید بیشتری برای دریافت چایی داشتند. اگرچه هر گروهی که قدرتی به دست می‌گرفت ابتدا به اطرافیان سرویس می‌دهد اما در کل برخورد او چیزی را در آن مقطع تغییر داد. در هر حال این تغییر ولو اندک، با تحمل سختی‌های بیشتر توسط کسی رقم خورد که بسیار نحیف و ضعیف بود. برخوردی که از خیلی‌ها انتظار می‌رفت الا از آن سرباز! مطمئنم که همیشه تغییر را کسی ایجاد می‌کند که آستانه‌ی تحمل کمتری دارد! زیرا چنین فردی با وضع فعلی نمی‌سازد، زیرا نمی‌تواند آنقدر صبر کند تا چیزی خود به خود درست شود. زیرا بجای صبور ماندن، ترجیح می‌دهد خودش آستین را بالا بزند و از میان این لجن‌زار، گوهری را بیرون بکشد. آن‌گونه که کارآفرینان هم اینچنین رویکردی دارند آنان شغل خود را راه‌اندازی می‌کنند چون آنقدر صبور نیستند تا منتظر حقوق سربرج بمانند!

×××

او برای انجام آن کار، تاوان سختی داد. هر تغییری تاوان سختی دارد. همه‌ی آنچه که او انجام داد به نفع دیگران داشت تمام شد و این وسط، ظاهراً فقط آن سرباز شاکی ضرر کرده بود اما نه بیشتر از یک بار کتک و پول سماور قُر شده و سه روز بازداشت! چون چندی نگذشت که افسر آن قسمت، از جسارت سرباز خوشش آمد و سرباز لاغر و نحیف اما جسور، شد ارشد آسایشگاه!

لذت هر تغییر با تمام خطرات و تاوانی که دارد می‌تواند ارزشی خلق کند که گاهی دور از انتظار است. اینجا بود که بخوبی حس کردم تاوان بانی تغییر در عین حال که می‌تواند سنگین باشد اما پاداشش هم می‌تواند بیشتر باشد!

بعد از تمام این اتفاقات، دیگر در صف نمی‌ایستاد آن‌هم به امید گرفتن یک لیوان چایی از سماور جدیدی که خودش خریده؛ بلکه آنها چایی را تا دم تختش می‌بردند!

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۸۸

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۸ دقیقه

کر و کور

همسرش به شدت زیبا بود. آنقدر که با صورت نشُسته و شُسته، صورتِ دم صبح و آخر شب نیز همیشه زیبا بود. چه آن‌هنگامی که تازه او را گرفته بود چه زمانی که حامله بود و چه زما

کر و کور

همسرش به شدت زیبا بود. آنقدر که با صورت نشُسته و شُسته، صورتِ دم صبح و آخر شب نیز همیشه زیبا بود. چه آن‌هنگامی که تازه او را گرفته بود چه زمانی که حامله بود و چه زمانی‌که فرزندی زائید. می‌شد فهمید حتی در صورت پریود شدنش هم، سرخی از رنگ رخساره‌اش پَر نمی‌کشد شاید زیبایی، جَلد چهره‌اش شده بود. نه از ریخت می‌افتاد نه از اندام. مادیانی اصیل بود از بهترین نژاد، با ترکیب همگون تمام ژن‌های زیبا از ابتدای خلقت، تا کنون. گلچینی از بلندای کوه و سبزی تپه‌های ماهور، لبریز از خروشانی رود و آرام چون ژرفای اقیانوس. هم گل بود و هم گلاب. سواره‌ای بود که نه از اسب می‌افتاد و نه از اصل. زیبایی‌اش نه در نگاه من که در دید هرکسی به‌واقع تحسین‌برانگیز بود. چیزی که نه نسبی بود و نه به نگاه بیننده‌اش ربط داشت. قطع‌به‌یقین زیبا بود یک زیبایی مطلق. یک یقین زیبا.

چشم که نبود، دریچه‌ای رو به سیاهی بود یک حفره‌ی بی‌سایه و بی‌حاشیه. یک مطلق فراگیر، یک انرژی تاریک! آنچنان که هرکس می‌دیدش، به گناه ناخواسته‌ی دیدنش، تا ابد محکوم به حبس در سیاه‌چاله‌‌ی نگاهش می‌شد.

از طرفی شوهرش شبیه یک غول پشمالو بود. مردی درشت هیکل، ابروهای پهن و پیوندی، همراه با باسنی که با عرض شانه‌اش یکی بود. سراسر بدنش مو بود یک گوریل به‌تمام معنا که ظاهراً ژن‌هایش تمایلی به تکامل چندانی در خود نمی‌دیدند. با چشمانی از حدقه درآمده و مملو از رگ‌های خونین کج و معوج. دستان پُرگوشت‌اش، به آسانی قادر به برداشتن یک مداد افتاده بر روی موزاییک‌ها نبود. مطمئناً وقتی اندامش از تکامل جا مانده، ذهنش نیز همین‌گونه است! او باتری‌ساز بود همیشه بوی اسید و سرب می‌داد و شبیه یک رباط زنگ‌زده، دو لنگ باز و سلانه‌سلانه راه می‌رفت آنگونه که انگار پوشک‌اش کرده بودند.

همه چیز گویا بود ظاهراً هرچه زنش زیبا بود، مردش نازیباتر. شاید زیبایی بی‌نقص زنش باعث می‌شد زشتی شوهرش با او بیشتر به چشم بیاید. بی‌نقصِ منحصری که توسط شوهرش نقض می‌شد! آن‌گونه که سیب خوش‌ترکیبی بود که نصیب شغال بدترکیب شده بود.

اما این زیبایی دردسرساز بود. نگاه مردم آنچنان روی زنش قفل می‌شد که با هیچ شاه‌کلیدی نمی‌توانست بازش کند. خوب می‌دانست زنِ زیبایش یک شاهکار بی‌نقص نقاشی‌است بر بوم دنیا. همسرش یک گنج است. کوه نور است دریای نور. اما او از نگهبانی و نگرانی زیاد برای نگهداری این گنج، در رنج بود. نمی‌شد چشم همه را حدقه در‌آورد تا کسی به او نگاه نکند. نمی‌شد با همه گلاویز شود؛ نمی‌شد دست به یقه شود تا کسی دست از یقه‌ی چشمان همسرش بکِشد. اوایل بسیار می‌دید که چشمان هیز دیگران در حال خوردن همسرش هستند می‌ترسید این نگاه‌ها چیزی از همسرش باقی نگذارند. رگ غیرتش کلفت و کلفت‌تر می‌شد شق می‌شد و برآمدگی‌اش به وضوح روی گردنش خودنمایی می‌کرد. آنچنان که گویی این رگ با قطر قطورش، جز به تعصب و غیرتش به هیچ کجای بدنش، خون نمی‌رساند.

زیبایی، فربینده‌است نگاه‌ها را به دنبال خود می‌کشد. حتی اگر آن زن سنگین‌ترین وزنه‌ی جهان را به خود ببندد، زیبایی‌اش او را سبک جلوه می‌داد! حتی اگر مجری تلویزیون آقای حیاتی بگوید:”بینندگان محترم تا دقایقی دیگر به اتمام برنامه نزدیک می‌شویم” و پس از آن، بینندگان محترم! حاضر نشوند از پای برفک آن برخیزند. تقصیری هم نیست این صحنه‌ی جذاب، آنقدر تماشایی بود که حتی بعد از اتمام برنامه، نقشِ چهره‌اش هنوز روی برفک‌های تلویزیون باقی می‌ماند. او درست شبیه آهویی بود که در دام شیرهای نر گرفتار شده باشد حتی شیرهای ماده! شیرهایی که برخی‌اشان به شدت گرسنه‌اند و برخی نیز شب‌هنگام شام سنگینی بر بدن زده‌اند اما دیدن چنین آهویِ طنازی، وسوسه‌برانگیز است. حتی اگر نخورندش، برایشان به لذتِ دنبال کردن و دریدنش می‌ارزد.

×××

تحمل این وضع دشوار بود نه فقط برای مرد بلکه برای زن هم!

شوهرش هیچوقت تلفن همراهی برایش نگرفت. ترسِ از دست دادن این گوی درخشان بدست هر جادوگری محتمل بود. هرگز با خود بیرون نمی‌بردش. هرگز اجازه نمی‌داد آرایش کند. حال آن‌که او بی‌آرایش هم زیباتر از بسیاری از عروسان شب عروسی بود. هرگز تنهایش نمی‌گذاشت. حتی نیم نگاه همسرش به دور‌دست‌ها، شک و تردیدی به دلش می‌انداخت که هر اوهام و خیالی را با توجه بسیار از او می‌گرفت. کمتر مهمانی می‌رفتند و جز منزل والدین دو طرف، یک قدغن پنهان و یک قانون نانوشته بر فضای آن خانه سایه می‌انداخت. همین زیبایی برای زن نیز دردسر شد. از مراوده‌ی با خیلی‌ها بی‌بهره بود از ارتباطات و از فناوری دوربین‌های همراه. تنها عکسی که هر روز می‌توانست از خود بگیرد در آینه بود. جلوی آینه می‌ایستاد و با چهره‌ی بی‌آرایش‌اش ژست می‌گرفت تا تصویر آن در ذهنش یادگار باقی بماند. او یک زیبای محصور در شیشه‌ بود. درست شبیه یک ماهی زیبا در تُنگ.

مرد هرگز در باور خود نمی‌توانست به این نتیجه برسد که چه شد چنین ماه‌رخی نصیب‌اش شده؟ به همین خاطر هم قدرش را می‌دانست و هم داشت بی‌قدرش می‌کرد؛ چون به هر نحوی زندانی‌اش کرده بود. دست خودش نبود او حاضر نبود از دستش بدهد حتی حاضر نبود همسرش به چیز دیگری فکر کند. تماماً می‌خواست در وجودش شبیه یک ویروس، ریشه بدواند. خوب می‌دانست که همسرش دقیقاً شبیه اسید است با همان خاصیت خورندگی. چون همه را در خود ذوب می‌کرد؛ چه آشنا و چه غریبه.

مرد، تمام تلاشش را کرد که او را از هر چیزی محروم کند اما هرگز علت دقیق این نیتش را به او نمی‌گفت و در عوض به بهانه‌ها و توجیهات متعدد و مختلف، کاری می‌کرد که این وضعیت را بپذیرد تا تمام این محرومیت‌ها و برخوردها و قوانین خودساخته‌اش در ذهن او نهادینه شود. تا زنش فکر نکند زندانی است! اما او به واقع در حبس بود. البته نه در حبس شوهرش بلکه در حبس زیبایی‌اش.

زن، به زیبایی بی‌حد خودش واقف بود. همسرش را هم دوست داشت. خوب می‌دانست که در هر حال زن هر کس دیگری هم می‌شد همین داستان ممکن بود اتفاق بیفتد. فکر می‌کرد رهایی از این حبس به تصمیم شوهرش برنمی‌گردد؛ چیزی است خدادادی و او اسیر چشمه‌ای از زیبایی خداوندی شده بود. شاید رهایی‌اش با مرگش فقط اتفاق می‌افتاد.

هر روز جلوی آینه می‌ایستاد. هم از زیبایی‌اش لذت می‌برد هم رنج می‌کشید درست عین شوهرش! خوب می‌دانست نهایت داشتن یک خصیصه‌ی منحصر، محدودکننده است! می‌خواست آینه را بشکند تا روی خود را هرگز نبیند. اما نکرد. به فکرش زد که با این شرایط محدودکننده کنار بیاید اما روز به روز افسرده‌تر می‌شد. کمتر غذا می‌خورد و بیشتر پرخاش می‌کرد. تحمل این وضع، دیگر بعد از سال‌ها انزوا، آزاردهنده شده بود. با اینکه لاغرتر می‌شد اما جذاب‌تر هم می‌شد! هیچ وخامتی بدتر از زیبایی وخیم نیست!

بر اثر حجم دعواهایی که به هر بهانه‌ای با همسرش شکل می‌گرفت. گاهی زیر کتک هم می‌رفت. هر دو خوب می‌دانستند مشکل چیست اما نه مرد شهامت گفتنش را داشت نه زن توان شنیدنش! بهانه‌های مرد برای محرومیت‌ها و محدودیت‌ها، به شکل دیگری بیان می‌شد. اما کاسه که لبریز شود چه آب در خود داشته باشد چه سنگ در هر حال لبریز است نه برای یکی بلکه برای هر دوشان!

زن می‌خواست شبیه تمام زنان دنیا، آسوده بیرون برود و آسوده بیاید. حتی با لباس‌های کهنه و صورت بی‌رنگ و لعاب. حتی با بچه‌اش. حتی با خانواده‌اش. یک زندگی عادی و یک روال همیشگی تمام آرزوی او شده بود. بی‌هیچ منع و مانعی. بی‌هیچ حد و محدودیتی. اما این خواسته در قابوس نانوشته‌ی همسرش جایی نداشت. هرچه زن می‌گفت، مرد نمی‌شنید. یا شاید می‌شنید اما خودش را به کری زده بود. همچنان کسی که خود را به خواب زده نمی‌توان بیدار کرد؛ کسی‌که خود را هم به کری بزند نمی‌توان حرفی به گوشش رساند! می‌خواست این خورشید فقط در خانه بتابد. تصور اینکه عالم‌گیر شود و نورش را به همه ارزانی کند بسیار غیرقابل درک بود. وقتی زن پایش را در یک کفش کرد مرد هم پایش را در کفش او کرد! گاهی تصمیمی آنی می‌گیریم، اغلب یک حرف خیلی تلخ و نیش‌دار تمام ناراحتی ما را در مشاجره ارضا می‌کند و گاهی نیز شکستن یک چیزی که خیلی دوست داشته می‌شود و گاهی نیز یک ضربه‌ی مهلک و کُشنده که هیچ راه برگشتی نداشته باشد اختیار عمل مغز را در دست می‌گیرد. با اینکه هیچ‌کس بالفطره جانی نیست اما تمام جنایت‌های زمین، کار بشر است. گاهی کاری می‌کند که نمی‌دانی این تویی یا آنی! و در یک آن، همه چیز سوخت و سیاه شد.

×××

“زندانی، شُبیر خالدی!” این را سربازی می‌گفت که در آن‌سوی میله‌ها ایستاده بود.

شْبیر هم‌بند من بود. تمام آنچه اتفاق افتاده بود را از ابتدا برایم گفته بود. او روی تخت دراز کشیده و دستش را روی سرش گذاشته بود و در اندیشه‌ای عمیق غرق شده بود. با شنیدن نامش من زودتر برخاستم. منتظر بودم او نیز برخیزد اما گویی چیزی نشنیده.

سرباز سرش را از لابلای میله‌های بند کمی نزدیک کرد و فریاد زد: “شُبیر خالدی!”

هنوز واکنشی نشان نداد، متعجبانه فکر کردم به خواب رفته یا از دنیا رفته! خواستم به آرامی بیدارش کنم که سرباز با صدای بلندتری مجدد فریاد زد: “شُبیر خالدی!”

با وحشت و تعجب زیادی بلند شد و صورتش را به سمت صدا برد و گفت:”بله اینجام!”

– کور شدی، کر که نشدی!

شش ماه از قصاص‌ شُبیر می‌گذشت هر دو چشمش را کور کرده بودند و باید به مدت پنج سال هم در زندان، حبس می‌کشید. نمی‌دانستم او مقصر اصلی آن حادثه بود یا نه؟ اما در هر حال با این دو چشم کور، هرگز زیبایی همسرش را دیگر نمی‌توانست ببیند. نه بخاطر اینکه نمی‌دید بلکه بخاطر اینکه به صورت همسرش اسید پاشیده بود و تمام زیبایی او را از بین برده بود. ابری سیاه و ابدی را روی چهره‌ی خورشید کشیده بود. الان دقیقاً شبیه همسرش شده بود نه در زیبایی، بلکه در نازیبایی تمام!

داشت از تخت‌اش پایین می‌آمد که زیر لب گفت:”نشنیدم.”

