هادی احمدی (سروش)

VIP

نویسنده، شاعر و مدرس

۵۵۸ فولیو ۲ کتاب منتشرشده ۶۰ دنبال‌کننده

فولیوهای منتخب

۴۵ سالگی!در بهترین حالت اگر درایور طبیعت، سقف ظرفیت ذخیره‌سازی عمر را برایم ۹۰ گیگ درنظر گرفته باشد، ۴۵ گیگش را مصرف کرده‌ام؛ الب...بستر رشد!رشد یعنی: هم‌زمان با این‌که داری موهایت را از ته می‌تراشی، موهایت دارد می‌رُوید! رشد یعنی: هم‌زمان که داری شاخه‌های درخت...

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۵ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۱ دقیقه

شیشه‌بُر

شیشه‌بُر، همیشه خُرده‌شیشه دارد! پانوشت: آنهایی که دائماً روی رعایت‌کردن چیزی پافشاری می‌کنند خود از ناقضان آن چیز می‌شوند! به طور مثال کسی که روی حجاب حساسیت زیادی

بریده‌ای از کتاب: واژه‌گردان چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #کاریکلماتور

۰ ۰ ۰ ۹۶

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۶ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۱۳ دقیقه

ایوان ریمسکی

نامش ایوان ریمسکی بود یک جوان رعنا و خوش‌قد و بالای اهل روسیه. منتظر رفتن خودروی جلویی بودم. به‌محض خارج شدن از پارکینگ شرکت که در نزدیکی یک هتل بود او را دیدم که از

ایوان ریمسکی

نامش ایوان ریمسکی بود یک جوان رعنا و خوش‌قد و بالای اهل روسیه.

منتظر رفتن خودروی جلویی بودم. به‌محض خارج شدن از پارکینگ شرکت که در نزدیکی یک هتل بود او را دیدم که از چند نفر جدا شد و شتابان به‌سمت من می‌آمد، سرش را تا پنجره‌ی خودرو پایین آورد، موهای بلند و ته‌ریشی بور داشت با چشمانی متمایل به سبز. گفت که یک جهانگرد روسی است و نشانی هتلی را از من پرسید به‌خوبی انگلیسی صحبت می‌کرد و کم و بیش چند واژه‌ی فارسی را با لهجه‌ی خاصی مابین آن ادا ‌کرد در کل دست‌وپا شکسته پیامش را گرفتم و من نشانی آنجا را سعی کردم با نقشه‌‌ای که در دست داشت به او نشان دهم که بی‌فایده بود؛ او نابلد بود و البته من بیشتر نابلد بودم از شرح مقصد! پس ازش خواستم سوار شود تا به جایی که می‌خواهد ببرمش.

چندین بار تشکر کرد و سریع سوار شد.

این بار نخستی بود که با یک خارجی مستقیماً تا این اندازه نزدیک شده بودم و بار اولی بود که داشتم به یک خارجی کمک می‌کردم. پیش‌تر از این در سفرها، مناسبت‌های مختلف، نمایشگاه‌ها، سمینارها و… خارجی‌های فراوانی دیده بودم گاهاً از دور و گاهی در فاصله‌ی چند قدمی و یا در حد یک:”هلو هاوار یو”گفتن.

اغلب در چنان شرایطی از شرم و حیای ضعف در مکالمه، مثل کر و لال‌ها، فقط سرتکان می‌دادم. اما این‌بار در کنار خود و دقیقاً در فاصله‌ی چند سانتیمتری با یک خارجی رو در رو بودم و فرصت این را داشتم تا بی‌هیچ شرم و حیایی ازش سوالاتی بپرسم، گپ و گفتگویی داشته باشم و صد البته قدری انگلیسی آموخته‌شده از دوران دانشگاه که چند جمله‌ی تکراری در زیر فسفرهای مغزی جا مانده بود، را بیرون بکشم و به‌خوردش دهم. این خود، محکی برای برقراری ارتباط با بیگانه‌ای بود که گویی فرازمینی است، هم مسرت‌بخش بود و هم جذاب؛ شاید نه برای او و بیشتر برای من.

روبرو شدن با یک خارجی، شبیه دیدن یک موجود از دنیای دیگر است اگرچه او هم یک انسان است و به‌مانند من. اما اگر غریبه‌ی هم‌وطن یک شهر دیگر را در تهران ببینم به اندازه‌ی یک غریبه‌ی خارجی، مورد توجه نیست! و این چیز عجیبی است و برداشت از غریبه با دو نگاه متفاوت خیلی قابل تامل است. شاید به‌خاطر این‌است که او از فرهنگ و آیین و تمدن ما نیست، شاید جهان‌بینی ما آسمان تا زمین است و شاید ما آنقدر متفاوتیم که مجذوب هم می‌شویم.

بیشترین چیزی که تبدیل به یک جذابیت غریب و توجه بیشتر من می‌شد نگاه او به این شهر و به خودم بود، راستی او راجع‌ به من، راجع‌به ما و مردم ما چه می‌اندیشید!؟ دنیایی که من در آن هستم را چطور می‌بیند!؟ کشور مرا جذا‌ب دیده یا کشور خودش را!؟ حتی قصد داشتم بگویم ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه را می‌بیند که در دلم خنده‌ای کردم که این چه سوالی‌است نه اینکه من مرتب روسای جمهورم را می‌بینم! البته شاید او می‌دید برعکس ما! اما هیچ‌کدام از اینها را ازش نپرسیدم در عوض نام و نام‌خانوادگی و حسب عادت و چسبندگی جملات، مکالماتی ساده که هنوز به‌یاد داشتم، اهلیت‌اش را جویا شدم و اینکه مقصد نهایی‌اش کجاست؟ پاسخ‌هایی گفت که گاهاً چندین بار تکرار شد تا به‌خوبی متوجه شدم.

تا مقصد گفتگوهای پراکنده و گاهاً نامفهومی داشتیم نزدیک هتل مورد نظرش بودیم که ازش پرسیدم برای امشب آیا اتاقی رزرو کرده!؟ که گفت:”نه!” اشاره به کتاب راهنمایی که نقشه‌ای لای آن بود، کرد که ظاهراً از روی آن می‌خواست آنجا را بیابد. قدری با واژگان فارسی آشنا بود و به‌خوبی در جایی که لازم بود از آنها استفاده می‌کرد و من شگفت‌زده از توانایی او در درک لغاتی ولو اندک فارسی، چنان شاد بودم که گویی او این فرزند نداشته‌ام هست که زبان باز می‌کند! شکی نیست بیگانه‌ی خارجی که قدری به زبان ما صحبت کند جذاب‌تر و شیرین‌تر است. از رفتار و مرامش خوشم آمد.

مشخص بود مرتب به ایران آمد و شد می‌کرد یا آنکه پیش از آمدنش شاید فرهنگ واژگان فارسی را گرفته. در هر صورت بیشتر از آنکه من انگلیسی بلد باشم او فارسی بلد بود!

این توانایی را پرسیدم که گفت عاشق ایران است و ماه‌هاست سعی می‌کند فارسی را بیاموزد، از سختی زبان فارسی گفت و از جذابیت خط نستعلیق،..و در ادامه گفت که بار اول است ایران را می‌بیند.

خودرو را به آرامی در حاشیه‌ی جاده راندم و سپس آنرا متوقف کردم و ازش خواستم که اگر تمایل داشته باشد امشب را در آپارتمان من مهمان باشد، به‌اش گفتم که من تنها زندگی می‌کنم و شرایط اقامت و پذیرایی هم فراهم است، ابتدا قدری شگفت‌زده شد از این پیشنهاد. اگرچه مردد بود اما پذیرفت. خوب می‌دانستم که خارجی‌ها اهل تعارف نیستند، دعوت، دعوت است و با علم به این، من هم تعارف نکردم بلکه واقعاً دوست داشتم تا هر زمانی که دوست دارد در آپارتمانم اقامت کند.

پس، از آنجا دور شدیم و به خانه برگشتیم.

از درب که وارد شدیم، به دعوتم روی کاناپه‌ی پذیرایی نشست و کوله‌پشتی و ساک دستی‌اش را هم کنار دستش نشاند. قهوه‌ای برایش گرم کردم و پس از سفارش و صرف پیتزا، تا پاسی از شب گفتگوهای منقطع و پراکنده‌ای داشتیم. شاید دلیل اینکه پیتزا سفارش دادم این بود که بگویم سطح زندگی غذایی ما آدم‌ها شبیه هم است، شاید می‌خواستم کلاس بگذارم که فکر نکند ما مردمان خاورمیانه، زمین، گاز می‌زنیم و شاید دم‌دستی‌ترین چیزی بود که راحت می‌شد تهیه کرد، این چیزها ذهن مرا چنان مشغول می‌کرد که مطمئن بودم او به چنین چیزهایی فکر نمی‌کند.

یک کتاب قطور ایران باستان به‌زبان انگلیسی و روسی داشت با نقش برجسته‌ی تخت‌جمشید روی جلدش. کتابی شیک که تمام صفحاتش رنگی و گلاسه بود، موبایلش برندی بود که تاکنون ندیده بودم، دستان بلند، سفید و کشیده‌ای داشت و وقتی پیراهنش را درآورد خالکوبی ظریفی از تصویر یک پروانه روی بازوی چپ‌اش خودنمایی می‌کرد. من محو او بودم او محو تماشای در و دیوار و فضای آپارتمان. انگار سعی داشت شناخت بیشتری از سبک زندگی ما ایرانی‌ها داشته باشد یا آنکه می‌خواست کمترین مکالمه‌ای داشته باشیم و یا شاید از اینکه به‌خوبی ارتباط گفتاری برقرار نمی‌کردیم و تماماً مفهوم جملاتش را نمی‌رساند و یا ازم دریافت نمی‌کرد عاصی شده بود. بدون گفتگوی زیادتری، اتاق خواب را برایش آماده کردم و رفت، گرفت، خوابید.

بسیار بسیار مرتب، منظم و باادب بود. تک‌تک عادت‌هایش را دوست داشتم بیاموزم.