سرباز منتظر بود و گفت:”بجنب ملاقاتی داری…”

کمکش‌کردم از تخت پایین بیاید. درب بند با آن صدای دلخراش آهنی‌اش آرام گشوده شد و او با لباس‌های کثیف زندانی در آستانه‌ی در حاضر شد. در حالی‌که نمی‌توانست حتی برگردد و به پشت‌اش نگاه کند!

او که رفت داشتم به عکس همسرش در دوران زیبایی نگاه می‌کردم. عکسی از خورشید که روی تخت شُبیر افتاده بود.

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۸۷

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۱۶ دقیقه

زباله‌گرد

عناوین شغلی گاهی افتخارآمیزند و گاه در انظار مردم نفرت‌برانگیز. هنگامی‌که نقش باکتری سطل‌های زباله را داری یک زباله‌گردی. وقتی خیابانی را جارو می‌زنی یک رفتگری، یا آ

زباله‌گرد

عناوین شغلی گاهی افتخارآمیزند و گاه در انظار مردم نفرت‌برانگیز.

هنگامی‌که نقش باکتری سطل‌های زباله را داری یک زباله‌گردی. وقتی خیابانی را جارو می‌زنی یک رفتگری، یا آنکه خانه را نظافت می‌کنی خانه‌داری، اما هنگامی‌که یک دیتاسنتر را نظافت می‌کنی یک مهندس مرکز داده‌ای! کسی که زباله‌های پزشکی را از بیمارستان جمع می‌کند پرسنل خدماتی‌اند و افرادی که هر خدمتی را در هر سازمانی ارایه می‌کنند کارمند هستند! با اینکه ماهیت فعالیت و کار این مشاغل شبیه به همند اما هر کدام عنوانی دارند و پشت آن برداشت‌های متفاوتی در دید مردم است.

عنوان شغلی، ظاهراً نشان‌دهنده‌ی، هویت حرفه‌ای ماست و در جهان پیرامون با آن شناخته می‌شویم و بسیار دوست داریم بهترین عنوان، زیبنده‌ی حضور ما و نقش ما در جامعه باشد. اما یک زباله‌گرد بی‌آنکه از حقوق ماهیانه‌ و مزایا و بیمه برخوردار باشد روزی‌اش را لابلای زباله‌ها می‌جوید آن‌هم با تفکیک پلاستیک و هر آنچه که می‌تواند زباله نباشد! شکی نیست او یک کارآفرین است! مردی را که تا کمر در سطل زباله خم شده، همه‌ی نگاه‌های ترحم‌آمیز مردم را به خود جلب می‌کند و بسیاری از اینکه آن شغل را ندارند به خود می‌بالند و شاکر خداوند هستند. اما او ارجح‌تر از یک رفتگر شهرداری است زیرا رفتگر چه جاروی‌اش را محکم به زمین بکشد، چه آرام، حقوقش را سربرج دارد و آن مهندس هم چه سرور و تجهیزاتی را باد بگیرید و نظافت کند چه نه، در هر حال کاری که می‌کند هیچ شباهتی به مهندسی ندارد و حقوقی هم که در نهایت برای او محفوظ است.

اینجاست که عنوان شغلی به طرز عجیبی وابسته به محیطی است که در آن کار می‌کنیم. آن محیط یا سطل زباله است یا خیابان یا خانه یا درون یک شرکت. این یعنی عنوان شغلی نیست که تعریفی از فعالیت ما دارد بلکه محیط‌کارست که به عنوان شغلی، تعریف درستی می‌دهد.

مطمئنم نویسندگی هم به همین شکل است. عریضه‌نویس دم دادگاه، کارش نویسندگی است و روزنامه‌نگار و حتی خبرنگار یا یک وبلاگ‌نویس؛ همین‌طور من، که در گوشه‌ای کز کرده‌ام تا رُمانی را به پایان برسانم. اگر شکایت یا دادخواستی بنویسی عریضه‌نویسی و اگر چیزی را در رادیو و تلویزیون بنویسی خبرنگاری و اگر آن چیز را ببری در روزنامه، می‌شوی روزنامه‌نگار. یک نویسنده‌ی شبیه من باید دلخوش به بعد از مرگش باشد آن‌هم با هزار شرط و شروط. اینکه اتفاقی کتابی را که نوشته با احوالات یک نفر جور درآید آنگاه شاید او آنرا به دیگران پیشنهاد دهد. یا مترجمی از بیکاری آنرا به زبان دیگری ترجمه کند و یا یک کلکسیونری که دست به نقد است برای بالا بردن ارزش یک کتاب قدیمی آنرا بخرد و یا بیشتر به دیگری بفروشد.

نویسنده، اگر درآمدش حق تالیف باشد هیچ فرقی با عریضه‌نویس ندارد. حقی که ناشرش قطره‌چکان در معده‌ی او می‌ریزد تا زخم معده نگیرد و چند چسب زخم هم برایش می‌خرد که روی باسن‌اش بزند تا زخم نشستن! نگیرد.

چه نویسنده‌ای که با ماشین تحریر کار کند چه با کامپیوتر و چه با قلم، مغزش آنقدر پخته شده که با چند قلم و یک زبان سرخ می‌توان او را به کله‌پاچه‌فروش سر کوچه فروخت. ارزش پختگی‌ مغزش در همین حد است. زیرا وقتی که نه مردم وقتش را دارند. نه انگیزه‌ی خواندن، نه پول خریدن کتاب و نه قدر و منزلتی هست برای نگارنده. بهترین کار، عریضه‌نویسی است در همان لحظه دستمزدت را می‌گیری تازه گره‌گشای مردم هم می‌شوی. هرچند هرآنچه در کتاب‌هایم نوشته‌ام بسیار گره‌گشاست! اما اجرتش را پس از مرگ شاید به من بدهند آن‌زمان که در زیر خرواری خاک مدفونم.

در این جهان کم نیستند، آنهایی که قلم، در دستشان زار می‌زند از اینکه نویسنده، ول‌کُنش نیست.

میلیاردها کتاب با دهها زبان نوشته شد و به اندازه‌ی ستارگان کهکشان راه شیری، ورقِ دست‌نوشته و چاپ شده هست. اما فقط چند نفرشان همای سعادت نشست روی سرشان. مابقی کتاب‌هایشان یا برای بسته‌بندی یک کیلو سبزی به کار رفت یا برای نماکاری قفسه‌های کتابخانه.

یکسال است که روی آخرین رمانم کار می‌کنم. دهها بار بازنویسی‌اش کردم. یک جایی‌ کار می‌لنگد و آن، انگیزه برای به پایان رساندن رمان است. بهترین فرصت برای یک نویسنده، تنهایی است. آن تنهایی که دلش را بشکند و بلرزاند. تا در خلوتش آرام بنویسد. اما با حجم زیاد بی‌پولی دیگر تنهایی هم انگیزه‌ای برای نوشتن نیست حتی اگر مملو از داستان‌ها و قهرمان‌های بسیاری باشد. نمی‌دانم چرا این‌همه قهرمانی که خلق کردم هیچ کدامشان به دادم نمی‌رسند!؟

این قهر‌مان‌های خیالی و نوشتاری! همین است که کسی کتاب نمی‌خرد!

هر روز غروب می‌روم تا در خیابان کمی پرسه بزنم. دعانویسی پیر با یک کلاه سبز سیدی گوشه‌ای نشسته بود. طالع همه را می‌گفت مو به مو. درست یا غلطش به اندازه‌ی پولی بود که می‌گرفت. دعا می‌نوشت. بگیرد یا نگیرد مهم نیست چون تا وقتی مراجعه‌کننده برگردد که :”هی فلانی دعایت نگرفت!” او به خیابان دیگری و یا به شهر دورتری می‌رفت. همین می‌شود که هیچ‌وقت یک دعانویس دوره‌گرد را یکجای ثابت نمی‌بینیم!

خود را گفتم اگر این طالع‌بین بود اگر دعایش مستجاب می‌شد دعایی برای خودش می‌کرد که به این روز نیفتد. اما یاد خودمم افتادم. قهرمانانی را می‌ساختم و به خورد مردم می‌دادم بی‌آنکه بتوانند برای خودم کاری بکنند.

×××

نویسنده‌ی پُرکار، شبیه تیروئید پُرکار است که ذهنش، بی‌شباهت به گلویی غمباد گرفته نیست و به اشتهای زیاد درد نوشتن گرفتارست، ایده‌ها و افکاری دارد که همیشه چون خوره،‌ غشای ادبی مغزش را متورم‌تر از جاهای دیگر می‌کند. تنها داروی او، میل کردن یک ورق از یک ایده‌ی داغ، قبل از ناشتا و یا قبل از خواب است و حتی نصف شب. و بعد از آن تا یک ساعت بعد هیچی ننویسد تا بفهمد چه نوشته است زیرا زمانی که دست به قلم می‌برد، قلم او را به دست می‌گیرد! نوشته‌ها، نمِ ذهن‌اند. و نویسنده، بسیار نم پس می‌دهد! رطوبتی که گاه چنان در مغز او ریشه دوانده، که ناخواسته به تمام کاغذ زیر دستش سرایت می‌کند تا انتهای یک داستان را رقم بزند. او بیشتر می‌نویسد، دیرتر می‌خوابد و کمتر. با هر بهانه‌ای برای نوشتن تحریک می‌شود، فریادهای بیشتری گلوی‌اش را فشار می‌دهند و فکر نوشتن از دردها و تجربیات، لحظه‌ای رهایش نخواهد کرد. گاه سرگردان است در چگونکی پایان دادن به قهرمانی که ساخته، درست شبیه شاعری که درگیر یک قافیه‌ی پایانی برای غزلش است.

از آرزوهایش می‌نویسد آن رویاهای دست‌نیافتنی که شاید با چسباندن واژه‌ها به هم بتواند به این اشاره کند که “بنویس تا اتفاق بیفتد!” اما او بسیار می‌نویسد که بیشترش اتفاق نمی‌افتد! پس به‌مانند تشنه‌ای که آب‌نمک بیشتری خورده باشد بیشتر خواهد نوشت از غم‌هایش، در آخر همه را با یک یا چند قهرمان خیالی، جلد می‌کند و خود نیز درون این جلد فرو می‌رود. گاهی آشکارا می‌نویسد و گاهی در لفافه. او باید مهارت‌های زیادی بلد باشد باید حلاج باشد تا وقایع را خوب حلاجی کند. باید لحاف‌دوز باشد تا آنچه را که راحت و ساده نمی‌توان گفت، لحاف‌پیچ کند. باید باستان‌شناس باشد آن‌گونه که هزار بار بمیرد تا بتواند زندگی دوباره‌ی یک قهرمان را بازسازی کند. باید معمار باشد تا ساختار درست را بنا نهد، باید جوشکار باشد تا حتی نچسب‌ترین اتفاقات را به هم جوش بزند.، باید الگوریتم‌هایی را به‌کار بندد که گاه، هیچ شرطی را رعایت نکند. باید نقاش باشد تا روی واژه‌های زنگ زده، رنگی تازه بکشد. باید کودک شود تا شیطنت را تکرار کند و باید پیر شود در لابلای خطوط سیاه و در انتها یک نویسنده باید زباله‌گرد باشد تا کاغذها را از لابلای زباله‌ها جدا کند!

نویسنده، یک بیمار است بیماری که تا پایان عمر با بیماری مزمن نوشتن دست و پنجه نرم‌ می‌کند. حالش وخیم می‌شود وقتی چیزی برای نوشتن در سر داشته باشد و حالش خوب خواهد شد هنگامی‌که آن نوشته را به پایان برده باشد اما از این حال خوب چندان نمی‌گذرد چون وقتی چیزی را به اتمام برساند باز رعشه‌ی درد به سراغش خواهد آمد و باز باید برای تسکین آن، دست به دامان قرص واژ‌ه‌ها شود با سرنگ قلم! و دارویی که چون محلولی به درون رگ‌هایش سرازیر می‌شود.

نویسنده، رسالتی بر دوش دارد بسیار سنگین آن‌هم در ازای درآمدی ناچیز و گاه هیچ.

نویسندگان، رسولان خدا هستند. چه وحی بر آنها نازل شود چه الهام و چه توفان ذهنی، در هر حال نقطه‌ی بین آن پیام و مردم هستند. او پیامبری است تا آنچه در ذهنش جاری شده را بر زبان قلم، ساری کند. به او باید تلگرافی زده شود تا برای شروع هر پاراگرافی آماده باشد. برایش چندان اهمیت ندارد چه کسی نوشته‌هایش را می‌خواند و از دردش چه می‌فهمد اما برایش مهم است که چه اثری بر جا می‌گذارد چون او در حال خلق یک اثر است…!

اما این لفاظی‌ها نمی‌توانست مرهمی بر درد بدخیم تیروئیدم باشند. اگر بود حداقل پول داروهایم را خودم می‌دادم. خسته‌ام از بس ترحم دیدم… از بس نوشتم و پولی ندیدم!

×××

تصمیمم را گرفته بودم خیلی قبل‌تر. اما الان وقت عملی‌کردنش بود. همان پیشه‌ی زباله‌گردی نهایت کاری است که می‌توانم بکنم و همان شغلی است که از پس‌اش برمی‌آیم حداقل برای خرید داروهایم و خرید خودکار و یک کیلو کاغذ کاهی.

اما نه دنبال پلاستیک می‌گردم نه شیشه. فقط کاغذ. تمام کاغذها و کارتن‌ها را جمع می‌کنم. خیلی هم مرتبط است با شغلم! هم درآمد دارد. هم به نجات درخت رفتم هم به نجات خودم. نه منتظر اجرت قطره‌چکان ناشرم، نه منتظرم تا یک خواننده‌ی همفکر من، بعد از مرگم کتاب‌هایم را بخرد. دستم جلوی دولت دراز نیست. جلوی هیچ‌کس حتی جلوی خدا! هرچند خوبم می‌دانم تن دادن به کاری که درآمد دارد اما دوست نداری درد است ولی دردناک‌تر اینست که از قبال کاری که دوست داری چیزی عایدت نشود!

×××

یکماه است سر در زباله‌های شهرداری می‌کنم. همکارانم نه ناشرند نه وزارت ارشاد و نه کتابداران کتابخانه‌ی ملی و نه انجمن نویسندگان. همکاران امروزم همه کارتن‌خوابند، بی‌کس و کارند و بریده از دنیا و تنها. درست شبیه خودم.

صبح‌ها، لباس پاره‌ای بر تن می‌کنم و با گونی روی دوشم سطل به سطل، زباله‌گردی می‌کنم. شب‌ها لباس‌های پلوخوری‌ام را می‌پوشم پشت میز کهنه‌ی چوبی اتاق ۶ متری می‌نشینم و ژست نویسنده‌ی فرهیخته می‌گیرم تا کتابم را به اتمام برسانم. با یک خودکار مشکی با دست‌خطی که همیشه زیباست و روی کاغذهای کاهی نرم.

نه سال است در حاشیه‌ی دور از شهر، در یک سوئیت ۴۵ متری زندگی می‌کنم. اوایل هرچقدر قیمت‌ اجاره‌ها بالا می‌رفت یک خیابان پایین‌تر می‌رفتم اما الان انتهای جنوب شهرم. شاید از این شهر هم به کل رانده شوم. یک مرد کهنسال، تنها، در انزوا، بیمار و دلخوش به نوشتن، در کوچه‌های فقیر جنوب شهر.

زنم زودتر از من دق کرد و مُرد طفلک هر دو کلیه‌اش را از دست داد. اوایل پول دیالیزش را هر طوری که بود جور می‌کردم اما این اواخر نفس‌اش بریده شده بود. خیلی با درد و خیلی سخت مُرد. خدا خیرش بدهد نازا بود. شاید اگر بچه‌ای می‌آورد عصای دستمان می‌شد. کلیه‌هاش نمی‌توانستند منتظر بمانند تا اگر من مُردم از فروش کتاب‌هایم برای خودشان خرید کنند تا حداقل یک کلیه‌ی نو کادوپیچ سفارش دهند. چون من جان‌سخت‌تر بودم.

×××

درآمدش بد نیست، زباله‌گردی را می‌گویم. چندین کیلوکاغذ و کارتن منبعی خوبی برای نمردن است. انگیزه‌ام بیشتر شد و عاقبت موفق شدم با پولی که درمی‌آوردم می‌شد داروی تیروئیدم را بدهم، گل برای قبر همسرم بخرم و غذای فسفرهای مغزم را تامین کنم تا رمانم را به سرانجام برسانم. خرسند از اینکه این آخرین تیری بود که در تاریکی زدم.

ناشران گداتر از نویسندگان‌اند به‌هرحال چاپ هر کتابی خرج دارد خیلی هم زیاد. آنان نیز دست در جیب نمی‌کنند تا کاری بکنند یا به حق‌ تالیف ناچیزی راضی‌ات می‌کنند یا باید در هزینه‌های چاپ و فروش کتاب باهاشان شریک شوی. این یعنی نیمی از پول چاپ آخرین کتابم را خودم می‌دادم تا سهم بیشتری از فروشش عایدم شود.

حداکثر تیراژی که بودجه هر دوی ما قد می‌داد، ۳۰۰۰ جلد بود برای چاپ یک رمان نسبتاً قطور.

×××

در این رمان، هیچ قهرمانی نساختم تمامش زندگی خودم بود. زندگی اسفبارم. حتی خیلی سنگین است که نام قهرمان داستان را روی خودم بگذارم. قهرمان، عنوان بزرگی است که در من نبود هرچند تمام داستان درباره‌ی من بود.

توافقی که با ناشرم کردم این بود که ۵۰٪ کتاب‌ها را او بفروشد در قبال هزینه‌ای که کرده و ۵۰٪ باقی‌اش برای خودم باشد حق نشر و تالیف را هم برای مادام‌العمر ازش گرفتم. مادام‌العمر، چه ترکیب خنده‌داری است! فکر نمی‌کنم بیشتر از چند ماه ‌دیگر هم زنده بمانم با علم به این در قرارداد این ماده درج شد:”حق نشر و تالیف این کتاب به هر نحویی، مادام‌العمر متعلق به تمام پیرمردهای زباله‌گرد است!” ماده‌ای که شاخ‌های ناشر را از تعجب بیرون کشید.

می‌دانستم چطور باید کتاب‌هایم را توزیع کنم. می‌برم در کتابخانه‌های سطح شهر و خیابان‌ها. اینطور زودتر به پولش می‌رسیدم. اما سه ماه طول کشید تا کتاب‌ها را پخش کردم. در آخر سوپرمارکت‌ها، کتابفروشی‌ها و هرجایی که امکان فروش کتاب داشت، کتاب‌ها را با اکراه و البته بصورت امانت ازم گرفتند. تا اگر فروش رفت، درصدی را بردارند و بیشترش را به من بدهند. هر روز عصر به هر جایی که کتابی داده بودم سرکشی می‌کردم. اما کتابفروشانم! فقط سر تکان می‌دادند. یعنی:”هنوز فروش نرفته!”

×××

پنجشنبه بود. یک قالب پنیر لیقوان و چند تخم‌مرغ و یک سنگک خریدم. از سوپر مارکت که داشتم خارج می‌شدم دیدم دختری جوان خرید سنگینی داشت می‌کرد. هرچه را که می‌خرید روی پیشخوان فروشنده می‌گذاشت. همه را داشت حساب می‌کرد که نگاهش به کتاب‌های جلوی پیشخوان سوپری افتاد، کتابم را در دست گرفت کمی وارسی کرد و گفت:”اینم حساب کنین لطفا”.

او رفت و من ماندم. سوپری چشمکی به من زد و گفت:”پاقدمت برای خودت خوبه ها هر روز بیا!” منم لبخندی زدم و رفتم. این اتفاق تازه‌ای نبود. ولی شرایط من آنقدر وخیم بود که این لحظه را تازه می‌دیدم و البته خوشحال‌کننده. فروش کتاب، تک و توک داشت اتفاق می‌افتاد. اتفاق خوشایندی بود و آن سوپرمارکت بهتر از جاهای دیگر آنرا می‌فروخت. شاید چون ویترین پیشخوانش بزرگ بود و کتاب‌های مرا دقیقاً جلوی چشم گذاشته بود. شاید مردم آن حوالی کمی بویی از کتابخوانی برده بودند. در هر حال هرچقدر هم در آن مغازه کتابم فروخته می‌شد درآمدش برام بسیار از هزینه‌ی خرید پنیر و تخم‌مرغ کمتر بود! تازه فهمیدم چرا سوپری چشمک می‌زد و می‌گفت:”هر روز بیا‌!”

×××

روز جمعه تا لنگ ظهر خوابیدم. بعد از آن، باز هم زباله‌گردی برای جمع کردن کاغذ. با همان لباس‌های کَر کثیف. این بار دستمالی هم به سرم بستم و ماسکی به صورتم. تا احیاناً شناخته نشوم. هر چند بعید می‌دانستم اما توهم اینکه فلان خریدار یا فلان مغازه‌دار مرا ببیند و بشناسند قدری آزاردهنده شده بود. در یکی از سطل‌های زباله فرو رفتم. کتابم را دیدم که لای خرواری کثافت به حال خودش رها شده بود. قلبم داشت می‌شکست. من هر روز کتاب‌ها و کارتن‌های زیادی را جمع می‌کردم. فرقی هم نمی‌کرد فقط این‌بار کتاب چاپ شده‌ی خودم بود. پس نباید ناراحت می‌شدم اما ناراحت شدم. چیزی که دردناک بود این بود که من از لای زباله‌ها کاغذ جمع می‌کردم که بفروشم تا کتاب چاپ کنم و کتابم به زباله برگشته بود و دوباره خودم از زباله بیرون می‌کشیدم که بفروشم! دور باطل و چرخه‌ی بیهوده‌تری از این تاکنون حس نکرده بودم.

آنقدر مایوس و سرشکسته شدم که دست از کار کشیدم و تا منزل در راه گریستم.

×××

شاید یک هفته می‌شد که از خانه بیرون نرفتم. آنقدر که حتی شمارش روزها از دستم رفته بود. نه سراغ مغازه‌دار را گرفتم نه سراغ فروش کتاب. ولی هنوز روزنه‌های لامصب، تلاش برای بقا و امید احمقانه و فریبنده به یک دلخوشی‌ تازه دست از سرم برنمی‌داشت.

تصمیم گرفتم خودمم دست به کار شوم. پس زباله‌گردی را برای همیشه کنار گذاشتم.

هر روز چند جلد را درون یک ساکِ رنگ و رو رفته می‌گذاشتم و به پارک‌ها می‌رفتم و آنرا به همه پیشنهاد می‌دادم. به ندرت، اما از سر ترحم هم که بود، برخی ازم می‌خریدند. دقیقاً شبیه دست‌فروشان دوره‌گرد داخل مترو شده بودم. آن روز از ۱۰ کتاب ۴ تاش فروش رفت و هر روز به همین شکل.

خوب می‌دانستم آنهایی که کتابی از من می‌گرفتند بی‌آنکه از جلد و عنوان کتاب خوششان بیاید یا متن‌اش را بپسندند یا از نام نویسنده و سبک کارش، سررشته‌ای داشته باشند و حتی نام ناشر برایشان جذاب باشد، نگاهی به سر و وضعم می‌کردند و تاسف می‌خورند و انگار که به گدایی کمک کرده باشند آنرا ازم می‌خریدند. تلخ بود اما همین‌که در سطل‌های زباله، کتابم را نمی‌دیدم خوشحال بودم. نه بخاطر آنکه آنها کتابم را دور نمی‌انداختند، بلکه بخاطر اینکه من دیگر سراغ سطل زباله نمی‌رفتم!

چه بسیار روزهایی که حتی یک جلد هم نمی‌شد بفروشم. گاهی از فرط پا درد تا صبح نمی‌خوابیدم.

اما عاقبت ظرف سه ماه همه‌ی کتاب‌ها فروخته شد!

×××

زوج جوانی روی صندلی‌های سبز و آهنی در گوشه‌ای خلوت به هم چسبیده بودند می‌دانستم حضورم جز مزاحمت چیزی نیست اما دیگر جسورتر شده بودم. اصلاً مگر چه اشکالی دارد که یک نویسنده خودش کتاب‌هایش را بفروشد!؟ این همان باوری بود که با تمام وجودم پذیرفته بودم. نزدشان رفتم و کتابم را جلوی‌شان گرفتم و گفتم:””کتاب نمی‌خرید!؟”

مرد جوان نگاهی غضبناک کرد و گفت:”نه، آغا!”

آنقدر خشک و محکم گفت که مشخص بود یعنی:”برو گمشو مزاحم”. از این برخوردها این روزها زیاد دیده بودم اما این یکی، کمی تندتر بود ناراحت و دلخور شدم همین‌که خواستم بروم دختر جوان کنار دستش، بی‌آنکه بلند شود، پرسید:”کتابه چیه؟”

-رمانه.

-نویسنده‌اش خودتونین!؟

نمی‌دانم چرا این‌را پرسید هم خجالت می‌کشیدم بگویم بله هم افتخار می‌کردم. می‌خواستم فریاد بزنم:”بله نویسنده‌ی این کتاب منم!” اما ترسی غریب مانع می‌شد ترس اینکه بفهمند من زباله‌گردم.

اینجا دقیقاً همان محل تلاقی افتخارآمیز و در عین حال، نفرت‌برانگیز یک عنوان شغلی بود!

مطمئن بودم که، چه بگویم بله، چه نه؛ در هر حال خیلی بعید بود که مرا بشناسد. گفتم:”بله با اجازه‌تون.” مردمک چشمانش باز شد و متعجب و متحیر گفت:”ئه!؟”

-اوهوم.

– آخی عزیزم! چه خوب.

-ممنونم.

-راجب چیه کتابتون؟

-داستان زندگی خودمه.

نگاهی پُرمحبت و پُر از ذوق و شوق کرد انگار که مرا بخوبی می‌شناخت. گفت:”من یکی می‌خوام، چند!؟”

بلافاصله کتاب را دو دستی تقدیمش کردم. داشت جلدش را می‌دید که با تعجب و حیرت دوچندانی گفت:”واو چاپ یکصد و بیست پنجمه، آفرین!”

مرد جوان داشت با پای‌اش به دختر می‌زد که یعنی:”نخر!”. اما او نگاهی بی‌تفاوت به‌اش انداخت و باز با هیجان بیشتری پرسید:”چقد تقدیم کنم؟”

-قابل نداره دخترم. سی تمن.

-نه خواهش می‌کنم باعث افتخاره. هرچند نویسندگی هنره و هنر قیمت نداره اما بفرمایین. این تقدیم به شما.

و یک تراول پنجاه هزار تومانی به من داد.

خواستم مابقی پولش را پس بدهم که گفت:”نمی‌خوام، بمونه پیشتون.”

-نه دخترم. شما لطف دارین. اجازه بدید بقیه‌شو بدم خدمتتون.

کمی مکث کرد و گفت:”اگه بهم تخفیف میدین یکی دیگه‌م می‌خوام، بردارم.”

لبخند رضایتی روی چهره‌ی هر دوی ما به یک اندازه جان گرفت. گفتم:”به روی چشم، حتماً.”

کتابی دیگر از ساکم برداشتم و به‌اش دادم. چندین بار تشکر کردیم از هم. داشتم می‌رفتم که داد زد:”ببخشید میشه امضاش کنین؟”

برگشتم و مشتاقانه با غروری بزرگ پاسخ دادم:”با کمال میل.”

این اولین امضای من روی کتاب‌هایی بود که می‌فروختم. آنرا با دقت زیادی امضا کردم و با خداحافظی گرمی ازشان جدا شدم.

گام‌های یک پیرمرد آنقدر تند نیست که ازشان دور شده باشم. یا شاید عمداً بلند صحبت می‌کردند که خوب بشنوم. صدای آن دختر به گوش می‌رسید که به پسر جوان می‌گفت:” نویسنده‌ی این کتاب، خیلی مشهوره. من عاشق کاراشم.”

-این یارو مشهوره!؟ با این سر و ریخت!؟

-خُب معلومه که نه، خودم می‌دونستم که اون فقط یه پیرمرد زباله‌گرده، نویسنده‌ی این کتاب خیلی وقته مُرده…”

-حالا اسم کتاب چیه؟

-زباله‌گرد.

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۸۸

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۷ دقیقه

فراموش شده

ساعت، قدیمی‌ترین اختراع بشر است. البته نه آنقدر که ماقبل تاریخ باشد؛ نه آنقدر که پیش از شکل‌گیری ساعت بیولوژیکی بدن باشد. ساعت‌های بسیاری به‌ دست انسان خلق شد: ساعت

فراموش شده

ساعت، قدیمی‌ترین اختراع بشر است. البته نه آنقدر که ماقبل تاریخ باشد؛ نه آنقدر که پیش از شکل‌گیری ساعت بیولوژیکی بدن باشد. ساعت‌های بسیاری به‌ دست انسان خلق شد: ساعت خاکی(شنی)، آبی، آفتابی، ستاره‌ای، مکانیکی، دیجیتالی و ساعت اتمی. کلاً با هر عنصری، ساعت ساختیم. مهم بود زمان دقیق را نشان‌مان دهند اما غافل بودیم که حتی ساعت‌های از کار افتاده هم زمان دقیقی را نشان می‌دهند! برخی را آویزان خود کردیم، برخی آویزان دیوار و بسیاری را تنبیه کردیم تا روی یک لنگ پا مجبور شوند ایستاده زمان را بگویند. گاهی نشسته، خیلی‌ها خوابیده و بعضی‌هاش روی زمین؛ تا ببینیم چطور عمرمان در گذر است! همه‌اشان وظیفه‌ی زجرکُش کردن ما را دارند با نشان دادن زمان. اما حتی اگر کسی این اختراع مسخره را نمی‌ساخت، ساعت شیمیایی بدن از قبل بخوبی کار گذاشته شده بود تا روزها سگ‌دو بزنیم و شب‌ها وِلو. مگر آنکه ژن‌هایت را سرکار بگذاری آنگونه که شب‌ها بخوابی و روزها بتازی. می‌خواستیم خوب بدانیم چقدر خوابیدیم و چقدر بیداریم تا به معرفت برسیم به شناخت. به شناخت خود و جهان پیرامون. اما من هر شب، خوابِ بیداری می‌بینم و با بیداری، زیاد می‌خوابم!

مردم از کارکرد ساعتِ بدن بی‌اطلاع‌اند. به‌همین خاطر اصرار دارند یک چیزی به خودشان متصل کنند تا نشان دهند زمان برایشان مهم است. در حالی‌که اگر مهم بود ساعت‌های‌شان زنگ نمی‌زد. آن‌ها حتی نمی‌دانند ساعت، ضد آب نیست، آب، ضد ساعت است! چهل سال است هر روز بیدار می‌شوم کرکره مغازه‌ی زیرپله‌ای را بالا می‌زنم تا زمانِ مردم را تعمیر کنم. اینجا نه به وقت محلی است نه به وقت گرینویچ. فقط به وقت مردم است!

هر روز به لرزش دستانم اضافه می‌شود و از سوی چشمانم کاسته. زمان یعنی این. این دقیق‌ترین ساعتی است که به‌وضوح زمان درست را نشان می‌دهد. چه روی ساعت دیواری نشان داده شود چه نه. خوب می‌شد فهمید عقربه‌ی عمر به غروب پیری نزدیک شده. با این تفاوت که دیگر در چرخه‌ی شبانه‌روزی، هرگز عقربه‌ها، صبح جوانی را نشان نخواهند داد. گاهی می‌ترسم از اینکه عقربه‌ی عمر روی ساعت ۱۱ شب بایستد. بدترین زمان برای رفتن. آنگاه نه مُرده‌شور هست. نه گورکن. حتی بعید می‌دانم همسرم که در خواب است بفهمد که ساعت من دیگر کوک نیست. یا با جا انداختن هیچ باتری نویی هم دیگر کار نخواهد کرد. شاید تا صبحِ جوانیِ دیگران، جنازه‌ام پیدا شود و شاید آنها درست همان ساعت بفهمند و تا روز بعد در سردخانه‌ای سرد و تاریک تبدیل به گوشت یخ‌زده‌ی تاریخ‌ مصرف‌گذشته شوم. از مرگ نمی‌ترسم. خیلی وقت است که روی ارابه‌ی مرگ، روزهای تکراری و شب‌های تکراری را یدک می‌کشم. از مرگ نمی‌ترسم چون دیگر زندگی لذتی ندارد. همان ابتدا هم لذتی نداشت اما شورِ جوانی، همیشه خوش‌نمک است! تشنه‌ترت می‌کند تا بیشتر از آب حیات بنوشی به‌خیال این‌که لذت می‌بری. اما تو لذتی نمی‌بری فقط برای رفع تشنگی، آب‌نمک بیشتری می‌نوشی.