فردای آن روز سرکار نرفتم، زنگ زدم و مرخصی گرفتم، دوست داشتم وقتم را با مهمانم بگذارنم و برای اینکه معذب نباشد وسایل آرامش‌اش را فراهم کنم؛ هرچه هست ما ایرانی‌ها مهمان‌دوستیم و البته غریب‌پرست!

تا لنگ ظهر بیدار نشد، پس از آن بجای صبحانه، ناهار مختصری صرف کردیم و از سر کنجکاوی کمی از شغل و زندگی‌اش حسب عادت فضولی همین ایرانی‌های مهمان‌دوست پرسیدم، دانشجوی معماری بود از دانشگاه ولگوگراد. تصاویری هم از خانواده‌اش نشان داد که تماماً سفلی گرفته شده بود در کنار یک پیرمرد و پیرزن و یک زن جوان که می‌گفت خانواده‌اش هستند. اگرچه خیلی شبیه هم نبودند. سعی کردم برای گرمی ارتباط چندین اصطلاح و واژه‌ی عامیانه‌ی فارسی را که خیلی هم به‌کارش می‌آمد یادش بدهم و چقدر هم باهوش بود با چند بار تکرار کردن می‌آموخت ولی با لهجه‌ی غلیظی. او هم چند جمله‌ی روسی و انگلیسی به من آموخت که البته حالا‌حالاها به کارم نمی‌آمد. او نیز در روسیه، مثل من، تنها زندگی می‌کرد. مکالمه را کوتاه کرد و کتابش را دست گرفت و رفت سراغ مطالعه.

فضایی آرام‌بخش، برایش تدارک دیده بودم. موسیقی بی‌کلام و آرام، میوه و تنقلات و قهوه‌های مکرر و سیگار مارلبرویی که مرتب دود می‌کرد چقدر هم به‌اش می‌آمد!

کمتر مزاحمش می‌شدم راحت بود هر چه می‌خواست می‌خورد و هرطور می‌خواست دراز می‌کشید و غرق مطالعه بود گاه با موبایل و گاه با کتابش….من هم خود را مشغول نوت‌بوک و کارهای شرکت کردم اما مرتباً زیرچشمی حرکات و منش‌اش را زیر نظر داشتم واقعاً این خارجی‌ها رمز موفقیت‌اشان مطالعه‌است به‌خود گفتم:”ببین لحظه‌ای سرش رو از کتاب برنمی‌داره به‌نظرم اون بیشتر از من ایران رو مطالعه کرده!” کتابش مملو از تصاویر زیبای جاذبه‌های تاریخی و گردشگری ایران بود به خود بالیدم و از اینکه ایران چه کشور جذابی است که آدم‌ها را می‌تواند از اقصی نقاط دنیا به‌خود جلب کند، سراسر پُر بودم از افتخار. ولی افسوس از صنعت ضعیف گردشگری کشور!

دو شب به‌همین منوال نزدم بود تا آن‌که روز بعد گفت تصمیم دارد، تهران‌گردی کند، می‌خواست تنها برود و قصدش مزاحمت بیشتر نبود، اما مانع شدم و سریع شال و کلاه کردیم و هرجای تهران را که لازم بود گرداندمش.

ناهار را به صرف آبگوشت در یک سفرخانه‌ی سنتی بازار تجریش مهمانش کردم و شام را کباب… با تمام وجودش از غذاهای ایرانی لذت می‌برد و هر لطفی که می‌کردم به‌شدت سپاسگزار بود. من در طول عمرم هزاران بار کباب و آبگوشت خورده بودم اما به این اندازه در ماهیت یک غذای ایرانی، که چقدر می‌تواند خاص و خوشمزه باشد ریزبین نشده بودم، بیشتر از او من لذت می‌بردم. حتی نگذاشتم دست در جیب‌اش کند.

روز سوم، طبق برنامه‌ریزی سفرش گفت که باید برای دیدن اصفهان راهی شود، اگرچه همنشینی با او لذت‌بخش بود حتی با اینکه چندان صحبتی با هم نداشتیم اما حضورش دل‌چسب و تجربه‌ای خاص بود، از طرفی باید به کارم می‌رسیدم بنابراین صبح زود تا فرودگاه همراهی‌اش کردم و بعد شماره‌‌ی موبایلم را گرفت و به انگلیسی گفت:”ما دوستای خوبی برای هم خواهیم بود.” چند عکس سلفی با هم گرفتیم و در آخر از هم خداحافظی کردیم و به‌سرعت به محل کارم رفتم.

چندین روز از رفتن‌اش می‌گذشت و در این مدت من با تمام آب و تاب برای همکارانم میزبانی‌ام از یک جهانگرد روسی را تعریف می‌کردم. عکس‌هایمان را نشان‌ آنها می‌دادم و از اینکه با زبان بی‌زبانی مهمانپذیر یک خارجی بودم قیافه می‌گرفتم که من فلانم و بسان! آنجا یادم آمد”آخ! چرا شماره موبایلی ازش نگرفتم!؟”

آشنایی با این جوان روسی اتفاق خوشایند و فراموش‌نشدنی بود که در تمام عمرم تجربه نکرده بودم.

اما از این دست اتفاقات، این روزها عجیب زیاد برایم رخ می‌داد. چون دقیقاً شنبه‌ی هفته بعد یک شماره‌ی ناشناس روی موبایلم افتاد. پلیس آگاهی شاپور تهران بود. ازم خواست تا فوراً برای پاره‌ای از توضیحات به بخش جرائم سرقت و کیف‌قاپی بروم. بدون هیچ توضیح اضافه!

من نه سرقتی کرده بودم و نه چیزی! اما همیشه پلیس و کلانتری و دادگاه، دلهره‌آور است حتی اگر کاری نکرده باشی. پس با نگرانی و دلهره‌ی ناشناخته‌ی زیادی به آنجا مراجعه کردم. در حین ورود روبروی افسر بازپرس نشستم و خودم را معرفی کردم. گفت:”شما چه نسبتی با مجرم، پویا حاتمی دارید!؟”

هاج و واج پرسیدم:”پویا حاتمی!؟خیر نمی‌شناسم اشتباه گرفته‌اید،”

با تندی نامودبانه‌ای گفت:”مگه شما آقای افشین ارجمند نیستید!؟”

گفتم:”بله!”

گفت:”مگه شماره موبایل شما ۰۹۱۲…. نیست!؟”

گفتم:”چرا!”

گفت:”مجرم گفته شما از بستگان‌شی! چطور نمی‌شناسیش؟”

هرچه فکر کردم چیزی به‌خاطرم نمی‌آمد در تمام شجره‌ی خانوادگی تا صد نسل قبل هم چنین نام و فامیلی در میان ما نبود، متعجب آب دهنم را قورت دادم. و باز گفتم:”مطمئناً اشتباهی شده، جناب سروان!”

نگاهش را با غضب زیادی از من گرفت و همان پشت میز اتاقش فریاد زد:”سرکار مولایی!؟” به‌نحویی که در گوشم چندین بار انعکاس داشت.

سربازی لاغر اندام در آستانه‌ی در ظاهر شد و محکم پایش را به‌نشانه‌ی احترام کوبید و افسر گفت:”پویا حاتمی رو بیار اینجا.”

لحظاتی بعد، پویا حاتمی سر به‌زیر، با دستانی بسته‌شده با بست‌کمربندی‌ و یک دمپایی کهنه و کثیف را به داخل آورد.

ایوان ریمسکی بود همان جوان رعنا و خوش‌قد و بالای اهل روسیه!

از تعجب کم مانده بود شاخ در بیاورم. بلند شدم و با ناباوری هر چه تمام جلو رفتم و نگاهش کردم. تا خواستم حرفی بزنم، افسر مهلت نداد و گفت:”خُب معلوم شد که اشتباهی نشده پس! بشینید.”

سپس دوباره سرجایم میخکوب نشستم.

سروان، تندتند و بی‌مهلت حرف می‌زد:”این آقا، به‌جرم کف‌زنی و جیب‌بری گردشگرای خارجی دم هتل اسپیناس دستگیر شده، ۲۴ ساعت اینجا بازداشت بوده فردا با پرونده و تحقیقات به مراجع قضایی معرفی می‌شه، اگه قاضی موافقت کنه با قرار وثیقه می‌تونه آزاد بشه وگرنه صاف باید بره آب‌خُنک بخوره!”

سپس یک نفس ادامه داد:”شما اینجایید چون ظاهراً بجز شما هم کس و کاری نداره، خیرِ سرش مثلاً دانشجو مملکته، نمی‌دونم شاید مطلع هستید از کارای این شازده، این بار اوله که دستگیر شده، سابقه‌دار هم نیس، اما توی دزدی شگردهایی داره واسه خودش. همه چی رو اعتراف کرده، خوش‌شانسه که شاکی نداره، هرکی هم بوده لابد از کشور خارج شده. سر آخرین سرقت گرفتنش و البته شاکی‌اش هم با پس دادن اموال مسروقه رضایت داده،…”

سپس با لحنی دلسوزانه گفت:”اگه قول بدید که دیگه ازین غلطا نکنه، به دادگاه نمی‌فرستمش، می‌تونم از اختیاراتم استفاده کنم و کاری کنم که این جوون براش پرونده درست نشه.”

کاغذی از کشوی میزش بیرون کشید و گفت:”این تعهدنامه رو هر دوتون پُر کنید و امضاش کنید. بعدش می‌تونی از اینجا ببریش!”سروان از روی صندلی‌اش بلند شد تا از اتاق خارج شود.

مکثی کردم، هنوز مغزم نتوانسته بود این موضوع را حلاجی کند! می‌خواستم بگویم:”اشتباه گرفتید این یک جوان رعنا و خوش‌قد و بالا، اهل روسیه اس!، این اصلاً ایرانی نیس! اصلاً تهران رو بلد نیس، مهمون ِمن بود، من خودم دیدم!”

اما نمی‌دانم چرا لال‌مونی گرفتم، نگاهی دیگر به ایوان ریمسکی انداختم آن جوان رعنا و خوش‌قد و بالای اهل روسیه! نه، به پویا حاتمی آن دزد بی‌ریخت و یه‌لاقبای اهل ایران!

وقتی شرمندگی و حال و روزش را با دست‌بند و دمپایی بازداشت دیدم، فهمیدم که من اشتباه گرفتم!

ناراحتی عمیقی ذهنم را می‌فشرد توی دلم گفتم:”تعهدنامه‌ی چی!؟ من خودم از دست این مرتیکه‌ی کلاهبردار شاکی‌ام، اینقد قشنگ نقش بازی کرد و خودش رو جای یه جهانگرد جا زده که منِ احمق چند شب و روز بهش سرویس دادم و یه دزد رو توی خونه‌ام راه داده بودم، یه دزد! از کجا معلوم چیزی از خونه‌م کِش نرفته باشه! خاک توی سر من که داشتم فارسی یادش می‌دادم! وای منو بگو یه روز کامل تهران رو نشونش ‌دادم!…. آخه من چقد کُندذهنم که نفهمیدم این یابو یه دزده بی‌شرم و حیاس! حالا هم پُررو پُررو من رو فامیل خودش جا زده تا از این مخمصه و گندکاریش خلاصش کنم، بی‌پدر و مادر! “

یادم آمد موقعه‌ای که در آپارتمان مهمانم بود آنقدر حضورش جذابیت داشت که چشم ازش برنمی‌داشتم پس فکر نمی‌کنم چیزی از آنجا به سرقت برده باشد… در عوض تمام خانه‌های سیاه ذهنم از لحظه‌ی آشنایی‌ام با او داشت تک‌تک روشن می‌شد، هزاران سوال در فکرم بود خود را می‌گفتم:”پس بگو چرا دنبال هتل می‌گشت!؟ لابد دنبال سوژه‌های جدیدی می‌رفت، نکنه همونجا نزدیک هتلی که سوارش کردم جیب یه جهانگرد بدبخت رو زده بود و می‌خواست در بره! منم ساده‌ی، ساده فراریش دادم!؟ لابد اون عکسایی که نشونم می‌داد همش مال طعمه‌هاش بود! چقد این پسر قشنگ فیلم بازی کرد چقد…!” مغزم شده بود کارآگاه پوآرو، تمامی سرنخ‌ها و پازل‌ها را کنار هم چیدم و فهمیدم:”آه! چی فکر می‌کردم چی از آب در اومد…”

سرفه‌ای کردم تا با صدای رسایی بگویم:”شماها سخت در اشتباهید این یه جوون مظلوم نیس که خطای کوچیکی ازش سر زده باشه این یه متقلبه یه کلاهبرداره!” اما دیدم جز من و او در اتاق افسر کسی نیست، احساس کردم فریب خورده‌ای هستم که به‌اش تجاوز شده، ابهامات بیشتری ذهنم را درگیر کرد، بلند شدم و رو در روی او پرسیدم:”به‌به! جهانگرد متقلب! بگو ببینم چرا پای من رو به اینجا باز کردی!؟ یعنی واقعاً کسی‌و نداری!؟ با خودت چی فکر کردی؟ نمی‌گی من ببینمت ممکنه همه چی رو بگم و از اینی که هستی بدبخت‌تر بشی!؟ نمی‌گی من خودم میشم شاکی درجه یک!؟”

آنقدر سر به زیر بود که انگار وزنه‌ای آهنی به گردنش آویزان کرده‌اند از شرم و حیا سر بر نمی‌داشت. از خجالت بی‌آنکه در چشمانم نگاهی بیندازد به‌آرامی گفت:”شرمنده‌م، تموم حرفایی که سروان زد درسته، مجبور بودم این کار رو بکنم، من واقعاً جز شما کسی رو ندارم، تاحالا هیشکی اینجوری بی‌دریغ بهم محبت نکرده بود، می‌دونم همش دردسر براتون درست کردم اما واقعاً قصد من این نبود… همش شرایطی پیش ‌اومد که نمی‌شد بهتون توضیح بدم و راستش رو بگم. یه حسی بهم گفت که شما آدم خوبی هستین و یه دوست واقعی…”

دوباره آن جمله‌ی قبلی‌اش را به انگلیسی گفت:”ما دوستای خوبی برای هم خواهیم بود.”

خشم و عصبانیت زیادی چنان خونم را به‌جوش آورده بود که داغی گوش‌هایم را حس می‌کردم خواستم در گوشش بزنم که دلم نیامد. با بی‌میلی تمام برگشتم و از روی میز تعهدنامه را پُر کردم، تعهدنامه‌ی ایوان ریمسکی را.. نه پویا حاتمی!

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۱

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۶ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۶ دقیقه

درک تو از مدرک!

گواهینامه‌ی بعدی را که گرفتم سریع آنرا قاب کرده و به دیوار زدم. در رزومه‌ هم آنرا نوشتم. انگیزه‌ام بیشتر شد تا مدارک بیشتر و بهتری بدست بیاوریم، مدارکی که هویت تخصصی

درک تو از مدرک!

گواهینامه‌ی بعدی را که گرفتم سریع آنرا قاب کرده و به دیوار زدم. در رزومه‌ هم آنرا نوشتم. انگیزه‌ام بیشتر شد تا مدارک بیشتر و بهتری بدست بیاوریم، مدارکی که هویت تخصصی مرا به رخ همگان می‌کشید. وقتی مدرکی به‌دست می‌آوری انگار وزنه‌ی دانش و دانستنی‌هایت بیشتر می‌شود، پس مدرکِ بیشتر، وزنه‌ی سنگین‌تر… آنقدر که تمام سنگینی کفه‌ی هر ترازو را به نفع خود می‌توان پایین کشید. مدرک روی مدرک، قاب روی قاب… و صفحات رزومه‌ام هر بار پُربار و پُربارتر.

دیوار و پارتیشن چوبی اتاقم پُر شده بود از انواع مدارک گوناگون، که روزگار زیادی برای به‌دست‌آوردنش صرف کرده بودم. اتاقم بیشتر شبیه آتلیه شده بود تا اتاق خواب! و من سرخوش روی تختم دراز می‌کشیدم و به افتخارات قاب شده به دیوار خیره می‌ماندم و گاه لذت می‌بردم و گاه….

برای کسب برخی از این مدارک، پولی داده ‌بودم و برای برخی، کولی!

مهم فقط مدرک بود که باید می‌داشتم به‌هر قیمتی که می‌شد.

کار می‌کردم که هزینه‌ی دوره‌های آموزشی را تامین کنم. با زبان کوچه‌بازاری فریاد می‌زدم که باید کلاس آموزش زبان بروم، مهم نبود انگلیسی باشد یا فرانسوی…

مدارکی که چون برچسب‌های جورواجور تمام هویت مرا نمودار می‌ساختند از مدرک تحصیلی و آموزشی گرفته تا مدارک و افتخارات هنری و ورزشی… دست پُری داشتم از هر آنچه بسیاری قادر به کسب آن نبودند… جشنواره‌ای نبود که شرکت نکرده باشم، انجمنی نبود که خود را در آن فرو نکرده باشم. همایشی نبود که صندلیی را اشغال نکرده باشم، بوی گواهی و تقدیرنامه و مدرک هرجایی برمی‌خاست من آنجا بودم. هرجایی می‌رفتم کافی بود ازم بخواهند و من دهها برگ از آن‌ها را رو می‌کردم و عاشق هاج و واج ماندن صورت‌های متعجب دیگران می‌شدم در مواجهه‌ی با این‌همه مدرک! و حتی اگر هم نمی‌خواستن، برای بستن دهن مصاحبه‌کنندگان و مذاکره‌کنندگان و مناظره‌کنندگان چند ورقی را رو می‌کردم و گاه تک دل را آخر همه!

هر بار که آگهی استخدامی را می‌دیدم و نیازمندی خاصی در آن درج شده بود که من نداشتم سریعاً دست به‌کار می‌شدم تا مدرکی در آن خصوص کسب کنم. اکنون آگهی‌های استخدام هم در عجب مانده بودند که چه چیزی طلب کنند و من نداشته باشم!

مدارک دانشگاهی غرور مرا به عرش می‌رساندند و دانشم را به رخ می‌کشیدند، مدارک ورزشی، توان جسمی‌ام را و مدارک هنری، روان و روحی‌ام را و تقدیرنامه‌ها و سپاسگزاری‌ها در گرداگرد من قدردان حضور من بودند! و رزومه‌ام که چندین صفحه شد، شک نداشتم حوصله‌ی خواننده‌اش را سر خواهد برد.

گاهاً فقط چندتای آنها را رو کنم همین برای تعریف من کافی بود!

وقتی وزنه‌ات سنگین باشد هر سازمان و کسب و کاری جای مناسبی برای ماندن نیست. بیشتر خرج کردی پس به‌دنبال جای بهتری…و باید بیشتر پس بگیری. اما آیا جای بهتر هست!؟

بیشتر از بیست سال در پی کسب مدرک بودم. افتخار کمی نیست وقتی فلان دوره‌ی تخصصی را گذارنده باشی.

تا روزی که در حال تمیز‌کردن تابلوهای افتخاراتم بودم، پدربزرگم را در پذیرایی دیدم مدت زیادی بود که آنجا نشسته بود، اما من غرق در کار و دلبستگی‌هام بودم.

او هرزگاهی مهمان ما بود، خیلی دیر به دیر، اما می‌آمد. مرد ثروتمندی بود و زمین‌زار فراوانی داشت، یک روستایی قدیمی که تمام هنر شهرنشینان جدید را به سخره می‌گرفت.

همین‌که از حضورش مطلع شدم با شادی فراوانی دقایقی را کنارش سر کردم، عزم رفتن کرد به‌ز‌حمت از جای‌اش برخاست اما به اصرار زیاد به اتاقم دعوتش کردم تا از شاهنامه‌ی افتخاراتم برایش نقل کنم. او هم بی‌منت پذیرفت. چشم‌هایش خوب نمی‌دید اما واضح بود که از مشاهده‌ی اینهمه مدرک در تعجب بود.