چه دردناک! وقتی به آستانه‌ی پیری می‌رسی خسته‌ای از زندگی، از مرگ، نمی‌ترسی؛ اما از چگونه مُردن هنوز هراس داری… ساعت عمر همسرم را با توجه و دقت بسیار، خوب کوک می‌کنند تا از کار نیفتد. هر وقت زنگ می‌زند، پیچ‌اش در می‌رود، یا شیشه‌اش ترک برمی‌دارد و یا عقربه‌هایش دقایقی با هم درگیر می‌شوند بلافاصله بچه‌هایمان، درست‌تر آنکه بچه‌هایش، با اینکه ساعت‌ساز نیستند اما خوب بلدند آنرا تعمیر کنند. کوک‌ِ کوک‌اش می‌کنند. شیشه‌ی ترک خورده‌اش را فوراً عوض می‌کنند، دست‌بند چرمی جدیدی روی‌اش می‌اندازند و خلاصه آنقدر خرجش می‌کنند که مثل روز اول شود حتی اگر موتورش قدیمی باشد.

اما من، منِ ساعت‌ساز. پدر چند فرزند، همیشه گوشه‌ای رها شده هستم یا کنج اتاق. یا روی صندلی دم در و یا ته مغازه‌ی زیرپله‌ای.

بابای بدی نیستم. شاید خوب نباشم اما بدی هم نکردم. تمام سعی‌ام بر این بوده زمان درست را به خانواده‌ام نشان دهم. ولی افسوس همه‌ی توجه فرزندانم به مادرشان است گاهی که نه، همیشه حسودی‌ام می‌شود به او. به او که مملو از توجه است. خودم را دلخوش می‌کنم چه اشکالی دارد که زنم سالم و خوشحال باشد؟ او که خوشحال باشد انگار من خوشحالم. اما این را فقط زبانم می‌گوید. در دلم غوغاست و در اعماق قلبم هنوز، به قدری ها کردن نیاز دارم تا غبار روی شیشه‌ی ساعت عمرم را با نفس گرم، مرطوب کنند و به لباسم بمالم تا کمی روشن به نظر بیایم. نمی‌دانم بچه‌هایم این‌را نمی‌فهمند یا خودم چیزی نمی‌گویم. در هر حال، سیلاب چرکینی تمام ساعت بدنم را به فلزی زنگ زده‌ی زشت مبدل کرده، با شیشه‌ی شکسته، عقربه‌های همیشه درگیر، موتور خراب، دستبند پوسیده… اما دم نمی‌زنم تا غم به دل کسی نیاید. شاید آنان هم بی‌تقصیرند چون چیزی نمی‌گویم و شاید چون خودم ساعت‌سازم، فکر می‌کنند همیشه کوکم، همیشه سازم! اما حتی سازم، مدت‌هاست که ناکوک است.

جمعه‌ها، همه جمع می‌شوند دور مادرشان. منم خودم را قاطی‌اشان می‌کنم اما ناگفته پیداست مرکز توجه‌اشان نیستم. همان جایی که عقربه‌ها باید در مرکز ساعت به هم متصل شوند جای من نیست. جای مادرشان است! مادری که کم نگذاشته برایشان. اما فراموش کرده‌اند من، هم برای آنها و هم برای مادرشان هیچ کم نگذاشتم. فقط نمی‌دانستم من فراموش کرده‌ام یا آنها؟ لابد آنقدر پیر و فرتوت به نظر می‌رسم که هم‌صحبت خوبی برایشان نیستم. شاید چون شبیه مادرشان نمی‌توانم آبگوشتی برای ظهر جمعه بار بگذارم؟ شاید انتظار بیجایی دارم؟ به‌هر حال آنها به دیدار و من و مادرشان آمده‌اند مهم نیست به نیّت کدامیک، مهم حضور فرزندانمان در خانه است. شاید حس می‌کنند فراموشی گرفته‌ام؟ چشمانم تار می‌بیند؛ به زحمت صورت آدم‌ها را تشخیص می‌دهم حتی در مغازه نیز به کمک ذره‌بین بزرگی فقط می‌توانم ساده‌ترین تعمیرات را روی موتور ساعت‌های مشتری انجام دهم. تاری دید، آدم را دلتنگ‌تر از همیشه می‌کند. اما آنها می‌گویند بابا پیرشده، آلزایمر گرفته!

“الان یادم افتاد!”یکی دیگر از ساعت‌های اختراع شده‌ی بشر ساعت باینری بود هرچند هیچ‌وقت ندیدم اما نامش را بخوبی در خاطر دارم!

×××

ساعت‌ها فقط تکرار یک ۲۴ ساعت شب و روز را نشان می‌دهند تا یادآوری کنند که در چرخه‌ی روزهای شبیه به هم و شب‌های بی‌تفاوت، سرگردانی و در دوری باطل گرفتاری. ساعت‌ها عمر را اندازه نمی‌زنند، فقط عقربه‌ها دور خودشان می‌چرخند تا تو همیشه به این یقین برسی که زندگی یعنی دور خودت چرخیدن. آن‌هم بیهوده و تکراری. اصلاً یادم نیست شناسنامه‌ام کجاست؟ دقیقاً چند سالم هست؟ فقط می‌دانم پیر شده‌ام. خیلی پیر. آنقدر که در خلوتی تاریک می‌خواهم بی‌هیچ ناله‌ای بمیرم.

این روزها مردم، کمتر ساعت به خود می‌بندند در عوض خودشان را به ساعت بستند آنقدر که دیوانه‌وار در حال چرخیدن‌اند. مشتری کمتر، گفتگوی کمتر. تمام امیدم حرف زدن با چند مشتری گذری است. نه اجرت تعمیر ساعت اهمیت دارد نه فروش باتری‌اش. فقط می‌خواهم بیایند و حرف بزنند با من. تا به بهانه‌ی تعمیر ساعت، ساعتی را به گفتگو بنشینیم. اینجا جز رادیو کوچکی هیچ‌کس همدمم نبود.

اکثرشان، گوشی به دست‌اند، ساعت‌هایشان هوشمند شده که از سواد و تجربه‌ی من بالاترست. دلخوش می‌مانم به ساعت‌هایی که هنوز در مغازه‌ام باقی مانده‌ و چندین سال منتظر صاحبانشم تا سراغی از ساعت تعمیر شده‌اشان بگیرند. ولی افسوس رفته‌اند… به کجا؟ خدا می‌داند شاید رفته‌اند به فراموشی… درست عین خودم.

امروز بعداز ظهر بعد از یک خواب به‌ظاهر عمیق، بلند شدم تا به مغازه بروم. از دور پیرمردی با چند نوه‌ی ریز و درشت جلوی مغازه را گرفته بودند و مرتب به پَر و پای او می‌پیچیدند و امانش نمی‌دادند. آنقدر شادی در نگاه پیرمرد موج می‌زد که در نگاه هیچ جوانی ندیده بودم. حتی فرصت نمی‌دادند مغازه را باز کنم. مدت زیادی بود چنین صحنه‌ای را ندیده بودم. شاید هم دیده‌ام اگر این فراموشی زوال عقل زحمت بکشد به یاد آورد! یکی‌اشان با صدای بلندی گفت:”بابابزرگ خیلی دوسِت دارم!” هیچ‌چیزی به این اندازه شادم نکرد. نوه‌هایم دسته‌جمعی برای دیدن این پیرمرد تنها آمده بودند. برای دیدن این ساعت زنگ‌زده که هر آن ممکن است برای همیشه از کار بیفتد و بجای یک شبانه‌روز تکراری فقط یک ساعت و دقیقه‌ی تکراری را نشان دهد!

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۲

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۱۵ دقیقه

زهر عقرب

با آنتی از طریق یک شبکه‌ی اجتماعی آشنا شدم، یک مرد فنلاندی که برای تجارت تجهیزات پزشکی مقیم کشور امارات بود. اسمش همیشه لبخند به چهره‌ام می‌آورد یادآور آنتی بیوتیک ب

زهر عقرب

با آنتی از طریق یک شبکه‌ی اجتماعی آشنا شدم، یک مرد فنلاندی که برای تجارت تجهیزات پزشکی مقیم کشور امارات بود. اسمش همیشه لبخند به چهره‌ام می‌آورد یادآور آنتی بیوتیک بود! دارویی که همراه با چند قرص سردرد همیشه در خانه‌ام حضوری رسمی و دائمی داشت. اولین چیزی که برام نوشت این بود که:”تکنولوژی، رابطه‌های نزدیک را دور می‌کند و رابطه‌های دور را نزدیک!” از گفتارش چنان لذت بردم که ظرف مدت کوتاهی روزانه چندین پیام به هم می‌دادیم و پس از آن‌که در کمال ناباوری هدیه‌ای از دبی برایم فرستاد اعتمادم کاملاً جلب شد و گفتگوهای زیادی بین من و او رد و بدل شد الان دقیقاً می‌دانستم کیست و او هم همه چیز را درباره‌ی من خوب می‌دانست، دیگر خواندن پُست‌های کسل‌آور و تکراری سایرین در آن شبکه‌ی اجتماعی برایم هیچ جذابیتی نداشت و تمام ذوق و شوق من دیدن آیکن قرمز رنگ پیام‌های تازه‌ی او بود، لحظه‌شماری می‌کردم تا پیام دیگری از او ببینم، او قدری به فارسی هم آشنا بود به واسطه‌ی کار با تجار ایرانی خوب می‌توانست منظورش را برساند یا شاید از مترجم‌های آنلاین استفاده می‌کرد کاری که منم می‌کردم. هرچه بود پیام‌های انگلیسی و فارسی‌اش هر روز خبر از احساسات قلبی و دستاوردهای تجاری‌اش داشت. او از هر چیزی برایم می‌نوشت.

من در یکی از ارگان‌های خصولتی مشغول به کار بودم، برای کار کردن در یک سازمان دولتی با نقاب خصوصی کافیست فقط جسدت در سازمان باشد نه چیزی بیشتر، بنابراین تمام وقتِ بیکاری باید سرگرمی مشخصی هم یافت وگرنه دیوانه‌کننده خواهد بود، اوایل بسیار دوست داشتم که در شغلم رشد کنم اما وقتی برای هر ارتقای جدیدی سَرک بکشی، باید فاتحه‌ات را بخوانی و خانه‌نشین شوی بدتر آنکه وقتی این‌همه سال چیزی برای یادگیری نباشد به محض اخراج بی‌شک تا مدت‌ها بیکار می‌ماندم. با هر قدعلم کردنی چنان زیرآبت را می‌زدند که گویی هرگز در آن سازمان وجود نداشتی. بنابراین همین‌که حضور اول وقت داشته باشی و یک میز را اشغال کنی کفایت می‌کرد. من در بخش اداری آن سازمان انجام وظیفه‌ی جسد زنده‌ی پشت میز را می‌کردم. تمام وقتم در آن شبکه‌ی اجتماعی سر می‌شد بجز هرزگاهی که شاید چند پاره‌کاغذ را بخواهم پیگیری و یا به سرانجام برسانم دیگر هیچ کار دیگری نداشتم. حتی پیگیری آن چند ورق کاغذ یا ایمیل معدود ارباب الرجوعی که به سمت من می‌آمد آنقدر باید کُند انجام می‌دادم که اصطکاک با همکارانم ایجاد نکند. چون اصلاً انجام کار بدون بروکراسی اداری، غیرحرفه‌ای بودنت را نشان می‌داد و مورد سرزنش همکارانت قرار می‌گرفتی. حتی اگر تمایل داشتی که کار مردم را زود انجام دهی دیگران نمی‌گذاشتند.

آنتی، که از لحظه به لحظه‌ی کار کردنش خوشحال بود، هم پول درمی‌آورد هم زندگی می‌کرد هم از هر دو لذت می‌برد، برعکس من، نه پول درست و حسابی درمی‌آوردم نه زندگی می‌کردم و نه از این دو لذت می‌بردم، می‌گفت متاهل است با یک فرزند، اما من یک زن جوان مطلقه بودم بدون فرزند، همین انگ برایم در سازمان کافی بود تا ذره‌ای احساس خوبی نداشته باشم کافی بود ناخواسته لبخندی بزنم یا کمی بحث کنیم پیر و جوان، زمین و زمان و هر کس که رد می‌شد درصدد طرح رفاقت و کامجویی خود بود. در سازمان‌هایی اینچنینی نمی‌شود عرض اندام کرد باید با صورت نشُسته و بی‌آرایش سرکار حاضر شوی وگرنه با توجه به شرایطی که داشتم از سر و کولم بالا می‌رفتند. خبر مطلقه شدن هر زنی خیلی زود در محل کار می‌پیچد بی‌آنکه خودت گفته باشی! برای نرهای سازمان، من یک مادینه‌ی تنها رها شده در طبیعت بودم و همین کفایت می‌کرد تا قصد کنند به‌ام نزدیک شوند اما هرگز آن چهره‌ی بزک کرده را در محیط کار جرات نکردم نمایان کنم. حتی در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها، عکس پروفایلم، تصویر یک هنرپیشه‌ی زیبای سوئدی بود. تا همیشه ناشناخته باقی بمانم. شاید آنتی هم عاشق آن شده بود البته شبیه خیلی‌های دیگر در این شبکه. اما برعکس خیلی‌های دیگر، پیام‌های آنتی هیچ حس بدی منتقل نمی‌کرد و من تماماً شیفته‌ی این مرامش بودم.

الان تنها دلبستگی‌ام و تنها انگیزه‌ی حضورم در محل کار و حتی در طول مسیر و یا در خانه، دیدن پیام‌های او بود. حرف‌هایش روزهایم را می‌ساخت و البته شب‌هایم را. در کمتر از چند ماه خصوصی‌ترین صحبت‌ها بین ما رد و بدل می‌شد هر چه در بحث‌های مربوط به او نزدیک می‌شدم بیشتر وخامت زندگی‌‌اش به چشم می‌آمد و هر چقدر او به لایه‌های پنهان زندگی من ورود می‌کرد بیشتر از من خوشش می‌آمد و مرا خوشبخت می‌یافت. این تناقض، فهمی را برایم روشن نمی‌کرد چون من بی‌آنکه بخواهم، عاشقش شده بودم پس هرچه از بدی‌هایش هم می‌گفت باورپذیر نبود. چی می‌شد اگر همسرم می‌شد؟ اول از همه چشم فامیل و دوستانم از حدقه درمی‌آمد اقوامی که هرگز از نزدیک یک آدم خارجی را ندیده‌اند چه برسد به اینکه باهاش ازدواج کنند. گرچه از سختی و تلخی بسیاری دم می‌زد اما صورت قضیه چیز دیگری را می‌گفت او یک خارجی موفق و خوشبخت بود، عاشق زندگی‌اش بود و عاشق کارش. آنتی آنقدر خوب از همسرش یاد می‌کرد که به شدت حسودی‌ام می‌شد. خیلی دیر اما بالاخره ‌گفت که تنهاست. دخترش نزد مادر بزرگش است و همسرش را در حادثه‌ی سقوط هواپیما از دست داده. به جِد ناراحت بود. زیرا جدایی‌اش با مرگ همسرش رقم خورده بود.