هر مدرکی داستانی داشت و تمام آنها را تک‌تک برایش بازگو کردم و هر بار باد بیشتری در غبغه‌ام جمع می‌شد. شبیه باد شدن گلوی قورباغه!

گفت:”به‌به! خوشحالم که این‌قدر کوشا هستی، مدرک زیادی داری پس چرا کمتر موفقی!؟ پسرم بهتر نیست ارثیه‌ی خوبی برجای بگذاری؟”

دقیق نفهمیدم منظورش چیست اما حس کردم طعنه‌ای زد که ادامه داد:”مدرک چیزی خوبی‌است اما برای من همان ذره‌ای درک و قدری خواندن و نوشتن کفایت می‌کرد حتی بدون مدرک!”

گفتم:”یعنی چه!؟”

گفت:”برای خلق هر چیزی لازم نیست به تمام اطلاعات آن مسلط باشی. انسان، آتش را از به هم زدن دو تکه سنگ خلق کرد زمانی که هیچ نمی‌دانست!”

در این اندیشه بودم که همیشه آدم‌ها روی اشتباهات خود موکداً پافشاری می‌کنند چون هزینه‌ی که برای آن‌ها پرداخت کرده‌اند بسیار زیاد است! پس اگر اشتباه‌ات را در نظر دیگران تایید کنی، چالشی به‌مراتب بدتر از خود اشتباه را به جان خواهی خرید. خواستم حرفش را نشنیده بگیرم اما گفتم:”زمانِ شما از این چیزها نبود، الان فرق کرده، بابابزرگ!”

گفت:”بجای مدرک، دنبال تجربه باش، آنچه که در هیچ جایی نمی‌فروشند و در هیچ مدرسه‌ای نمی‌آموزند!”

هر جمله‌ای که می‌گفت در پایان، یک‌بار عصایش را به کف اتاق می‌کوبید، ولی انگار میخ‌طویله‌ای در سر من فرو می‌کرد.

سکوت معناداری کرد و چند دقیقه بیشتر در اتاقم نماند، پیش از رفتنش گفت:”مدرک، درک تو را نمی‌رساند!” و رفت.

گاه اثر حرف‌های کوتاه یک‌ نفر، زهرآگین است و تمام وجودت را در چشم‌ به‌هم‌زدنی نابود می‌کند، حرف‌هایی که شاید شمشیری تیز نباشند اما آنقدر نیش‌دار هستند که بند‌بند تنت را سوراخ‌سوراخ می‌کنند. خیلی خوب ظرف چند دقیقه کاخ افتخارات مرا به تله‌ای از خاک مبدل کرد!

او حقیقت را می‌گفت و برای هیچ‌کسی بازگو کردن حقیقت، عذاب‌آور و دردناک نیست. من باور داشتم اما حیف که حقیقت فقط این است که بدون فریب، زندگی، دشوار است!

از طرفی حرف‌اش، ماندگارتر از هزاران جلد کتاب بود. جمله‌ای که گفت تاثیرش کمتر از حمله‌ی مغول به ایران نبود.

هرچند در گرداگرد این‌همه مدرک، فخر سخن می‌فروختم و رنجی گران کشیده بود این تن؛ اما خوب می‌دانستم که اشتباه بوده هر چه اندوخته بودم. پول زیاد، زمان زیاد و موفقیتی که به‌اندازه‌ی مدارک کسب شده‌ام نداشتم! غمی سنگین دلم را سخت می‌آزرد، سعی کردم در حضورش به‌روی خود نیاورم. راست می‌گفت اگرچه به‌اش نگفتم! سهم زیادی از روزهای قشنگ زندگی در طلب کسب این مدارک گذشت. شبیه کلکسیونری شده بودم که گویی در حال جمع‌آوری انواع پروانه است او که فقط از حبس‌کردن لحظه‌های زندگی‌اش در قالب شکل پروانه‌ها لذت می‌برد نه چیز دیگر… سرشار بودم از هر نشانی که آدمی را می‌توانستند به آن نشان از او یاد و یا انتخاب کنند. اما من هیچ نبودم جز مشتی کاغذ و مقوای رنگی که مزین به مُهر و امضای این و آن شده بود. ولی این‌همه نتوانست مُهر تایید یک پیرمرد دهاتی را بگیرد. تمام اینها برای یک موقعیت شغلی خاص و عالی بود که البته نبود، کارفرماها حتی اگر به‌ وزن مقواهای مدارک من حقوق می‌دادند باز هم قادر نبودند. اما فقط حقوق مدنظرم نبود بسیاری از مدارک برای فخرفروشی بود و من این‌را در هر بحث و گفتگویی به‌خوبی می‌فروختم. بحث کوتاه امروز، پایانِ بلند من بود. یقین داشتم که درست می‌گوید اما نمی‌خواستم بپذیرم، راست می‌گفت، مدرک، نام و نشان تو نیست، مدرک، درک تو را نمی‌رساند!

بعد از گفتگوی دردناکی که با پدر بزرگم داشتم انگار قالب تهی کردم و گویی آسمان روی سرم خراب شد، هیچ تسکینی کارساز نبود، خود را نهیب زدم:”آخر خود این پیرمرد خرفت از مدرک، چه درکی دارد!؟”

این حرف‌ها هم تسلی‌ دلم نبود، او از تمام ساخته‌های من یک ویرانه برجای گذاشت و رفت…

نمی‌دانم از دست او عصبانی بودم یا از دست خودم، چنگ به مدارک قاب‌شده در پارتیشن چوبی انداختم و همه را یکجا به زمین زدم و با خشم زیادی تک‌تک افتخارات روی دیوار را به کف اتاقم کوبیدم و خُرد کردم.

قروچه‌ شدن دندان‌هایم را می‌شنیدم که از حرص به‌هم فشرده می‌شد و در گوشم غوغا می‌کرد، با خشم زیادی ‌گفتم:”

“لعنتی! … لعنتی! کاش به اتاقم دعوتت نمی‌کردم! پیرمرد خرفت، دهاتی….!”

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۶

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۶ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۸ دقیقه

آخرین قطار

آخرین قطاری بود که می‌شد آسوده و بدون تنه‌زدن به این و آن سوارش شوم. همیشه انتظار برای رسیدن یک قطار خلوت یا اندکی خلوت اگرچه آزاردهنده است اما این انتظار هرچقدر هم

آخرین قطار

آخرین قطاری بود که می‌شد آسوده و بدون تنه‌زدن به این و آن سوارش شوم.

همیشه انتظار برای رسیدن یک قطار خلوت یا اندکی خلوت اگرچه آزاردهنده است اما این انتظار هرچقدر هم آزاردهنده باشد به نظرم از تحمل‌کردن بوی زننده‌ی عرق زیربغل و بوی نفس‌های گرسنه و فشارهای عقب و جلو بدتر نیست. هر قطاری که سر می‌رسید شلوغ‌تر از قبلی بود. آخر وقت بود، بیشتر از یک‌ساعت از انتظارم می‌گذشت و دیدن مکرر مسافران قطار، که به‌زور در کنار هم چپانده شده بودند تا شکل یک ظرف شیشه‌ی ترشی را به تصویر بکشند، مسخره‌ترین شاهکار مخلوط‌کردن آدم‌های جورواجور بود که می‌شد به وضوح دید، هر کدام از آنها در خلق این اثر احمقانه نقش داشتند. قطار بعدی که در ایستگاه توقف می‌کرد پُرتر از قبلی بود بی‌آنکه کسی از آن خارج شود، همیشه جا برای چندین نفر دیگر داشت، جا نداشت، جا درست می‌شد! بخوبی می‌توانستم تصور کنم که جای نبوده چطور درست می‌شد! از فضاهای فشرده به‌هم، شبیه خمیدگی فضا-زمان، از شکم‌هایی که در منتهاالیه روده جمع شده‌اند، از فنر قفسه‌‌های سینه‌ که به زور فشرده شده و از مربع چهارشانه‌ها که شکل ذوزنقه به‌خود گرفته و از لای برجستگی باسن‌ها که یا ران شخص دیگری در آن بود یا سرش یا دستش و یا…

قطار بعدی و قطار بعدی… یک نفر به‌زور پیاده‌ می‌شد ده‌نفر به‌زور سوار می‌شدند. بسیاری هم چون من منتظر یک قطار خلوت بودند اما گویی آن قطار خلوت، رویایی دست‌نیافتنی‌است. آنهایی که آستانه‌ی تحمل و انتظارشان به سر رسیده بود، قید کُت و شلوار اتوکشیده و کیف‌ شیک و مهندسی خود را می‌زدند و شبیه دیگران با فشار و فشار بیشتر، خود را درون این ظرف می‌چباندند و در دیگران فرو می‌رفتند. در تعجب بودم که اگر آنها قرار بود به‌زور وارد شوند چرا همان قطار اول این‌کار را نکردند!؟ اما خوب می‌شد فهمید که ظرف تحمل آدم‌ها برای حفظ شخصیت هم آستانه‌ای دارد. یک باشعور با دیدن بی‌شعورها، سعی نمی‌کند هم‌رنگ آنها شود، اما زمانی‌که منافع و آستانه‌ی انتظارش در خطر باشد یا احساس ناکامی‌ کند در این حال شعور، پایین‌ترین سطح از شخصیت فرد می‌شود و اولویت خود را از دست می‌دهد و در آنی یک باشعور تبدیل به یک بی‌شعور شده و حتی گاهاً بدتر از او. دقیقاً اینجا می‌توان کاسه‌ی صبر آدم‌ها را دید و کشف کرد، خوب خواهی دید وقتی برخی صبرشان لبریز شود نه خویش را خواهند دید و نه حرمت سپیدی ریش، منفعت هرجایی طلب کند شعور این دسته به آن‌سو هدایت می‌شود. تردیدی نیست آنهایی که به این نقطه می‌ر‌سند لابد این پرسش‌ها را با خود مطرح کرده‌اند که اصلاً از کجا معلوم قطار بعدی خلوت باشد!؟ از کجا معلوم قطاری از راه برسد!؟ و… همین تردیدها هنگامی‌که برایش جواب قانع‌کننده‌ای نداشته باشی، برای پُرکردن سریع‌تر کاسه‌ی صبر کافی‌است!

همه‌ی این‌ها بی‌شعور نیستند، اگر این دسته هم به‌زور خود را در مردم فرو نکنند و شعور را به فراموشی نسپارند حجم‌اشان بیشتر و بیشتر می‌شد و اگر به‌خاطر حفظ ظاهر، به انتظار قطار آخر بنشینند شکی نیست که قطار آخر هم بدتر از قطار اول می‌شد! پس چقدر خوب است که آستانه‌ی تحمل آدم‌ها متفاوت است وگرنه قطار آخر هرگز خلوت نمی‌بود! پس شعور دارند که با تحمل سختیِ فرو کردن خود در میان آدم‌ها فرصت خالی گذاشتن قطار بعدی را فراهم می‌کنند!

آیا قطار آخر یا قطاری خلوت هم هست!؟ این تردیدها سراغ ذهن من هم آمد. یقین داشتم که قطارها بر اساس زمان‌بندی خود، مسافران را جابجا نمی‌کند بلکه این مسافران هستند که بر اساس عجله‌ای که دارند قطاری را برای سوار شدن انتخاب می‌کنند. اما من نمی‌خواستم به‌زور جایگاه خود را به‌دست بیاورم. هرچند کاسه‌ی صبر منم لبریز‌شده بود اما هنوز به فکر فریب کاسه‌ی ذهنم بودم برای صبر بیشتر. چون صبر بیشتر ظرف بزرگتر می‌طلبید.

خبری از قطار خلوت نبود از انتهای سیاه تونل، جسد زنده جمع می‌کرد و به انتهای دیگر تونل می‌برد. چندین بار از روی صندلی داغ انتظار بلند شدم که سوار یکی از قطارها شوم تا دم درب آن ‌رفتم. می‌خواستم بدون هیچ هول‌کردن و هول‌دادنی! (بدون از بین‌بُردن آن شعور کذایی که از خود به تصویر کشیده بودم!) سوار شوم اما از شدت ازدحام دستم به جایی بند نشد و از آن قطار هم جا ‌ماندم. انگار تمام محفظه‌ی این شیشه‌ی بدبو جایی برای من نداشت، بخاطر آنکه ناکامی‌ام را در سوار شدن به روی خود نیاورم و ضایع‌شدنم را در نگاه‌های مفتخرانه‌ی آنهایی که سوار بودند، نشان ندهم چند قدم عقب می‌رفتم و تسلیم می‌شدم. سپس با شکستی مفتضحانه در انتظار قطار بعدی روی صندلی انتظار میخکوب می‌شدم.

تا آن‌که قطاری دیگر در ایستگاه توقف کرد، درب‌های آن به‌زحمت باز شد به‌گونه‌ای که تمام بدنِ مسافران آن، شکل درب را به خود گرفته بود گوش تا گوش و دهان تا دهان آدم بود، جوانی از آن‌سو و از پله‌ها با شتاب زیادی به پایین می‌دوید و چندین پله را یکی کرد و چند بار هم از روی سرامیک‌های براق کف‌پوش ایستگاه، لیز خورد و فوراً بلند شد با تبحری زیاد، سریع خود را در میان فشردگی مسافران قرار داد که انگار تکه‌ پازلی بود که جا مانده، پس از تکمیل پازل، قطار درهایش را بست و عزم رفتن کرد.

جالب بود قطار برای آن مرد جوان جا داشت اما برای من نه! درحالی‌که از من چاق‌تر و درشت‌تر بود، دیر آمد و زود رفت. حالا بی‌عُرضه‌گی‌ام در کنار انتظار کشیدنم داشت آزارم می‌داد.

فهمیدم قطار به شعور مسافر اهمیت نمی‌دهد به افکارت بی‌تفاوت است اگر طلب کنی که به‌اش بپیوندی تو را خواهد پذیرفت! اما افسوس طلب‌کردن به این شکل، خواسته‌ی قلبی من نبود.

سیل مسافرانی که می‌خواستند چند دقیقه زودتر به زندگی تکراری‌اشان برسند، لحظه‌ای فروکش نمی‌کرد.

در این مدت داشتم فکر می‌کردم اگر من خود را در قطار اول جا کرده بودم یک ساعت زودتر به خانه می‌رسیدم، یک ساعت… در این یک ساعت چه‌کاری می‌شد کرد؟ خب همین‌که می‌رسیدم یک دوش آبگرم، یک فنجان چایی، یک نخ سیگار. تمام.

پس یک ساعت چیزی نیست، زمان چندان زیادی نیست که برایش دست و پا بشکنم.

اما بدبختی همان یک ساعت نیست اگر که از یک قطار جا بمانی قطاروار از خیلی چیزها جا خواهی ماند، از نبود تاکسی دم مترو تا بسته‌شدن مغازه‌ها و دیررسیدن‌های شبانه که ممکن است با خطراتی که هست هم هرگز نرسی. برای برخی فقط این قطار نیست که باید سوار شوند، قطارهای بعدی و بعدی هم هستند قطارهایی که شعور این‌را ندارند تا منتظر یک مسافر متشخص باشند. رسیدی، رسیدی! در غیراین‌صورت باید آنجا هم ساعت‌ها انتظار بکشی و خودت را زجرکُش کنی و سرزنش، که چرا همان بارنخست خودت را در قطار اول جا نکردی… ترجیح می‌دهی حتی دهان در دهان آن بو دهندگان بگذاری، ترجیح می‌دهی رایحه‌ی مشمئزکننده‌ی عرق دیگران را با همه‌ی وجودت بو بکشی و جای پای صد نفر را لای باسن‌ات هنوز داشته باشی اما در قطار اول خودت را کاش جا کرده بودی.

بارها البته اندازه گرفتم که یک ساعت فقط یک ساعت دیر رسیدن نیست، گاهاً همین یک ساعت تاخیر، یک عمر دیر رسیدن است! غمم گرفته بود. برای تحمل انتظار باید خودم را با افکار و محاسبات بیهوده سرگرم می‌کردم، این برای تقویت مغز نبود برای پرت‌کردن حواس ذهن گرفتار در چنین شرایطی است، پس حساب ‌کردم که بیشتر از یک ساعت است که منتظرم، حدوداً یک ساعت، یعنی ۶۰ دقیقه و به ازای هر ۵ دقیقه یک قطار، بنابراین ۱۲ قطار با ظرفیت استاندارد هر واگن ۲۴۰۰ مسافر که تا ۳۴۰۰ نفر به زور در آن جا می‌شدند از روبروی دیدگانم در حال گذر بودند. این یعنی من در میان بیش از چهل هزار مسافری که ظرف یک ساعت پیش، سوار بر قطار بودند، نبودم! خود را می‌گفتم:”چطور جا برای چهل هزار نفر بود اما برای تو نبود!؟”

نمی‌خواستم از شعورم بگذرم اما بی‌عُرضه‌گی داشت دغدغه‌ی بحران انتظار بلندمدتم می‌شد. اما کاری نمی‌شد کرد؛ شاید عُرضه‌داشتن هم همان بی‌شعوری است، چون یک بی‌عُرضه‌ در نهایت کاری نمی‌کند، جز انتظار. نه! برعکس بی‌عُرضه بیشتر کار می‌کند اما بی‌فایده و بی‌هدف.

در هر صورت دهها بار تلاش کردم تا به‌ عُرضه‌دار بودنم وانمود کنم که البته موفق هم نشدم و جز خستگی بیشتر چیزی عایدم نشد. من نه یک ساعت بلکه به‌نظرم بیشتر از دو ساعت منتظر مانده بودم تا با آرامش خاطر و بدون تظاهر به عُرضه‌داشتن سوار شوم. ساعتم را نگاه کردم ساعت ایستگاه را، ساعت دست مردم را، ساعت موبایلم، ساعت موبایل دیگران، ساعت بدنم و ساعت ذهنم همگی انتظار طولانی و واماندگی یک مسافر را به‌رخ می‌کشیدند و بیشتر حرصم می‌دادند،” ساعت ۲۲:۳۰ آه! خدای من، ۲ ساعت و نیم است که من منتظرم!”

قطارها مملو از پیر و جوان، مرد و زن، یکی پس از دیگری، می‌آمدند و می‌رفتند، البته به کندی هرچه تمام‌تر. قطارها، هم به انتظارات مسافران جواب می‌دادند و هم به انتظار آنها!

هر آمد و شدی گویی بیشتر از یک‌سال طول می‌کشید یک انتظار کشنده‌ی بی‌پایان. بازهم نظری انداختم به ساعتم، ساعت ایستگاه را نگاه کردم، ساعت موبایلم، ساعت بدنم و ساعت ذهنم، سراغ ساعت دست مردم رفتم کسی نبود موبایل هیچ کس دیگری در دید من نبود. باز هم بیشتر حرص خوردم، ساعت ۲۳:۰۰- خود را گفتم:”احمق!، ۳ ساعت است که منتظری!؟”

هیچ‌کس در سکوی انتظار باقی نمانده بود جز من و یک مآمور مترو. در نهایت آخرین قطار با چراغ‌های روشنش برای بردن لاشه‌ی خسته‌ی من از راه رسید. اما افسوس قطاری که من انتظارش را می‌کشیدم آنقدر دیر رسید که اصلاً میل به سوار شدنش نداشتم. درب‌های آن در سراسر طول قطار یکسان گشوده شد برای مسافرانی که نبود. نه از حجم انبوه آدم‌های پرِس‌شده خبری بود و نه از درب‌هایی که به‌زور باز و بست می‌شد، هیچ‌کسی پیاده نشد، هیچ‌کسی هم سوار نشد. خوب می‌دانستم آنهایی که همان اول سوار شدند الان در بستر خوابند و من در تونل زیرزمینی چشم به‌راه آمدن یک ارابه‌ی آهنی خلوت بودم. این قطار شاید فقط مرا تا جایی برساند اما من یک قطار می‌خواستم برای حمل تمام خستگی‌هایم و آخرین قطار با تمام خالی بودنش، جایی برای حمل خستگی‌هایم نداشت. خلوت بود آنقدر که شک داشتم راننده هم داشته باشد. با بی‌حالی تمام بلند شدم و سوار قطار شدم.