یاد گذشته‌ی تلخی که خودم داشتم می‌افتادم من با پسر عموی‌ام ازدواج کردم یک ازدواج فامیلی احمقانه که وقتی به بن‌بست بخورد انگ و ننگ‌اش تا ابد روی دوش آدم سنگینی می‌کند. همسرم آدم خوبی بود اما همسر خوبی نبود. اصلاً همسر نبود. یک هم‌خوابگاهی بود شبیه دوران دانشجویی. گاهی شب‌ها حضور داشت تا شامی بر بدن بزند، دوش بگیرد و بخوابد. تمام فکر و ذکرش کار بود و کار. نه درکی از زناشویی داشت و نه از رابطه‌ی عاشقانه. شغلی که منم داشتم بیشتر انگیزه‌ی زندگی را ازم گرفته بود. میل به هیچ چیزی در وجودم نبود، این ازدواج بی‌طعم‌ترین اتفاق زندگی من بود نه شوری داشت و نه هیجانی. پُر بود از روزمرگی محض. تکرار و تکرار پوچ. با کوچکترین مسئله‌ای با هم درگیر می‌شدیم او از خانه بیرون می‌زد و مدتی سر وکله‌اش پیدا نمی‌شد و منم در کنج اتاق تنها می‌نشستم و به حال و روز فلاکت‌بارم فکر می‌کردم و برای تنهایی‌ام گریه می‌کردم. ما ازدواج می‌کنیم که از تنهایی در بیاییم اما دقیقاً برعکس بود وقتی ازدواج کردیم بیشتر تنها شدیم. رابطه‌ی ما با اقوام سر هر مسئله‌ی بیخودی از بین رفت و دوستان قدیمی هم خبری ازشان نبود. حتی اگر هم خبری می‌شد دیگر دل و دماغ دیدن‌ آنها را نداشتم و هیچ احوال‌پرسی ساده‌ای هم چنگی به دل نمی‌زد تمام خوشی من شده بود گرفتن حقوق سربرج و پرداخت اقساط و تتمه‌ی آن رفتن به خرید. خرید چیزهای ارزان فقط برای ارضای تنهایی. حس می‌کردم این ازدواج مرا غمگین‌تر از هر زمان دیگری کرده. انگار راه نجاتی نبود. سال‌ها طول کشید تا پا روی دلم گذاشتم و عاقبت با دعواها و گاهی بحث‌های جدی و منطقی قرار شد بصورت توافقی از هم جدا شویم. ادوین آدم احساسی و کوشایی بود اما فقط در کار. نمی‌فهمید زن کیست و زندگی چیست!؟ در تمام پنج سالی که با او زندگی کردم تنها جایی که رفتیم ماه‌عسل کیش بود. هر روز از مکعب خانه در می‌آمدیم به مکعب محل کار می‌رفتیم و تکرار و تکرار. این اواخر آنقدر افسرده شده بودم که دست به دامان روانشناس شدم و عاقبت کارم کشید به دکتر مغز و اعصاب. از شدت ناراحتی دستم گاهی لمس می‌شد می‌ترسیدم بیماری ام-اس گرفته باشم. هر دکتری که می‌رفتم یک مشت قرص اعصاب می‌داد که خوراک روانی‌ها بود و بجای اینکه بهتر شوم غمگین‌تر، ترسوتر و گوشه‌گیرتر می‌شدم و مرتب فکر خودکشی به سرم می‌زد. ادوین همیشه می‌گفت تحمل کن من برای تو کار می‌کنم. یک روزی همه‌ی این سختی‌ها به پایان می‌رسد و با هم خوش و خرم زندگی می‌کنیم. اما دروغ می‌گفت هر سال بدتر از سال قبل می‌شد او شدیداً مشغول کار بود اما کاری بیهوده. من تعجب می‌کردم کسی که اینقدر کار برایش مهم است چرا ازدواج می‌کند!؟ اوایل کارمند یک شرکت ترخیص کالا بود که یک روز به سرش زد که استعفا دهد تا کارآفرینی کند. کارش شد پرورش عقرب! برای تولید زهر عقرب. بی‌هیچ درآمدی. آنقدر از کاری که می‌کرد متنفر بودم که همه‌اش حس می‌کردم روی تختم عقرب است و یا اگر روزی دعوا کنیم و یا بخواهد ازم انتقام بگیرد چند عقرب را به جانم خواهد انداخت. اما او هرگز دست روی‌ام بلند نکرد. ساکت می‌شد و ازم دوری می‌کرد همین هم بیشتر از نیش عقرب عذابم می‌داد. می‌گفت:”سم عقرب در عین حال که کشنده است اما قوی‌ترین مُسکن درد است!” تاکید داشت که زهر عقرب گرانبهاترین مایع دنیاست و هر یک گرم آن بیش از صد میلیون تومان به فروش می‌رسد از آینده‌ای صحبت می‌کرد که فرسنگ‌ها با آن فاصله داشت. توهم میلیاردر شدن را داشت. اما برای خرید سبد نگهداری عقرب‌ها هم دست توی جیب من می‌کرد. او در اوج بی‌عاری آدم خیال‌پرداز و شدیداً آرمان‌گرایی بود فکر می‌کرد خیلی خاص و نابغه‌ست خودشیفتگی بسیاری داشت یک غرور کاذب.

گاهی یادش می‌افتم دلم برایش می‌سوزد شاید کم‌تحملی من باعث شکست در ازدواجمان شد. شاید تصویری که از زندگی زناشویی داشتم با چیزی که نصیبم شده بود مغایرت داشت. برعکس او، من خیلی واقع‌بین بودم همین واقعیت واهی مرا به سمت ازدواج سوق داد. آپارتمانی که در آن هستم نتیجه‌ی توافقی بود که در هنگام طلاق داشتیم. البته هنوز در رهن بانک است. آنرا با قرض و قول و وام سنگینی خریدیم که برای پرداخت اقساطش کاری نمی‌توانست بکند. فروش زهر عقرب با پیش‌بینی‌هایی که می‌کرد خوب از آب در نمی‌آمد. چون راه طولانی در پیش داشت چقدر من اصرار کردم که از کار اولش بیرون نیاید اما با خوش‌خیالی حرفش را به کرسی نشاند و بیرون آمد. آستانه‌ی تحملم محدود بود. بجای او هزینه‌ها روی دوش من بود و ساعات بیشتری را اضافه‌کار می‌ماندم تا از پس اقساط و خرج و مخارج دربیایم. برای هدف مشترکی که نویدبخش هیچ خوشیی در زندگی‌مان نبود. اقساطی که تمامی نداشت. هزینه‌ها هر چقدر بالاتر می‌رفت کمتر می‌دیدمش. تنها کار خوبی که کردم این بود نگذاشتم ازش حامله شوم وگرنه تحمل این شرایط با یک فرزند ناخواسته عذاب مشددی بود که اوضاع را بدتر می‌کرد. نمی‌دانم شاید بچه‌دار می‌شدم داستان کمی فرق می‌کرد شاید او را بیشتر به زندگی و خانواده مشتاق می‌کرد. شاید آرام و قرار می‌گرفت و از کارش بیرون نمی‌آمد با اینکه ادعای کارآفرینی داشت اما عملاً بیکار و بی‌پول بود. در هر صورت خودم که خوشی نمی‌دیدم حاضر نبودم باعث خلق انسانی دیگر شوم که بیشتر از من عذاب بکشد.

شب‌هایی که دیر می‌آمد فکر می‌کردم مواد مصرف می‌کند اما تا روز جدایی‌مان چیزی دستش ندیدم که مصرف کند. بجز سیگار. حس می‌کردم خیانت می‌کند تحمل اوضاع آنقدر سخت شد که هر فکر منفی به ذهنم راه پیدا می‌کرد اگرچه هیچ‌وقت نفهمیدم با کسی هست یا نیست! اما اگر نبود چرا دلچسب به من و زندگی‌اش نبود؟ خوب می‌دانستم که همه‌ی این ذهنیات من نتیجه‌ی رفتار سرد و مشکوک اوست. هرچند دکترم می‌گفت این افکار نتیجه‌ی افسردگی است. اما هر چه بود درست شدنی نبود و عاقبت کار به طلاق کشید.

جدایی، پاک کردن صورت مسئله‌است زیرا وقتی نمی‌دانستم ایراد من بودم یا او یا این زندگی مشترک یا این شرایط، نمی‌توان نسخه‌ای برای درمانش نوشت. تنها راه باقی مانده، طلاق بود. هر چه بود او دم از دوست‌داشتنم می‌زد اما کاری برایم نمی‌کرد و برعکس من هرکاری برایش می‌کردم اما من می‌گفتم دوستش ندارم و این بدترین شکل رابطه بود اینکه کسی را دوست داشته باشی و بگویی نداری و او دوستت نداشته باشد اما بگوید دارد! رابطه‌ی کج‌دار و مریز ما به سرمنزل مقصود نرسید و همان دیدارهای معدود با خانواده‌ی عمویم با این طلاق از بین رفت بیشتر از چهار سال بود که هیچ خبری از ادوین نداشتم. نمی‌دانستم دوباره ازدواج کرده یا نه!؟ حتی اجازه نمی‌دادم کسی ازش حرفی بزند تا روزهای سخت و دلتنگ و آن سال‌های دل‌آزار و ازدواج ناموفقم یادآوری نشود. تنها چیزی که بعد از طلاق مدام آزارم می‌داد این بود که ادوین می‌گفت تحمل کن و کمی به‌ام فرصت بده جبران می‌کنم. اما دیگری فرصتی باقی نمانده بود. جدایی بهترین فرصت به هر دوی ما بود برای شکل دادن به آینده. فقط اکنون فهمیده بودم بعد از طلاق هم تنهاترم هم سرشکسته‌تر. خیلی سعی کردم و خون جگر خوردم تا به خانواده‌ام بقبولانم که یک زن هم می‌تواند تنها زندگی کند. با اینکه چهار سال از جدایی‌ ما می‌گذشت هیچ‌کس را به دلم راه ندادم.

×××

تعطیلات پایان سال داشت فرا می‌رسید به اصرار آنتی و البته بنا به شوق و ذوق خودم تصمیم گرفتم برای دیدنش به دبی پرواز کنم. تا هم پس از مدت‌ها سفری کرده باشم، هم برچسب خارج‌رفته را به خودم بزنم و هم از نزدیک دستانش را در دستم بگیرم و فریاد بزنم که رویاها چقدر می‌توانند نزدیک شوند حتی اگر دور از ذهن باشند. رویایی که روزگار مسبب آن بود، تکنولوژی رابطه‌مان را از دور نزدیک می‌کرد و اتفاق خوشایندی بود که یک شبکه‌ی اینترنتی داشت برایم رقم می‌زد. رویای همسری باکلاس، شیک، پولدار و عاشق. هر چند خوب می‌دانستم او هم مطلقه است و عاشق دخترش. یک مسیحی بود شبیه من و ادوین. بنابراین تعارض و تناقض فاحشی در مسیر ازدواج ما نبود حتی در لابلای حرف‌هایش حفره‌های زیادی دیده می‌شد که من می‌توانستم بخوبی آنها را برایش پُر کنم شاید فرجی شد. شاید می‌توانستم برای دخترش مادری کنم و برای خودش همسری. شاید ازدواج یک ایرانی با فنلاندی چیز مهیجی باشد. با اینکه منطق خشک به من می‌گفت:”زیاد خیالاتی نشو دختر!”

آنتی می‌گفت سخت مشغول کارست اما بخوبی برایم وقت می‌گذاشت. شبیه ادوین با این تفاوت که او هرگز وقت نمی‌گذاشت و کامل مرا فراموش کرده بود. نمی‌دانم شاید ادوین بدبخت هم از بی‌پولی و نداری فرصت ابراز محبت نداشت. البته اینها بهانه است عاشق که باشی در هر حال و روزی ابراز محبت می‌کنی. همین آنتی مگر کم مشغله دارد!؟ اما به منِ ندیده و نشناخته چنان محبت می‌کند و چنان دائماً با پیام‌هایش خوشحالم می‌کند که انگار می‌فهمد چه احساسی دارم. در هر حال مشتاق دیدنش بودم و این سفرم جبران محبت‌های ولو گفتاری اوست.

درخواست وام از اداره پذیرفته شد. پاسپورتم را گرفتم و ظرف دو هفته‌ی بعد با آماده شدن ویزا، موفق شدم به دبی بروم. جسارتی عجیب داشتم که تا قبلش هرگز در خود نمی‌دیدم. هیچ‌گاه به تنهایی حتی بیرون از تهران هم نرفته بودم. اما این بار شبیه یک انسان آزاد بدون هرگونه امر و نهی دیگری می‌توانستم بی‌هیچ هراسی تمام منطق‌ها را زیر پا بگذارم و کمی با خیالات خوش زندگی کنم. تا برای یکبار دیگر هم که شده سرنوشتم را خودم رقم بزنم. با اینکه جز چند عکس چیزی از آنتی ندیده بودم اما نزدیکتر از هر کسی برایم بود آنقدر نزدیک که گویی سال‌هاست که می‌شناسمش. بعد از طلاقم از هر ازدواج مجددی متنفر بودم اما احساسم نسبت به آنتی فرق داشت بخصوص آنکه شرایطی داشت که دقیقاً خواستِ دلم بود. این سفر نیز از حجم دلتنگیم برای اوست کسی که سال‌ها می‌شناسمش بی‌آنکه حتی یکبار او را دیده باشم. ناگفته نماند چنین سفر سیاحتی و زیارتی! برایم لازم بود حتی اگر موفق به دیدار با او نمی‌شدم.

محل دیدار ما هتل آتلانتیس بود. هتلی مجلل، شیک و مدرن در شهر دبی و دقیقاً در جزیره‌ی زیبای پالم جمیرا که تا ساحل‌اش و با پای پیاده تنها دو دقیقه فاصله داشت ساحلی رویایی، شنی و البته خصوصی با چشم‌انداز خیره‌کننده‌‌ی خلیج فارس. پُر از شگفتی بود مملو از معماری زیبا و دلفریب عربی با آکواریوم زیر آب. حتی از دور، دل هر بیننده‌ای را مبهوت خود می‌کرد. این همان جایی بود که در خیالاتم هم نمی‌دیدم. قرار بود او را در اتاقی و در طبقه ۲۲ آخرین طبقه‌ی این هتل شگفت‌انگیز ملاقات کنم. هر چند دوست داشتم خودش در فرودگاه منتظرم می‌ماند اما راننده‌اش را فرستاده بود تا مرا برساند.

هیجان و استرس عجیبی داشتم. ممکن بود از من خوشش نیاید و یا آنچه نباشم که می‌خواهد. آنقدر درگیر نحوه‌ی راه‌ رفتن، لباس‌ها و تجسم دیدارش بودم که چندین بار کفش‌های پاشنه بلندم مرا در آستانه‌ی افتادن می‌برد و بزحمت خودم را جمع جور می‌کردم. دهها بار در آینه‌ی کوچکی که در دستم داشتم خود را وارسی کردم تا آرایشی که تمام زنانگی‌ام را به رخ می‌کشید خطایی در خود نداشته باشد. روسری‌ام در همان بدو ورود به فرودگاه دبی، روی شانه‌‌هایم سقوط کرده بود و ترکیب موهای بافته شده و چند پیچش فر شده در جلو، برای به رخ کشیدن زیبایی‌ام به کمکم آمده بودند. هزاران بار دیدار اولیه‌ام را با او مجسم کرده بودم. یک شور و شعفی وصف‌ناپذیر بود انگار به ملاقات خدا می‌روم. او حتی تا لابی هتل هم پایین نیامد. اما مشکلی نبود من طالب او بودم و او مطلوب من. حضور من در این کشور پیشرفته در این هتل مجلل و در این زمان و این مکان خاص، خودش نعمتی عجیب و غیرقابل تصور بود.

تمام قندهای عالم در حال آب شدن در دلم بودند. لبخند از صورتم محو نمی‌شد من در یک قدمی خوشبختی بودم بجز نگرانی از نحوه‌ی برخوردمان در اولین دیدار، هیچ چیزی جلودارم نبود. برای آنکه مهرم به دلش بنشیند خودم را آماده برای انجام هر کاری می‌پنداشتم. با راهنمایی راننده به سمت آسانسور هتل هدایت شدم. همه چیز هماهنگ شده بود. از آسانسور شیشه‌ای که از خلیج فارس بالا می‌رفت می‌توانستم حس کنم چقدر به خوشبختی نزدیک شدم.