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۴

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۶ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۱۰ دقیقه

حد و اندازه

مادرم طلاق گرفت، به گفته‌ی خودش خیلی دیر، اما بالاخره توانست تصمیم‌اش را عملی کند و از این بابت خوشحال بود، مادرم بارها می‌گفت:”من از همون روز اولم از این مرتیکه، با

حد و اندازه

مادرم طلاق گرفت، به گفته‌ی خودش خیلی دیر، اما بالاخره توانست تصمیم‌اش را عملی کند و از این بابت خوشحال بود، مادرم بارها می‌گفت:”من از همون روز اولم از این مرتیکه، بابات، خوشم نمی‌اومد فقط از سر نفهمی، بچگی و بی‌سوادی خانواده‌م، زنش شدم.. آخه یه دختربچه‌ی ۱۴ساله چه می‌فهمه از ازدواج؟ اون در حد و اندازه‌ی من نبود و نیست!” زودتر از اینها جدا می‌شد اما تاکید داشت که فقط و فقط به‌عشق من مانده بود تا من بزرگ شوم و بعد طلاق بگیرد… از طرفی پدر، میل به جدایی نداشت. حق و حقوق و تمام مهریه‌اش را بخشید تا حضانت مرا داشته باشد، می‌گفت:”چیزی به‌دست نمی‌آید مگر آنکه چیزی دیگر قربانی آن شود!” البته دنبال دردسر نبود اگر آنها را هم نمی‌بخشید پدرم هم یک لحظه مرا بدون مادرم نگه نمی‌داشت چون حسی به من انگار نداشت و من هم تمایلی به ماندن پیش او نداشتم. اما کار را یکسره کرد و با جهازش و پولِ پیش کوچ کردیم به آن طرف شهر… تا زندگی جدیدی را با هم آغاز کنیم. هیجانی عجیب داشتم و شادی وصف‌ناپذیری… بیشتر از او من خوشحال بودم.

یک طلاق توافقی پس از سال‌ها اختلاف نظر! و این تنها چیزی بود که در نهایت باهم بر سر آن به توافق رسیدند!

پدرم هیچ‌وقت خانه نبود، بجز آخر شب که برمی‌گشت و من خواب بودم، فقط گاهی با صدای باز کردن یک قوطی ودکا بیدار می‌شدم و پس از آن، صدای نفس‌نفس زدنی ترسناک، روحم را از بالا تا پایین می‌خراشید و تا صبح از یک ترس ناشناخته و سیاه زیر پتو پنهان می‌شدم تصور دقیقی از کاری که می‌کرد نداشتم، تا آنکه بار دیگری که از صدای بازکردن قوطی ودکاش بیدار شدم از اتاقم پریدم و در کُنجی خزیدم، سایه‌اش را دیدم با آن هیکل درشت و بی‌ریخت‌اش به آغوش مادرم ‌پرید و مادرم هم شبیه یک انسان مُرده، ساکت و ساکت… زیر هیکل سیاه او محو شد.

حس می‌کردم دارد مادرم را اذیت می‌کند و او از ترس، جرئت انجام هیچ کاری را ندارد، حتی فریاد! و باز صدای نفس‌نفس‌زدن‌های ترسناک چنان روحم را از بالا تا پایین می‌خراشید که گویی از دیگر چیزی از من باقی نمانده، به خود ‌لرزیدم، خواستم پاورچین پاورچین بروم از آشپزخانه چاقویی بردارم تا به او حمله‌ور شوم اما حتی قدرت یک قدم برداشتن را هم نداشتم وحشت و خوف عمیقی سراسر وجودم را بی‌حس و بی‌اختیار کرده بود، دستانم به گوشه‌ی دیوار گلاویز شده بود و دیوار سعی می‌کرد مرا سرپا نگه دارد تا نظاره‌گر یک ترس سیاه باشم. به اتاق برگشتم و تا صبح گریه کردم. فکر می‌کردم که الان به مادرم تجاوز می‌کند نه جرئت دفاع داشتم نه جرئت اعتراض، خیلی طول کشید تا قدری فهمم بیشتر شد که کارش مستی و هم‌خوابی شبانه‌اش بود که از لذتش لحظه‌ای از نفس نمی‌افتاد….!

صبحِ آن شب، سرم آنقدر به زیر بود که احساس می‌کردم گردنم به مویی بند شده، با خیالی نفرت‌برانگیز به پدر و نگاهی ترحم‌آمیز و تاسف‌بار به مادر تلاش می‌کردم که اتفاق دیشب و شب‌های قبل را به روی خودم نیاورم اما نمی‌شد، بارها و بارها خود را در خیالم تجسم می‌کردم که با تمام خشونت و نفرتم ذره‌ذره‌ی بدن پدرم را با چاقو از هم می‌درَم.. اما خوب می‌دانستم ناتوان‌تر از آنم که از پس این غول‌تشن برآیم. راهی جز سکوت و کز کردن نمی‌یافتم. حتی این واقعه را از خجالتم به مادرم نتوانستم بگویم. گاهی می‌اندیشیدم :”چطور مادرم از حادثه‌ی دیشب جان سالم به‌در برده و الان سُر و مُر و گنده کنارم نشسته!”

آن مرد، صبح زود بیدار می‌شد و بعد پی کارش می‌رفت و تا دیروقت بیرون کار می‌کرد وقتی می‌رفت انگار تمام پنجره‌ها گشوده شده و حتی دیوارهای خانه از بین رفته، آنقدر هوای تازه از نبودش حس می‌شد که از بودنش داشتیم خفه می‌شدیم. آنقدری که من از پدرم متنفر بودم از هیچ‌کس منزجر نبودم چون او را هیچ جا حس نکردم جز در سیاهی وهم‌برانگیز شب‌هایی که تمام بدنم از ترس، سست و بی‌حرکت می‌شد، او فقط شب‌خوابی با مادرم را بلد بود.

به‌ظاهر و اسماً پدرم بود؛ مردی که همه می‌گفتند خیلی شوخ‌طلب و با مرام است، در بیرون و میان مردم، همیشه به نیکی ازش یاد می‌شد همین هم کار ما را با او سخت می‌کرد. چون ایراد فاحشی نداشت که جدایی ازش به آسانی ممکن شود. درد دل‌های من و مادرم هم با تصویر خوبی که از او در میان همه بود افاقه نمی‌کرد او به‌واسطه‌ی رفاقت‌ها و کمک‌ها و مردانگی‌های بی‌چشمداشت و خنده‌های از ته‌دلش همیشه محبوب و مورد پسند دوست و آشنا بود اما در خانه، یک برج زهرمار تمام عیار بود. مادرم از همسری‌اش چیزی نفهمید و من از پدری‌اش! یک غریبه‌ی به‌تمام معنا که به خانه‌ی ما آمد و رفت می‌کرد. نمی‌دانستم اگر مادرم نبود این فضای سنگین خانه را چطور می‌شد تحمل کرد! حتی از تنها بودن اندک زمانی پیش آن مرد غریبه می‌ترسیدم. مردی که ظاهراً پدرم بود.

قبل از جدایی و پس از جدایی‌ هم تمام عمرم را با مادرم گذارنده بودم، گشت و گذاری، درد و بیماری، پول و نداری و هر چیزی که لازم بود تا در آسیاب تجربه‌هایم انبار کنم را در کنار مادرم با پوست و استخوان حس می‌کردم… هرچقدر از پدرم بیشتر متنفر می‌شدم بیشتر عاشق مادرم می‌شدم گاهی با خودم می‌گفتم:”واقعا من بچه‌ی اونم!؟ پس چرا هیچ حسی بهش ندارم!؟..”

مادرم یک دوست، یک همدم و یک معلم همیشگی بود، از اینکه زن پدرم شده بود سرزنشش می‌کردم، زن زیبایی بود مطمئن بودم همسر هر کسی می‌شد خوشبخت‌ترین بود ولی برای آن مردی که اسمش پدر بود کاملاً حیف بود، که داشت توسط او میل می‌شد! چهره‌اش آنقدر شیرین و زیبا بود که هر وقت دم مدرسه می‌آمد دنبالم، با همه‌ی افتخارم، بلند می‌گفتم:”بچه‌ها مامانم اومده…” و همه‌ی آنها از زیبایی مادرم انگشت به‌دهان ناظر هم‌آغوشی ما می‌شدند و می‌گفتند:”مهسا، چقدر مادرت خوشگل و خوش تیپه! خیلیم مهربونه خوش بحالت!”

مادرم که طلاق گرفت، گویی منم طلاق گرفتم بیشتر از او احساس آرامشی و رهایی می‌کردم، اگرچه پدر هیچ کنترل و نظارتی روی ما نداشت و محدودیت خاصی هم ایجاد نمی‌کرد اما وقتی که تنها شدیم، شیک‌تر می‌گشتیم، آزادتر بودیم و البته دوصد چندان خوشحال‌تر. مادرم به‌همان اندازه که معصوم و زیبا بود مظلوم بود هم می‌خواستم شبیه او باشم هم نه… همیشه می‌گفتم:”مامان من شک دارم بچه‌ی بابا باشم…چون هیچیم شبیه اون نیس” او می‌خندید و نیشکونم می‌گرفت و می‌گفت:”شیطون …. تو تمام عشق و آرزوی منی عزیز دلم، متاسفانه بچه‌ی اونم هستی!” سرم را می‌گذاشت روی پایش و با امواج موهایم قصه‌های هزار و یک شب تعریف می کرد و در آخر می‌گفت:”دختر قشنگم تا موقعی که کامل بزرگ نشدی و همه‌ی دنیای پیرامونت رو تجربه نکردی و به شناخت خودت نرسیدی تصمیم به ازدواج نگیر، خودم تا آخر کنارتم…” خوب می‌شد فهمید تکرار تمام بی‌مهری‌هایی که کشیده بود را نمی‌خواست در من ببیند. دقیقاً بدبختی و ناتوانی آدم‌ها از همین جا شروع می‌شود که بجای لمس تکرار خوشی برای خویش، آنرا در دیگری جستجو می‌کنند و بستر آنرا برای فرزندان و نوادگان خود فراهم می‌کنند.

با بُغضی همیشگی می‌گفتم:”منم هرگز ازت جدا نمی‌شم هرگز.. می‌خوام تا آخر عمر با هم باشیم…”

لبخند تلخی می‌زد و می‌گفت:”اینجوری نمی‌شه آخه…! به‌هر حال تو هم باید یه روزی ازدواج کنی و با اونی که دوست داری زندگیت رو بگذرونی…”

اما من فقط مادرم را دوست داشتم و فقط می‌خواستم با او زندگی‌ام را تا آخر عمر ادامه بدهم.

همیشه بوی خوب می‌داد، یک زن نمونه‌ی به تمام معنا بود و به اندازه‌ی صدتا پسر روی مادرم غیرت داشتم، هر زمانی که خرید می‌رفتیم یا اقوام به موبایلش زنگ می‌زدند دلم فرو می‌ریخت احساس می‌کردم آدم‌ها می‌خواهند او را از من جدا کنند می‌خواهند او را فریب بدهند و از من بگیرند… آخ چه ترس و نگرانی پیوسته‌ای..!

انگار که مادرم بچه‌ی من بود! چیزی اکنون آزرده‌خاطرم می‌کرد رفتن او بود! فکر اینکه مجدد ازدواج کند بزرگترین ترس زندگی‌ام شد، آخر بدون او من هیچ‌چیزی نیستم. می‌دانستم اوج خودخواهی است اما او را فقط برای خودم می‌خواستم، او روزها در یک مزون معروف، خیاطی می‌کرد. کل دوره‌ی راهنمایی‌ام صبحی بودم و ظهر با هم به منزل برمی‌گشتیم در یک ساعت با همکاری هم خوشمزه‌ترین غذا را برای هم درست می‌کردیم… ایام تعطیل گاهی با تورهای داخلی هرجایی که دلمان می‌خواست می‌رفتیم، یک رفیق ناب بود و کمیاب…یک شرایط دوست‌داشتنی، یک رهایی بی‌انتها، یک دوستی بی‌ادعا.

زندگی همیشه آن‌گونه نیست که می‌خواهیم، چون بسیاری اوقات آنچه که می‌خواهیم در گرو آنچه هست که نمی‌خواهیم! به‌همان اندازه که من عقده‌ی داشتن یک پدر خوب و دوست‌داشتنی را داشتم او هم عقده‌ی یک همسر عاشق‌پیشه را داشت چیزی که هر دو نداشتیم و این واقعیت تلخی بود که آنرا لابلای تمامی خوشی‌ها و نقاب‌های ظاهری پنهان کرده بودیم.

زیبایی و جوانی مادرم طمع بسیاری را برمی‌انگیخت… او از سن کم ازدواج کرده بود و حتی پس از چندین سال ازدواج و سپس طلاق، تازه به سن دخترانی می‌رسید که در پارک‌ دوچرخه‌سواری می‌کنند و جیغ بنفش می‌کشند. اگر واقعیت را بپذیریم او تازه به سن ازدواج رسیده بود.

هر کسی پا پیش می‌نهاد و طمع این آهوی زیبای دشت را می‌کرد اولین کسی بودم که خط‌کشی دستم می‌گرفتم تا آنها را اندازه بزنم تا مادرم را از انتخاب کردن و انتخاب شدن دور کنم. هیچ‌کسی در حد و اندازه‌ی او نبود، این‌را همیشه تکرار می‌کردم شده بود ملکه‌ی زبان من و ذهن مادرم! صد البته که بود اما من نمی‌خواستم چنین برداشتی حاصل شود… و هرگز اجازه نمی‌دادم مادرم مستقیماً نظرش را در خصوص مردی به‌زبان بیاورد. طفلک می‌خواست به‌گونه‌ای وضعیت را سر و سامان دهد که نمی‌شد. شاید نبود یک مرد در خانه یعنی نبود امنیت و این چیز آزاردهنده‌ی بود که قابل چشم‌پوشی نبود. اما به‌خاطر من سعی می‌کرد دم نزند تا نکند سایه‌ی ناپدری روزی آسیب بدتری به من وارد کند شکی نبود که زندگی و آینده او داشت فدای من شد.

خوب می‌دانستم محکم‌ترین حصاری هستم که دورش پیچیده شده‌، این حصار عشق بی‌حد و حصر بود. گرچه او موقعیت‌های مناسبی نصیب‌اش می‌شد و در برخی اوقات شب و روز سر آن بحث می کردم اما وجود من و البته وجود محکم و سه‌پیچ‌ من، امکان چفت‌شدن هیچ کسی را به او نمی‌داد… هرچند سدی بر راه او بودم ولی من از آبی که پشت این سد جمع شده بود لذت می‌بردم.

در عین‌حال که او نقطه‌ی بزرگ توجه من بود از درونش غافل بودم از طوفان‌های جوانی درون او از ترس‌های ناشناخته و از آینده‌ی مبهم‌اش… من به او توجه می‌کردم ولی این توجه بخاطر او نبود بلکه بخاطر خودم بود… او هم خواسته یا ناخواسته پا روی دلش می‌گذاشت تا سبب رنجش خاطر من نشود؛ حساسیتم را کاملاً درک می‌کرد نمی‌دانم شاید اگر این شرایط را می دید از جدایی‌اش منصرف می‌شد!یا آنکه سعی نمی‌کرد من به‌اش حکومت کنم همیشه والدینی که بیشتر به بچه‌هایشان میدان می‌دهند معرکه را می‌بازند! نوجوانی‌اش را همسرش ازش گرفته بود و جوانی‌اش هم داشت توسط من از بین می‌رفت.

فرصت‌های ناب در حال از دست رفتن بود، رنج تنهایی و ترس از آینده‌ی مبهم چهره‌ی مادر را خدشه‌دار می‌کرد و طراوات جوانی را از او بیشتر می‌زدود.

سال‌های خوبی را با هم سر کردیم، من در عقده‌هایم، عشق را جستجو می‌کردم تا شبیه مادرم دچار عمر از دست رفته‌ی بی‌حاصل و بی‌لذت نشوم… عاقبت در اواخر دوره‌ی دبیرستان پس از چند سال همراهی با مادرم بجای آغوش او، خود را هم‌آغوش پسر جوانی یافتم، کسی که هم جذابیت عشق پدرانه را در خود داشت، هم عشق مردانه و هم جذابیت غریزه‌هایی که در بلوغ‌های سررسیدن میوه‌های نارس، میل به افتادن دارند… آغوش او آشیان دلواپسی‌های من بود، سروقت عاشقی را در احساس متبلور او تجربه کردم و زود تن دادم به دریای بیکران عشق و محبت و خیلی زود مادرم شد اولویت‌ دوم و سوم من…

کانون توجه من، بر آن پسر جوان متمرکز شده بود، دیگر آتش عدسی ذره‌بین گرفته‌شده جلوی آفتابِ توجه‌ام، موهای مادرم را نمی‌سوزاند… تماماً در دنیای دیگری غرق بودم و از او غافل و غافل‌تر…

بیشتر لحظه‌های خوش جوانی‌ام در اوج غرورها و غریزه‌هایی که چون جزیره‌های ناشناخته باید کشف می‌کردم با آن پسر جوان سپری می‌شد و اغلب سوار بر قایق‌های چوبی دل به دریا می‌سپردیم تا ببینم آیا پشت دریاها شهری است!؟ هر بار با طوفان‌های هولناک و درعین‌حال هیجان‌انگیز قاره‌ای را کشف می‌کردیم و صبح‌هنگام خیس از امواج خروشان، دل به آفتاب گرمی که نورش قرین قایق می‌شد می‌سپردیم، آه! چه عاشقانه‌های بی‌حد و حصری، چه لذت‌های شیرین و بی‌همتایی… از سویی دیگر، نقش همراهی مادرم در عاشقانه‌های مادر و فرزندی هر روز کمرنگ‌تر می‌شد…

شبی تا دیروقت سر در گوشی موبایلم و غرق در گفتگو بازی پیام‌های خود بودم که مادر کنارم نشست و گفت:”میخوام یه چیزی بهت بگم!؟”

گفتم:”…چی!؟”

گفت:”پدرت مدتیه پیغوم پسغوم می‌فرسته و میخواد برگردیم پیشش..”

گفتم:”… عه .. چه جالب…”

گفت:”آره، میگه عوض شدم و میخوام به تلافی گذشته، جبران کنم…”

اندکی و فقط اندکی تعجب کردم، اکنون چیزی بود که جای خالی آن عشق پدرانه‌ی نداشته‌ام را پُر می‌کرد و من لبالب پُر بودم از تمام داشته‌هایی که پیش از این نداشتم، بنابراین دلواپسی خاصی از این حیث نبود، پس لب‌هایم را جمع کردم و بی‌تفاوت پرسیدم:”نظر خودت چیه!؟”

———–

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۹

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۶ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۱۳ دقیقه

مهمان‌نوازی

“مهمون حبیب خداست و روزی‌اش رو با خودش میاره!” این تکیه‌کلام مادرم بود زنی بسیار مهمان‌نواز، آنقدر که حاضر بود چیزی نصیب بچه‌هایش نشود اما مهمان، راضی و خوشحال از خا

مهمان‌نوازی

“مهمون حبیب خداست و روزی‌اش رو با خودش میاره!” این تکیه‌کلام مادرم بود زنی بسیار مهمان‌نواز، آنقدر که حاضر بود چیزی نصیب بچه‌هایش نشود اما مهمان، راضی و خوشحال از خانه‌اش خارج شود… ولی ما هیچ روزیی از ناحیه‌ی حضور آنها نمی‌دیدیم بجز آنکه روزی ما هم داشت نصیب دیگران می‌شد!