تا دقیقاً رسیدم پشت در اتاقش. پشت در بسته، قلبم داشت از دهانم بیرون می‌آمد چه لحظه‌ی خاص، مهیج و باشکوهی بود حتی توی خواب هم نمی‌دیدم با مردی خارجی در یک کشور خارجی در یک هتل بی‌نظیر قرار ملاقات خصوصی داشته باشم. بخوبی حس‌ می‌کردم که تمام هورمون‌های بدنم در حال به هم ریختن است. آنقدر استرس داشتم که ناخواسته پریود شدم. داغی و لخته‌‌ی خونی که احساس کردم از بدنم خارج شد یک آن تمام شادی‌ام را گرفت. آنقدر حالم گرفته شد که حاضر نبودم با این وضع به ملاقات یار بروم. اما هنوز صدای نفس‌هایش را حس می‌کردم که پشت چند سانتی درب اتاق منتظرم است.

خواستم در بزنم که دیدم در به آرامی باز شد به نشانه‌ی احترام با انگشتانم روی در زدم تا آمدنم را اطلاع دهم. با لذت دوچندانی آرام در را هل دادم. در آستانه‌ی در چه چیزی انتظارم را می‌کشید؟ چشمانی که منتظر آمدنم هستند. یا مردی شیک‌پوش غرق در عطر گل‌های بهاری که می‌خواهد با فشار و اشتیاق مرا در آغوش بکشد و تمام احساسات زنانه‌ام را نمایان کند؟

شهامت بیشتری بخرج دادم. در را کامل به عقب راندم. حدسم درست بود او روبروی‌ام ایستاده بود و یک دسته گل را روی صورتش گرفته بود برای خوشامدگویی به من، به من که داشتم زیباترین لحظه‌ی زندگی و جذاب‌ترین اتفاق سال‌های عمرم را تجربه می‌کردم. با اشتیاقی فراوان ولی با حیایی دخترانه گفتم:”درود”.

یاد دارم بار اولی که صحبت کردیم ازم پرسید:”شما ایرانی‌ها به های چه می‌گویید؟”

گفتم:”سلام”

گفت:”سلام که عربی است!”

شرمنده و خجلت‌زده گفتم:”تصحیح می‌کنم ما می‌گوییم درود اما سلام را بیشتر بکار می‌بریم…” فراموش کرده بودم که او در دبی سلام را بسیار شنیده. از کلمه‌ی درود خیلی خوشش می‌آمد و منم مرتب بکار می‌بردم. مردی راست قامت، شیک‌پوش و با کفش‌های چرمی عسلی، کت و شلوار مشکی روبروی‌ام ایستاده بود. دسته‌گل را از روی صورتش پایین آورد. ادوین بود! با لبخندی که تا بناگوشش کشیده شده بود در نگاه‌های متعجب و خشک‌زده‌ی من گفت:”درود!”

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۱

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۱۰ دقیقه

فانتوم

هیچ چیزی دردناک‌تر از جای خالی نیست. جایی که از ابتدا خالی نبوده بلکه اکنون تبدیل به حفره‌ای شده که حجم خالی بودنش آزاردهنده است. چیزی که تا پیش از این بود و کار می‌

فانتوم

هیچ چیزی دردناک‌تر از جای خالی نیست. جایی که از ابتدا خالی نبوده بلکه اکنون تبدیل به حفره‌ای شده که حجم خالی بودنش آزاردهنده است. چیزی که تا پیش از این بود و کار می‌کرد بی‌آنکه دیده شود و یا مورد توجه باشد. اما الان که نیست خودش درد ندارد فقط جای خالی نبودنش دردناک است. آنقدر دردناک که تمام توجه‌ات به ابعاد نبودنش معطوف است. شبیه تمام چیزهایی که از دست می‌دهیم و بدتر آنکه اگر یک دست را از دست بدهیم! حتی اگر بنی آدم اعضای یکدیگر باشند با رفتن یکی از آنها، جای خالی گوهر آفرینش در مابقی اعضا مشهود است.

جای خالی، گاهی با هیچ چیزی پُر نمی‌شود. حفره‌ای سیاه در ذهن و یا بدن که چون سیاه‌چاله‌ای تمام توجه‌ات را در خود می‌بلعد و چیزی ازت باقی نمی‌گذارد. به مانند بی‌پولی، وقتی که پیش‌تر پولدار بودی. بی‌شخصیتی، وقتی برای خودت مقام و منزلتی داشتی. بیکاری، وقتی که کار می‌کردی و جای خالی عزیز از دست رفته وقتی که حتی عزیز شمرده نمی‌شد و بدتر آنکه جای خالی دست عزیز.

دست، این انبر گوشتی برای گرفتن هر چیزی. این آچاری که برای هر پیچ و هر کاری به هر شکل و زاویه‌ای در می‌آید. مجری خوب و فرمانبر مغز و گاهی هم بی‌مغز! دست، انبردست می‌شود گاه، پیچ‌گوشتی و گاهی گیره‌ و بسیار اوقات آچارفرانسه. هر نیازی را به دست می‌گیرد و هر چیزی را می‌خواهد لمس کند حتی وقتی آن را نداری. هیچ‌گاه به این اندازه به ماهیت وجود یک دست فکر نکرده بودم. از لحظه‌ای که دستان نوزاد، سینه‌ی مادر را برای نیاز به شیر می فشرد تا لحظه‌ای که مداد در دست گرفت تا تحصیلات نیمه‌کاره‌اش را مشق شب کند و تا روزی که بجای قلم در کارگاه‌های بتُن‌ریزی، بیل در دستش تاول می‌زد. همه و همه یادآور دست بود. دست، چقدر ارزشمند است؛ البته نه تا وقتی که قرارست از دستش بدهی!

حکم دادگاه صادر شده بود و اعتراضی هم قبول نشد بار سومی بود که به جرم سرقت گوسفند گیر افتاده بودم گوسفند! فقط یک گوسفند می‌تواند گوسفند بدزدد و یا شاید یک گوسفند می‌تواند دست یک سارق را از بیخ قطع کند. در هر حال هر کاری بهایی دارد. البته کاش برای همه اینگونه بود. چه دزدانی که همه را گوسفند دیدند اما قاضی‌اشان آدم بود. چه گوسفندهایی که دزدیده شدند اما سارقشان را چوپان آبادی کناری پنداشتند و از خیر نوای فلوت فریبنده‌اش گذشتند. چه گوسفندانی که خودشان گرگ شدند و چه گرگ‌هایی که در پوست گوسفند رفتند تا شناخته نشوند.

بدیِ عیان شدن گناه دزدی شاید همین است رد مال، آبروریزی، تحمل حبس، جدا کردن دست یا در آیین دادرسی عربی قطع ید و باز مثل روز اول جای خالی پول که به بی‌پولی مبدل شده.

ساعت ۹ صبح فردا قرار است دستم برود زیر گیوتین و برای همیشه از دست برود. نمی‌توان حتی این عبارت را بکار برد: دستی که قرار است قطع شود دیگر از دست نمی‌رود چون دستی دیگر باقی نیست! پیش از آن وکیل تسخیری از مواد و مفاد قانون قطع دست برایم گفت:” طبق ماده‌ی ۱۹۸ قانون مجازات اسلامی، حکم قطع دست در مورد سارقی اجرا می‌شود که به حد بلوغ شرعی رسیده باشد، در حال سرقت عاقل باشد و بداند که مال غیر است و ربودن آن حرام است. همچنین سرقت در سال قحطی صورت نگرفته باشد، سارق مال را به عنوان دزدی برداشته باشد و مال دزدی از اموال دولتی و وقف و مانند آن که مالک شخصی ندارد نباشد و ارزش آن هم از یک چهارم گرم طلا بیشتر باشد.” کافی بود همه‌ی شرایط را داشتم بجز اینکه یک سارق، عاقل نیست اگر عقل داشت به مال مردم دست درازی نمی‌کرد که اکنون دستش را کوتاه کنند. اما چرا عقلی به سر ندارد؟ چون راهی نیافته تا بدون اینکه کسی بفهمد سرقت کند. چون آنچه که می‌برد جای خالی‌اش برای مال‌باخته دردناک است. چون نمی‌داند که چگونه بردارد که کسی نفهمد یا اگر بفهمد چطور با عناوین دیگری لاپوشانی‌اش کند. همه که از دیوار بالا نمی‌روند. اما مطمئنم اگر قرار بر قطع شدن دست باشد میلیاردها انسان بی‌دست خواهیم داشت.

یکبار که ۱۵ گوسفند را دزدیم فروختم. مال‌خری آنها را خرید به نیم‌بها، در حالی که خودش دوبرابر فروخت و رفت و هیچوقت دیگر ندیدمش. دزدی کرد و دیده نشد. دیده شد اما کاری نمی‌شد کرد. نیمی از پول فروش گوسفندان را خرج زندگی روزمره‌ کردم یک تلفن همراه خریدم. فروشنده فاکتور دستکاری شده‌ای را آورد و گفت قیمت خریدم این بود و فروشم این است. خیلی راست، دروغ می‌گفت دزدی می‌کرد اما کاری نمی‌شد کرد. رفتم یک دست لباس نو خریدم هم برای خودم هم برای دختر و همسرم، فروشنده گفت پارچه‌اش تُرک است تازه از ترکیه خریدم بسیار بادوام. بشور و بپوش و بگو خدا پدرت را بیامرزد. اما هیچوقت نگفتم خدا پدرش را بیامرزد یک هفته نشد لباس‌ها پُرز دادند و با یکبار شستشو کهنه‌ای بی‌مقدار شدند که انگار سال‌هاست پوشیده بودیم. دزدی کرد اما هر دو دستش را داشت. آنهایی که دزدی‌اشان به مانند من عیان نمی‌شود هر دو دست را لازم دارند! یک حساب پس‌انداز باز کردم چند میلیون را در آن گذاشتم تا هم سود داشته باشد هم روز مبادا از بی‌پولی گرفتار نشوم. سه ماه نشده آنرا برداشتیم. نه تنها هیچ سود بانکی به ما تعلق نگرفت بلکه بخشی از پولم را کارمزد برداشتند و مبلغی را هم باید ته حساب مسدود می‌کردند که قابل برداشت نبود. گفتند قانون بانک است خیلی راحت و خیلی قانونی دزدی کردند اما همه‌ی کارمندان برای کار با کامپیوترهای بانک دو دست لازم دارند. با هزار خواهش و تمنا و کلی منت‌کشی این و آن برای جور کردن پول رهن خانه، مقدار ناچیزی وام گرفتم با درصدهای فراوان. فقط یک ماه‌اش را به موقع دادم از فرط نداری اقساط روی هم افتاد. مبلغ‌اش با بهره‌ی بانکی به نقطه‌ای رسید که باید چند وام دیگر می‌گرفتم تا وام اول را صاف کنم. نزد مدیر بانک رفتم غرق در تلفن همراه‌اش بود بیشتر از نیم ساعت منتظر ماندم تا از سر موبایلش بردارد و به خنده‌ها و گپ و گفتگو با مخاطب پشت تلفن پایان دهد. خیلی خوب از کار دزدی می‌کرد اما هر دو دستش را لازم داشت یکی برای گرفتن دسته‌ی‌ صندلی مدیریتی‌اش و دیگری برای گرفتن موبایل. امروزه همه فهمیدند که دندان خراب را باید پُر کرد اما انگار خانواده‌ی ما به این یقین رسیده که دندان خراب را باید کشید و دور انداخت. دندانپزشک پول نقد فقط می‌گرفت بخاطر اینکه مالیات ندهد. آنقدر بد دندان همسرم را کشید که لثه‌اش پاره شد و آنرا جراحی کرد تا دو برابر پول کشیدن دندان را به او بدهم خوب دزدی می‌کرد دکتر. خانمم می‌گفت جای خالی دندان کشیده شده را خیلی خوب حس می‌کند! اما این دکتر بود که دو دستش را لازم داشت برای گرفتن انبرک و آینه تا دهان مشتریان را سرویس کند!

دم عید بود، در آپارتمان حقیری که زندگی می‌کردیم کسی حق شستن فرش نداشت. دو تخته فرشی که دو سال پیش خریده بودیم را دادیم قالی‌شویی. گفت با مواد خارجی می‌شوریم فقط کمی گرانتر است. آنرا کول کردند و رفتند با دوبرابر هزینه. بجای سه روز، سه هفته طول کشید تا فرش‌ها را شسته تحویل دادند، جوری که انگار هرگز شسته نشده بود. مطمئنم حتی تاید هم روی آن نریخته بودند. از اعتماد، دزدی می‌کردند. اما هر دو دست را آنها هم لازم داشتند برای لول کردن فرش.

مطمئنم هر کسی به شکلی سرقت می‌کند منتها شاکیان خصوصی‌ آنقدر گرفتارند که فرصت پیگیری ندارند. یا اگر هم پیگیری کنی می‌بینی که با یک سازمان روبرو هستی آنقدر اذیت می‌شوی و آنقدر در گیرودار بروکراسی اداری غوطه می‌خوری که دم نزنی. حتی کارَت را لنگ می‌گذارند تا بیشتر لال‌مونی بگیری. دزدی زیاد است اما دست همه را قطع نمی‌کنند. همه‌ی آنهایی که به حد بلوغ شرعی رسیده‌اند، همه‌ی آنهایی که در حال سرقت عاقل‌اند و خوب می‌دانند که مال غیر است و ربودن آن حرام است همه منطبق با ماده قانونی هستند اما عجیب است که برای آن‌ها حکمی صادر نمی‌شود.

شماتت‌اشان نمی‌کنم. بهرحال سارق، نیازمندی است که از فقر و درد جای خالی خیلی چیزها در زندگی آزرده است شاید شبیه یک معتادی که بیمارست یک سارق هم بیمارست بیماری نیاز. نیاز، این واژه‌ای که از بدو تولد تا لحظه‌ی مرگ مدام در پی رفع‌اش هستیم به هر شکلی و به هر طریقی.

آنهایی که عاقل‌اند بهتر دزدی می‌کنند و دستشان هرگز قطع نمی‌شود. اما آنهایی که مثل من بهره‌ی هوشی کمتری دارند به کاه‌دان می‌زنند.

فردا دستم قطع می‌شود. به جُرم ربودن گوسفند. از همین الان ترسی مخوف دلم را می‌لرزاند. فکر رفتن زیر گیوتین انگار کمتر از اعدام نیست. کاری نمی‌شد کرد. حکم لازم الاجرا بود. دستم باید قطع می‌شد.

تا صبح در اندیشه‌ی اجرای این حکم بودم ترس و اضطراب نمی‌گذاشت چشم روی چشم بگذارم.

هیچ راه فراری نبود، هیچ تبصره‌ای و هیچ کسی جلودار قاضی نبود. بازی حکم بود و برنده‌اش از ابتدا خودش. گلویم خشک بود و رگ‌های خونی چشمانم از بی‌خوابی را خوب حس می‌کردم.

صبح سه نفر در آستانه‌ی بند زندانیان ظاهر شدند سه سرباز. دستم قرار بود قطع شود اما پاهایم می‌لرزید! سایه‌ی حضورشان در آستانه‌ی در شبیه اجل بود اجلی که انتظار آمدنش را می‌کشیدم اما مشتاق آمدنش نبودم. با یک اشاره از جا برخاستم دو تا از سربازان شبیه دو قلعه سمت چپ و راستم را گرفته بودند و یک سرباز که حکم مرا در دست داشت در جلوی ما می‌رفت که شاید اگر به خانه‌ی آخر این بازی شطرنج می‌رسید مبدل به وزیر و یا افسر می‌شد و منِ بخت برگشته هم خیلی زود و خیلی سریع کیش و مات شده بودم. فکر می‌کردم در یک اتاق سرد و نیمه تاریک می‌رویم و در گوشه‌ای خلوت بی‌آنکه کسی نظاره‌گر درد و تحقیر من باشد حکم را اجرا می‌کنند. اما در محوطه‌ی زندان و در حضور زندانیان و شاکیان و افرادی که تعریفی از ملا عام هستند ظاهر شدیم. گیوتینی آهنین لحظه‌شماری می‌کرد برای کام گرفتن از لب‌های انگشتانم. شبیه جهنم بود. ترسناک و هولناک.

با دیدن مردم بیشتر ترسیدم. تمام بدنم داشت می‌لرزید. هیچ عضوی از بدنم نمی‌خواست ببنید عضوی در حال از بین رفتن است. گریه کردم و به زاری و خواهش افتادم چندین بار خودم را به زمین زدم تا از اجرای حکم جلوگیری کنند. دل خیلی‌ها برایم می‌سوخت اما بویی از سوختگی برنمی‌خاست. برای اجرای حکم زیر بغلم را گرفتند و بلندم کردند. حکم را نماینده‌ی قاضی خواند حکمی که بیشتر از او واو به واوش را در ذهنم بارها تکرار کرده بودم. بی‌انکه بفهمم در یک آن دستم قطع شد و از فرط درد، فریاد بلندی کشیدم و از هوش رفتم.

×××

شاید مُرده بودم. هیچ چیز دیگری به خاطر ندارم تا آنکه روی بستر درمانگاه زندان خود را هوشیار یافتم. دستم کاملاً باندپیچی شده بود. آنقدر که هیچ انگشتی را نمی‌دیدیم. لبخندی زدم هنوزم انگشتانم را می‌توانستم تکان دهم! گفتم شاید کابوس بود اما وقتی سربازان را پشت شیشه‌ی پنجره‌ی درب اتاق بستری دیدم فهمیدم تشر زدند تا منبعد از این غلط‌ها نکنم. دستم هنوز سر جاش بود از آرنج تا مچ و از مچ تا کف دست و از کف تا نوک انگشتانم.

دکتر روی سرم حاضر شد گفت:”حالت باید بهتر شده باشه، نگران نباش دستت پانسمان شده، سعی کن تکونش ندی…”

با ابهام زیادی پرسیدم:”چرا پانمسانش کردین وقتی قطع نشده!؟”

گفت:”خودت چی فکر می‌کنی؟”

شبیه کسی که چیزی را کشف کرده باشد گفتم:”دکتر، میتونم انگشتامو حس کنم. الانم دارم تکونش میدم منتها باندپیچی شده شما نمی‌بینید!”

پوزخندی زد و گفت:”یواش یواش عادت می‌کنی. حکم اجرا شده و هر ۴ انگشتت قطع شده. الانم جای خالی‌اش رو داری حس می‌کنی!”

گفتم:”اگه قطع شده چرا دارم حسش می‌کنم!؟”

در جواب گفت:”تو الان سندروم بدون درد فانتوم را تجربه می‌کنی؟”

پرسیدم:”چی!؟ فانتوم؟ موشک به‌ام زده؟”

پوزخندی زد و گفت:”خوش‌مزه! نه فانتوم یه سندرومی هس که فرد قطع عضو شده به شکل عمیقی احساس می‌کنه که اندام خیالی هنوز بخشی از بدنشه!”

گفتم:”نفهمیدم!”

گفت:”اگه می‌فهمیدی خودت رو به این روز نمینداختی. ببین پسر جون، دستت قطع شده و ذهنت هنوز فکر می‌کنه انگشتات سرجاشه در حالی که نیس!”

دلم ریخت. چیز داغی تمام معده‌ام را سوزاند. آب دهنم را به زحمت قورت دادم و با نگاهی مظلومانه گفتم:”آره فهمیدم. میدونم خودش درد نداره. اما جای خالی‌اش میشه درد. از این دردا توی زندگیم زیاد می‌کشم.”

مطمئن نیستم دکتر تا آخر جمله‌ام را شنیده باشد چون دیدم در اتاق نیست.

ترسی دیگر در دلم نبود. به این درد عادت داشتم. آسوده دراز کشیده بودم و به سقف گچی بالای سرم نگاه ‌کردم و مرتب انگشتان دست پانسمان شده‌ام را به آرامی تکان می‌دادم.

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۸۹

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۹ دقیقه

آرزو

مطئمناً رسیدن به آرزوها به زمان نیاز دارد. برآورده شدنشان حتی در اوج بی‌نظمی و بی‌زمانی، قاعده و قانون خود را دارد. شاید بهتر باشد اسمش را بگذاریم عدل الهی. اینکه خد

آرزو

مطئمناً رسیدن به آرزوها به زمان نیاز دارد. برآورده شدنشان حتی در اوج بی‌نظمی و بی‌زمانی، قاعده و قانون خود را دارد. شاید بهتر باشد اسمش را بگذاریم عدل الهی. اینکه خدا، چه زمانی را برای وصال آرزوهای آدم‌ها در نظر می‌گیرد که بیشتر بچسبد، هنوز مشخص نیست. یا شاید عمداً تاخیر می‌اندازد آنقدر دیرهنگام که وقتی به‌اش رسیدی، دیگر لذتی نداشته باشد. تا بفهمی جذاب‌ترین آرزوها هم از پایه، بی‌لذت‌اند! پوچ و بی‌ارزش، واهی و تهی. گاهی هم هرگز آرزویی برآورده نمی‌شود تا داغ آن بر دل طالبش باقی بماند و همین داغ از او یک انسان آبدیده بسازد! انسان‌های آبدیده، آنهایی‌اند که داغ آرزوهای بیشتری روی دلشان مانده اما همچنان ادامه می‌دهند. اینکه خدا برایت چه می‌خواهد یا تو چه می‌خواهی که به زندگی‌ات تعریف جدیدی بدهد چیزی است که نه بر آدمی پیداست نه در عدل الهی، هویدا.

ثریا، زن زیبایی بود، خاص، تمیز، با وقار، قدبلند، آنقدر که از خانمی هیچ کم نداشت، جز بچه! اصلاً زنی که نازاست انگار هیچ ندارد! نازیباست. حداقل در نظر خودش. حتی اگر همسرش به روی‌اش نیارد، حتی اگر بچه‌های مردم را فرزند خودش ببیند، حتی اگر از مشکلات یک فرزند ناخلف آگاه باشد، حتی اگر از طعنه و کنایه‌ی دیگران به دور باشد، حتی اگر پسری نباشد تا قدری هیزم بیاورد و اجاق خانه را روشن و گرم نگاه دارد. حتی اگر بداند وفای فرزند بسیار کمتر از یک توله‌سگ است.

اوایل ازدواجش همیشه چادر گل‌گلی بر سر داشت که اغلب از سرش می‌افتاد و روی شانه‌هایش چین می‌خورد و موهای بلوندش، زیبایی‌اش را دوچندان نمایان می‌کرد. اما زمانی که فهمید مشکلی هست و بچه‌ای نمی‌زاید. سنگین‌تر شد و باحجاب‌تر. شاید می‌خواست دل خدا را به‌رحم بیاورد! خوب می‌دانستم نداشته‌ها، بیشتر آدم را مذهبی می‌کند.

بچه نداشت، همین! و همین یعنی هیچ چیزی نداشت. همین هیچ، همه چیزش شده بود. تمام دنیا و رویای‌اش فقط داشتن یک فرزند بود، حتی از نوع ناخلف‌اش. مهم فقط داشتن فرزند بود.

ثریا، همسایه‌ی دیوار به دیوار ما. برعکس شوهرش یاسر که همیشه لبخند به صورت داشت، بسیار محزون بود. اما این حزن، از زیبایی چهره‌اش کم نمی‌کرد. چشم‌هایش را سیاه‌تر نشان می‌داد و پُر رمز و رازتر. آنقدر که برای کشف‌اش قرن‌ها درون سیاهی نگاهش می‌بایست سفر کرد. علاوه بر اینکه همیشه مهمان هم بودیم، اغلب مواقع، هر دو خانواده به پارک روبرو می‌رفتیم. گوشه‌ای می‌نشست و بازی بچه‌های مردم را با تمام وجودش می‌دید، لابد در هر لحظه‌ که به یکی خیره می‌شد شکل فرزند خود را در او تداعی می‌کرد. بچه‌های من و همسرم را می‌دید ذوق مرگ می‌شد. البته همیشه حسرت و حسادت زیادی با این ذوق‌زدگی در چهره‌اش نمایان بود، سخت پنهانش می‌کرد اما هرچه بود این بود که:” چرا من یکی از اینا ندارم!”

لابلای تمامی حرف‌های سیاسی و اقتصادی و غیره‌ای که می‌زدیم همیشه صحبت از بچه بود. بچه! اوایل فقط با همسرم در میان گذاشته بود اما کم‌کم رفاقت‌ خانواده‌ها گرمتر شد و در جمعی که بودیم راحت احساس و غم عمیقش را بیان می‌کرد. درک کردنی نبود چرا وقتی چیزی نیست تمام هستت می‌شود!؟ این همان خلقت هستی از نیستی نیست!؟

ما سه فرزند داشتیم دو پسر یک دختر، شبیه بسیاری از خانواده‌های بی‌شمار. اما آنها یک زن و شوهر بودند زن و شوهری تنها! انگار تعریف خانواده برایشان اندکی زیاد بود. دقیقاً شبیه دو آدم مجرد. نه هیاهویی از آپارتمانشان بیرون می‌آمد نه جیغ و دادی، سکوت و آرامش محض. سکوتی که من آرزوی‌اش را داشتم و همسرم که طفلک دیوار را گاز می‌گرفت از شیطنت بچه‌ها‌!

یاسر مرد پُرکاری بود و بسیار بلندپرواز. اهل غُر زدن نبود. گاهی در سکوت عمیقی فرو می‌رفت ولی در کل، همیشه در جمع حاضر بود و خوش‌صحبتی می‌کرد. بجز چشمانش که مدام در پی خواب بودند. شاید از فرط خستگی. سرش حسابی شلوغ بود و حتی وقتی مهمان هم بودیم کمترین توجه را به بچه‌ها می‌کرد لابد می‌خواست به ثریا نشان دهد حسرت فرزند را ندارد. یا می‌خواست کمتر زنش عذاب بکشد. یا اصلاً فرزند برایش اهمیتی نداشت. همیشه هم می‌گفت که:”به نظرم مهم زن و شوهرند، بچه، خوبه اما نداشتنش بد نیست! اصلاً کی گفته هر ازدواجی باید به تولید مثل منجر بشه مگه من چه گلی به سر بابا مامانم زدم که بچه‌ی نداشته‌ام می‌خواد به سر ما بزنه!؟ خونواده حتی یه نفره‌‌اش هم قشنگه…” او اصراری نداشت اما ثریا، مصّر بود به تغییر سرنوشت. اصرار داشت که کار نشد ندارد. ذره‌ای ناامید نمی‌شد. دستش همیشه از دعا پُر بود اما شکمش از فرزند خالی! وقتی همسایه‌ی ما شدند تازه ازدواج کرده بودند و طی چند سال همسایگی، هر روز سفره‌ی نذری می‌انداخت، هزاران شمع آرزو سوزاند، دست به دعا بود و امید داشت به عطا. اما گویی صدایش به‌گوش خدا نمی‌رسد. خدایی که همین نزدیکی‌ها بود. خدایی که یا نمی‌شنید یا می‌خواست خود را به نشنیدن بزند. شاید هنوز وقتش نرسیده بود. از خدا دلسرد می‌شد گاهی، پناه به دوا و دکتر می‌برد، این شهر و آن شهر. این دکتر و آن دکتر. این دوا و آن دوا. از این هم که دلسرد می‌شد می‌خواست دعا را قاطی دوا کند تا گیرایی بیشتری داشته باشد. بهرحال خدا ندهد بنده‌اش می‌دهد. اصلاً شاید خدا مستقیماً اجابت نمی‌کند تا آدمی به بنده‌اش مراجعه کند. شاید چیزی که قرار است بدان برسد نزد دیگری است به همین خاطرست که در کنار امید به خدا، امید به بنده‌ی خدا هم می‌بست. صبح تا ظهر و گاهی چند روز دور از خانه، در پی دوا و درمان بودند و وقتی پیش همسرم می‌نشست درد و دل می‌کرد و برای اثربخشی دواها، چه دعاهایی که نمی‌کرد.

ترکیب همت خودش و امید به خدا و بنده‌ی خدا، بعد از ۷ سال آرزوی‌اش را به حقیقت مبدل کرد. او به کمک درمان‌های بسیار باردار شد.

باداری، چیزی که سه بار در همسرم دیدم، اما معنای چندان خاصی نداشت تا وقتی فهمیدم ثریا باردار شده، تازه به معنای واقعی آن فکر کردم. چقدر این واژه می‌تواند پُر بار باشد. واژه‌ها، در لابلای زندگی روزمره و در میان داشته‌ها و نداشته‌ها، معنا و تعاریف متفاوتی دارند. همه خوشحال بودیم از شنیدن این اتفاق. و البته خودش، چنان شاد و پُرشوق، که تمام وجودش در شکمش معنا گرفته بود. شکمی برآمده برای زایش و زندگی. از فرط خوشحالی در پوستش نمی‌گنجید. می‌خواست پَر بکشد به آسمان و بوسه بزند بر دستان خدا. خدایی که همین نزدیکی‌است.

آرزوی‌اش برآورده شده بود. دعاهایش نتیجه داد، دواهایش اثر کرد. او باردار بچه نبود، او باردار یک آرزو بود!

اکنون در دورهمی‌های نشستن در پارک، دیگر نگاهش به بچه‌ی کسی خیره نمی‌ماند. جهان را درونش داشت. جای حسرت به دلش، فرزندی بود. فرزند. یک نعمت عجیب که زندگی‌اشان را رنگ تازه‌ای می‌بخشید.

کودکش به‌دنیا آمد و برق نگاهش سرتاسر خانه‌اشان را روشن کرده بود. دختری ناز و البته کم وزن. با چشمانی سیاه و درشت، نامش را گذاشتند آرزو. چشمان آرزو، درشت نبود، صورتش کوچک بود که چشمانش درشت دیده می‌شد!

×××

آپارتمانی که در آن زندگی می‌کردیم کوچک نبود اما بچه‌هایمان به سنی رسیده بودند که هر کدام اتاقی می‌خواستند. بنابراین من و همسرم تصمیم گرفتیم آپارتمان‌مان را بفروشیم و جای بزرگتری را بخریم. سخت بود دل کندن اما بهرحال از آن ساختمان به جایی دیگر رفتیم و همسایگی ما با یاسر و ثریا به دیدارهای کم محدود شد و بعد از چندسال به کل ملاقات‌ها و دورهمی‌ها از بین رفت و صرفاً به تماس‌های تلفنی همسرم با او خلاصه شد. تا آنکه روزی خبردار شدیم آرزو مُرد!

شنیدن این خبر هولناک، آنقدر دردناک و غیرقابل باور بود که سراسیمه به محله‌ی قدیمی، همان‌جایی که سالها همسایه‌ی آنها بودیم رفتیم. از یاسر شنیدم که آرزو ناگهان، دست مادرش را رها می‌کند و به سمت خیابان می‌دود و خودرویی که با سرعت از سرپیچ رد می‌شده او را زیر گرفته. نه حالی برای تسکین بود نه باوری برای پذیرفتن!

-یعنی آرزو مُرد!؟

-چطور ممکنه آخه؟ مادری که این‌همه سال چشم انتظار داشتن فرزند بود حالا با یه غفلت از دستش داد؟”

یاسر به سختی حرف می‌زد حتی ضرب‌المثل مَرد که گریه نمی‌کند و آن سیبیل پرپشتش، نمی‌توانست مانع ریزش اشک‌هایش شود، ‌گفت:”ثریا اونقدر آرزو رو دوست داشت که خودش رو حتی فراموش کرده بود. همیشه چارچشمی مراقبش بود اصلاً لحظه‌ای تنهاش نمی‌ذاشت این اتفاق چرا و چطور رخ داده واقعاً عجیب و غریبه. …”

و بسیاری چیزهای دیگر گفت که مابین گریه‌هایش نامفهوم شد یاسر را با همه‌ی وجودم در آغوش گرفته بودم می‌خواستم ذره‌ای حس نکند تنهاست. بغض عجیبی چنان تمام وجودم را گرفته بود که بیشتر از مُردن تمام اقوامم برای مرگ آرزو گریه کردم! البته نه برای آرزو بلکه برای یاسر و بیشتر برای ثریا. آن مادری که بارها مُرد و زنده شد تا به خواسته‌اش برسد. کسی که خیلی دیر به آرزوی‌اش رسید اما خیلی زود از دستش داد! همسرم در آغوش ثریا افتاد و زار زار گریست. مردم زیادی از دوست و فامیل و همسایه و غریبه در سوگواری آرزو حضور داشتند. وقتی حادثه‌ای دردناک‌تر باشد، ترحم و ازدحام هم بیشتر است. شیون و زاری و مو کندن ثریا تمامی نداشت. لباسی سالم بر تنش نبود. این حزن زیاد و این اندوه تلخ، دیگر زیباترش نمی‌کرد. صورتش وحشتناک بود، بی‌روح، چنگ زده، با چشمانی که از فرط گریه‌ی زیاد، خشک شده بود، لبانش کبود، لباس‌های چاک‌چاک، گیسوان پریشان که چیزی از آن باقی نمانده بود انگار در یک لحظه، تماماً رو به سفیدی گذاشته بود. نه چادر بر سرش بود نه روسری. انگار وقت از دست دادن‌، مذهب بی‌معنی است اصلاً دیگر مهم نیست دل خدا به رحم بیاید. چون با تمام بی‌رحمی با تمام سختی، دل ثریا را به درد آورد بود. چیزی را از او گرفته بود که به زور به‌اش داده بود. حالت بدی داشت آنقدر بد که بدتر از تمام سال‌هایی بود که آرزو را نداشت. تلخ‌تر از مرگ و نفرت‌برانگیزتر از تمام زشتی‌های دنیا. اتفاقی که تمام ایمان و اعتقادش را به کل از بین برد. دیگر مذهبی نبود، اصلاً دیگر آدم نبود، یک روح سرگردان بود یک فرزندمُرده‌ی پریشان. یک مُرده‌ی متحرک. صدایش از بس جیغ کشیده بود در نمی‌آمد. هیچ آب‌قندی کامش را شیرین نکرد. تا قدری آرام بگیرد.

مراسم ختم فرزندش، ختم تمام جهان بود. آنقدر دردناک بود که زمین و زمان از این اتفاق تلخ‌تر از زهر، به درد آمده بود. ثریا مدام خودش را نفرین می‌کرد بر سینه می‌کوبید و خدا را به باد دشنام می‌گرفت. نمی‌شد فهمید این کار خدا بود یا بنده‌ی خدا، یا ترکیبی از این دو برای گیرایی اتفاق! برای بر هم زدن دلخوشی و نابود کردن آرزوها. برای کشتن آرزو.

از اتفاق آن روز، کام ما که دوستان قدیمی هم بودیم تا مدت‌ها تلخ بود. کاری نمی‌شد کرد. ما سعی می‌کردیم پیش‌اشان بمانیم اما انگار داغ آنها تازه‌تر می‌شد. ثریا، روانی شده بود، چندین بار دست به خودکشی زد که با تلاش یاسر ناکام ماند و بیچاره از ترس از دست ندادن ثریا، دیگر سرکار نرفت و مدام نزد او بود و خانه‌ی سرد و بی‌هیاهوی آنها به خانه‌ی ارواحی مبدل شد که همان ذره‌ امیدی که پیش از آرزو داشتند هم از بین رفته بود.

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۸۸

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۲ دقیقه

میگو

خیام، میگو است! #کاریکلماتور #واژه_گردان پانوشت: اگر بگویم که خیام، میگو است خنده‌ات می‌گیرد!؟ بله خیام از می بسیار می‌گفت. در جای‌جای ادبیات و عرفان تعابیر بسیاری ا

میگو

خیام، میگو است!

#کاریکلماتور #واژه_گردان

پانوشت:

اگر بگویم که خیام، میگو است خنده‌ات می‌گیرد!؟ بله خیام از می بسیار می‌گفت. در جای‌جای ادبیات و عرفان تعابیر بسیاری از می که خیام و دیگر عرفا و شاعران به کار می‌بستند هست. سرخوشی و میگساری شاید برداشت‌های رایجی‌است که بسیاری آنرا پذیرفته‌اند اما اگر شراب، آن جواهر زندگی باشد چطور؟ زندگی، نعمتی عجیب، زیبا و بی‌تکرار است که در هر زمانی عاید کسی می‌شود که شانس حیات دارد آنگونه که تا وقتی خاک نشده‌ای. پس از آن، سبزه‌ای از دل این خاک سر بر خواهد آورد و اوست که شانس ادامه‌ی زندگی را به شکل دیگری خواهد یافت. قدر نعمت زنده‌بودن و زندگی کردن را باید دانست و در همین لحظه‌ای که هستی و از همین نفسی که فرو می‌رود که مُمّد حیات است و چون برآید مفرح ذات، چه با لاله رخی نشسته باشی چه دوش وقت سحر، هنگام طلوع دوباره‌ی آفتاب تو را آب حیاتت دهند. در هر حال هستی، و زمانی که هستی، باید خوش بود زیرا این هستی یعنی چیزی در خود داری که بی‌اندازه ارزشمندست و آن درک زندگی است. هیچ قیمتی برای حیات نمی‌توان متصور شد. راز بقایی که هر موجودی برای زیستن تا سرحد مرگ می‌جنگد تا این جواهر ارزشمند را آسان از دست ندهد. شکی نیست پرداختن غرامت و دیه به کسی که جانش در حادثه‌ای گرفته شده، ناچیز و پشیزترین رقمی است که بیشتر برای پُر کردن رمق چاله‌های بازماندگان‌است نه برای پُرکردن چاه خشکیده از آب حیات متوفی. این جواهر آنقدر گرانقدر است که باید با جان و دل برایش جنگید. اما هستند آنهایی که از ترس گرفته شدن این جواهر توسط اجل عاجل، خود تصمیم به نابودی‌اش می‌گیرند و با خودکشی، این مرگ خودخواسته را به مرگ ناخواسته ترجیح می‌دهند. تمامی شرابی که عرفا از آن سخن به میان می‌آورند جرعه‌ای از آب حیاتی است که ساقی(خدا) در جام آنها ریخته و این زندگی، این حس بی‌نظیر لمس تازه‌ها، حسِ کین دم که فرو برم، برآرم یا نه، را چه موجود متفکری باشی چه حیوانی متوحش، در هر صورت به تو چنان القا شده تا برای حال و برای تکرار این حال در دمی دیگر تلاش کنی. زندگی، زنجیره‌ای از دَم‌های به هم پیوسته است که هر دَم‌اش به خودی خود تمام ذات حیات است. حس جادوانگی انسان و راز بقای تمام موجودات، همان فلسفه‌ی ارزشمند زندگی است این میِ جانبخش که یکبار، فقط یکبار در پیاله‌ی تو ریخته می‌شود، قدر لحظه به لحظه‌اش را باید دانست. با همه‌ی تلخ‌کامی‌ها…

بریده‌ای از کتاب: واژه‌گردان چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #کاریکلماتور

۰ ۰ ۰ ۹۴

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۲ دقیقه

آرتروز

آرتروز زانو‌هایش، بخاطر پافشاری زیاد بود! #کاریکلماتور #واژه_گردان پانوشت: کره از آب نگرفتن، آب در هاون کوبیدن، یاسین به گوش خر خواندن و … همه‌ی اینها بیانگر یک چیزن

آرتروز

آرتروز زانو‌هایش، بخاطر پافشاری زیاد بود!

#کاریکلماتور #واژه_گردان

پانوشت:

کره از آب نگرفتن، آب در هاون کوبیدن، یاسین به گوش خر خواندن و … همه‌ی اینها بیانگر یک چیزند آنکه، وقتی سخنی بی‌نتیجه است، اصرار بیخود هم، بی‌فایده است. تلاش و پایداری همیشه لازمه‌ی تغییر است. اما کی و کجا؟ آدم‌ها با اصرار ما، با تحمیل اندیشه‌ها، حرف‌ها و نصایح ما تغییر نمی‌کنند. شاید اگر شیوه‌ی درستی بکار گیریم اندکی از ما الگو بردارند آن‌هم به شرطی که در آن شیوه، منفعتی برای خود متصور شوند. نصیحت، فقط شنیدنی است نه پذیرفتنی! سراسر تاریخ، داستان نصایح بی‌شمارست. اگر تاریخ، عبرت‌آموز بود که این‌همه‌ تکرار نمی‌شد. آدم‌هایی که با اندیشه‌ها و تجارب خود بزرگ شده‌اند آن‌گونه هم باقی می‌مانند و هر تغییری هم که لازم باشد آنرا بر سنگ‌بنای افکار اولیه‌اشان خواهند گذاشت. بنابراین آنهایی که بر تغییر کسی اصرار می‌ورزند تا باب میل و سلیقه‌ی خودشان رفتار کنند، سخت در اشتباهند زیرا شاید او به ظاهر چنین کند و چنان کند اما تا وقتی چیزی را نپذیرد، هر پافشاری بیهوده‌ای که می‌کنید پای‌تان در جایی که هست بیشتر فرو می‌رود. درد پافشاری بسیار آزاردهنده است آرتروز می‌آورد. باید قبول کرد که هیچ‌کس مثل تو فکر نمی‌کند. ولو از یک دست باشد این پنج انگشت! بگذاریم دنیای آنها به همان شکلی که تجربه کرده‌اند، پذیرفته‌اند و باور کرده‌اند باقی بماند. چون کسی که ادای رفتار شما را در بیاورد رفتار خودش را هم فراموش خواهد کرد. شبیه کلاغی که می‌خواست راه رفتن کبک را بیاموزد، راه رفتن خودش را هم فراموش کرد. پس اگر آدمی را یافتی که یکرنگ است، سعی نکن به او رنگ دیگری بزنی؛ چراکه او را با هرچه بیامیزی کدر می‌شود!

www.Soroushane.ir

بریده‌ای از کتاب: واژه‌گردان چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #کاریکلماتور

۰ ۰ ۰ ۹۱

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۲ دقیقه

هوادار

بادکنک، هوادار است! #کاریکلماتور #واژه_گردان پانوشت: هوادار یعنی طرفدار سرسخت چهره‌ها، چه در ورزش باشد چه در سینما، چه در سفر، چه در هنر، چه در کار و چه بر روی دار.

هوادار

بادکنک، هوادار است!

#کاریکلماتور #واژه_گردان

پانوشت:

هوادار یعنی طرفدار سرسخت چهره‌ها، چه در ورزش باشد چه در سینما، چه در سفر، چه در هنر، چه در کار و چه بر روی دار. گفتارها، رفتارها و خط زندگی آنها، ما را مجذوب خود می‌کند تا از آن چهره، در خیال خود قدیسی بسازیم که مبرا از هر نقص و خطایی است. هر چه کند و هر چه بگوید، وحی مُنّزلی که تا پیش از این بر ما نازل نشده. اوست که هدایتگر ذهن ما خواهد شد. گاه مسیری برای دلخوشی و تعلق خاطرمان می‌شود و گاه بستری برای همانند‌سازی خود نسبت به او. همه‌جا در بوق و کرنا می‌کنیم و هویت او را فریاد می‌زنیم. پیش از آنکه از خودمان چهره‌ای بسازیم نقابی شبیه او را بر صورتمان می‌زنیم تا بنام و به رنگ او، هویت بگیریم. و این چه انتخاب و ذهنیت بدی است! چهره‌های معروف، بازیگران دنیای مجازی و واقعی‌اند و یک انسان، شبیه من و شما. هنر و موفقیت‌شان، دستاورد خودشان است و نباید به واسطه‌ی چسباندن آنها به خودمان، هویت بگیریم، هویت ما، ورای نقاب دیگران است. به قول دوستی:”مثال نزن، مثال باش!” بر کسی پوشیده نیست که سایت‌ها و باشگاه‌های هواداری، مجلات پُر عکس از ستارگان روز زیادی در نظام ستاره‌سازی هستند که سعی می‌کنند ما را در تله‌ی این ستاره‌ها بیاندازند و بی‌آنکه کورسویی نور از خودمان ساطع شود هر سو که می‌روند در پی‌اشان می‌دویم تا جایی که چهره‌ها، چهره‌تر! و اسپانسر‌ها پولدارتر می‌شوند این وسط ما می‌مانیم روزگار عبثی که از دست رفت و بجای آنکه یک چهره‌ی خاص برای خودمان باشیم دنباله‌رو نقاب‌های منقش دیگرانیم. هواداری چیز جذابی است اما هوادار یعنی سرگرم شدن به دیگری! هوادار، فقط یک بادکنک است که به نوک سوزنی می‌ترکد و نیست می‌شود. چون جز پوسته‌ای نازک و جز نقابی بی‌مقدار از هویت دیگری، چیزی بر صورت‌اش باقی نخواهد ماند.

بریده‌ای از کتاب: واژه‌گردان چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #کاریکلماتور

۰ ۰ ۰ ۹۴

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۲ دقیقه

پایدار

پایدار بود، رفت بالای دار. #کاریکلماتور #واژه_گردان پانوشت: همه از حقیقت دم می‌زنیم اما جرات مواجهه شدن با آن‌را نداریم. ما آدم‌ها عاشق فریب هستیم زیرا زندگی بدون فر

پایدار

پایدار بود، رفت بالای دار.

#کاریکلماتور #واژه_گردان

پانوشت:

همه از حقیقت دم می‌زنیم اما جرات مواجهه شدن با آن‌را نداریم. ما آدم‌ها عاشق فریب هستیم زیرا زندگی بدون فریب، دشوار است. حقیقت این است که حقیقت چیزی جز این نیست که، گفتن‌اش خوشایند کسی باشد. اینکه بدانی در موردت چه فکری می‌کنند، چه می‌گویند و چه می‌کنند فهم‌اش آزار دهنده‌است. شبیه حقیقت مرگ، با اینکه حقانیت‌ آن از ازل تا ابد بر ما ثابت شده اما باز می‌خواهیم با فریب زندگی‌کردن، قبول کنیم که مرگی در کار نیست! مرگ، تلخ است اما زندگی شیرین، پس چه کسی هست که طعم شیرینی را بر تلخی ترجیح دهد؟ برای همین است که فربینده بودن زندگی آن را جاودانه نشان می‌دهد در حالی‌که حقیقت مرگ عکس آن را. گفتن حقایق، یعنی بی‌پرده بودن، یعنی از لفافه بیرون آمدن، یعنی تن به بازخورد ناخوشایند مردم سپردن، یعنی القای تصویری غیر از آن چیزی که پذیرفته شده. و پایداری بر آن، از تو شاید روزگاری قهرمان بسازد اما گفتن حقیقت یعنی رفتن پای دار و پایدار بودن هم نتیجه‌اش می‌شود رفتنِ بالای دار. جایی که همه با دروغ سرخوش‌اند گفتن حقیقت دروغی ناخوش‌تر است! گفتن حقیقت با فهم مردم و زمان و مکانی که در آنی باید هم‌خوانی داشته باشد وگرنه ابراز و پافشاری روی اینکه زمین گِرد است در زمانی که فهم مردم فریب‌خورده‌، چیزی غیر از آن‌را باور کرده‌، کلیسا، تو را شیطان‌پرست خواهد نامید و محکوم به نابودی خواهی شد مگر آنکه بر گفته‌ی خود پایداری نکنی تا از پای دار، فاصله بگیری!

بریده‌ای از کتاب: واژه‌گردان چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #کاریکلماتور

۰ ۰ ۰ ۹۲

درباره

خیلی تلاش کردم تا تعریف درستی از خودم ارایه کنم؛ از یک طرف درگیر فناوری اطلاعات هستم و از سویی دیگر درگیر فلسفه و ادبیات.... اما در نهایت به این نتیجه رسیدم که از میان نویسنده بودن، شاعر بودن، مهندس بودن، کارآفرین بودن، مدرس بودن، محقق بودن، طراح بودن، برنامه

QRCode پروفایل

folinq.com/@Soroushane

نمایه حرفه‌ای

نقشنویسنده

فولیوها۵۵۸ کتاب‌های منتشرشده۲ دنبال‌کننده۶۰

عضویت۱۴۰۵/۰۴/۱۴