مهمان از نظر من یعنی یک مزاحم، یک کَنه که آنقدر خونت را می‌مکد تا نیازمند صد ورق قرص آهن و چند کیسه‌ خون شویی! یعنی کسی که راحتی و آرامش‌ات را از بین می‌برد، یعنی کسی که حضور دارد تا کمتر بخوری، کمتر بنوشی. یک خوش‌گذارنی یک طرفه به نفع او و به قیمت خستگی و دل‌آزردگی تو.. مهمان حبیب خدا هم که باشد دشمن ماست! هر آمد و شدی حداقل پنج روز از حقوق کارمندی پدر را از بین می‌بُرد حال تصور اینکه اگر طی یک ماه یک روز در میان مهمان داشته باشید یعنی فاجعه! من از همه‌ی لطف و مهمان‌نوازی مادرم که ذره‌ای از حضور، تعداد و حجم آنها ناراحت نمی‌شد و برعکس خوشحال‌تر می‌شد همیشه در تعجب بودم. حقوق پدر بیچاره‌ام بجای اینکه عاید ما شود یا پس‌اندازی برای روز مبادا، تماماً از گلوی مهمانان پایین می‌رفت تا به شکم وامانده‌اشان سرازیر شود، ما هم چون توله‌گربه‌هایی ول در اطراف ته‌مانده‌ی غذاهای مانده گاهاً دلی از عزا درمی‌آوردیم.

آنقدر مهمان داشتیم که به ندرت فرصتی پیش می‌آمد به مهمانی برویم و تلافی کنیم! بیشتر از آنکه بازدید داشته باشیم گرفتار یک دید بی‌پایان بودیم!

در هر صورت چه مهمان داشتیم و چه به مهمانی می‌رفتیم به ما خوش نمی‌گذشت. اگر مهمان به خانه‌امان می‌آمد مادرم سرگُل هر چیزی که داشت را جلوی آنها می‌گذاشت و می‌گفت:”اول مهمون!!” البته اول فقط مهمان نبود بلکه تا آخر هم برای مهمان بود! و هر وقت هم مهمانی می‌رفتیم باز همین داستان بود:می‌گفت:”مث یه بچه‌ی باادب سرجات بشین و زیاد نخور و گرنه میگن چقد ندید بدیدن!”

همین موضوع باعث می‌شد بیشتر از مهمان و مهمانی رفتن متنفر شوم. خوب می‌دانستم که هرچقدر بیشتر به مهمان رو بدهید بیشتر روی سر خراب می‌شود. بهرحال هیچ‌کسی از پذیرایی و الطاف بی‌حد و حصر ناخرسند نیست. خانه‌ی ما هتلی بود که فقط تابلو سردر نداشت و برای خدماتی که به مهمانانش ارایه می‌داد پولی دریافت نمی‌کرد! مسافران نوروزی و هر کسی که قصد مراجعت داشت ابتدا هتل را رزرو می‌کرد تا با آرامش‌خاطر بیشتری مدت اقامتش را با لذت سپری کند. برای هرکس که می‌آمد، تشک و ملحفه و پتوی نو، حوله‌ی تمیز و نرم و تازه‌شسته‌شده، حمام تمیز شده، دستشویی خوشبو، بهترین غذاها و بهترین نوشیدنی‌ها، دم‌ به‌دقیقه چایی داغ لب‌سوز، دم‌نوش‌های گیاهی، عصرانه، میان‌وعده و… دقیقاً اواسط ماه، حقوق پدر با چند مهمانی بطور کل از بین می‌رفت و مابقی را با قرض و قول سر می‌کردیم تا نکند مهمانان ذره‌ای از نحوه‌ی پذیرایی و کمبود چیزی رنجیده خاطر شوند…

مهمان‌نوازی مامان مهری زبانزد خاص و عام شده بود حتی غریبه‌ها هم آنقدر احساس راحتی می‌کردند که خیلی راحت به‌خودشان اجازه می‌دادند حداقل وعده‌ای را در خانه‌ی ما سر کنند. گداهایی که دم در می‌آمدند هم شکم‌خالی نمی‌رفتند خیلی خودمانی وارد می‌شدند در حیاط غذایشان را می‌خوردند و با چند جمله‌ی خشک و خالی، از تشکر‌های زبانی!‌ ما را برای پذیرایی دیگری تشویق یا بهتر بگویم”خر می‌کردند!”. جالب‌تر اینکه مادر هم از این جملات و الفاظی‌های ناچیز به‌قدری خوشحال بود که گویی دنیا را به‌اش داده‌اند. اما فقط پخت و پز مادر برای مهمان نبود، اغلب اوقات مادرم سعی داشت بیشتر از مقدار لازم غذا بپزد تا علاوه بر مهمانان، تمام همسایه‌های نزدیک که مدهوش از بوی غذا می‌شدند را بی‌نصیب نگذارد. تنها چیزی که عاید من می‌شد شکلات‌های ته کاسه‌‌های لیس‌زده شده‌ی همسایه‌ها بود که به‌عنوان تشکر پس از میل غذا در آن می‌گذاشتند. هربار که عده‌ای می‌آمدند و می‌رفتند در مدت کوتاه‌تری به این عده افزوده می‌شد چون تعریف و تجمید از مهمان‌نوازی بی‌دریغ و بی‌چشمداشت و دست‌پخت مادرم همه را وسوسه می‌کرد تا به‌هر بهانه‌ای که هم شده سر در خانه‌ی ما بکند و طعامی مفت و مجانی تناول کند. از دست این‌همه مهر یک‌سویه‌ی مادر همه عاصی شده بودیم اما آنقدر حامی و خواهان داشت، آنقدر وجهه داشت که جرئت شکستن این تصویری که از او ارائه شده بود را نداشتیم.

بیراه نگفته‌ام اگر بگویم دقیقاً، کاروانسرایی بود که هر کسی از شهری به شهری می‌رفت حداقل چند روز در خانه‌ی ما اقامت داشت برای تجدید قوا. هرکس کار اداری داشت ناهار را خانه‌ی ما می‌خورد، هرکسی آخر هفته دلتنگ می‌شد هیچ جایی بهتر از خانه‌ی ما برای دلگشایی نمی‌یافت. هرکسی مریض می‌شد هیچ جایی بهتر از شفاخانه‌ی مامان مهری نبود، شیر داغ، سوپ مقوی و …

عموزاده‌ها و هر زاده و نزاده‌ای آخر هفته‌ها پایه ثابت دورهمی‌های شبانه تا دیر وقت بودند. به بهانه‌ی تماشای فیلم در جشنواره‌ی اغذیه‌های مورد علاقه‌اشان حضوری پرشور و گرمی داشتند. بیشترعمه‌ها و خاله‌هایم در خانه‌ی ما وضع حمل کردند، بچه‌هایشان بیشتر از آنکه در خانه‌ی خودشان بزرگ شوند با ما بزرگ شدند.

مادر در کنار مهمان‌نوازی و دستپخت‌اش، مشاور خانواده هم بود همین خود مزید برعلت بود تا هرکسی که می‌خواست طلاق بگیرد یا صحبت از ازدواجی در میان بود بهترین بهانه برای حضوری مستمر پیدا بکند.

روزی درویشی از آن حوالی می‌گذشت سر در خانه‌ی ما کرد و مادرم با تمام محبت او را به خانه دعوت کرد، او را سیر از غذا و سیراب از نوشیدنی کرد، پس از اطعام لب به سخن گشود و منبرخوان محفل عرفانی خود شد و با لفظ قلم و خیلی کتابی، افاضه‌ی سخن کرد که: “مهمان را باید گرامی و عزیز داشت؛ مهمان فرستاده‌ی خداست تا برکت را به خانه بیاورد و بلا و مصیبت و آفت را از آن خانه بزداید. مهمان‌نوازی و گرامی‌داشتن او یکی از سنت‌های الهی و اسلامی است حضور مهمان در هر خانه‌ای آیتی از عنایت خدا به آن خانه است. مهمان چه خوانده باشد چه ناخوانده در هر حال سفیر ایزد منّان است که قادرست شرایط زندگی آن خانه و خانواده را به شکل مطلوب و مناسبی تغییر داده و امکان حضور فرشتگان را برای اهل خانه فراهم ‌آورد..” و رو به مادرم می‌گفت:”مادر، شک نکنید شما مورد لطف و عنایت خدا واقع شدید وگرنه من درب این خانه را نمی‌گشودم! تردیدی نیست بیشتر از آنکه می‌بخشید می‌گیرید! مهمان‌نوازی سنت پیغمبر است و چه زیبا شما این سنت را به‌جا می‌آورید، رسول خدا(ص) احترام به مهمان را بسیار مهم دانسته و فرموده: هر کس مهمان را گرامی دارد گویا هفتاد پیامبر را گرامی داشته…” لب به عربی زد و چیزی به زبان راند که نفهمیدیم.

چند بار آنرا تکرار کرد با شتابی که اصلاً هیچ چیزی متوجه نشدیم و به من نگاهی کرد انگار از چهره‌ام فهمیده بود که هیچ چیزی از جمله‌ی عربی که گفت نفهمیدم، پس بسیار شمرده‌شمرده گفت:”کُلُّ بَیتٍ لایَدخُلُ فیهِ الضَّیفُ لاتَدخُلُهُ المَلائِکَهِ.”

این جمله‌ی عربی را هرگز حفظ نمی‌کردم بجز آنکه به اصرار مادرم که انگار آیه‌ای از وحی خدا بر او نازل شده را بر روی کارتن یک جعبه‌شیرینی نوشتم و به دیوار آشپزخانه چسباندم.

درویش نیز خرسند از این نفوذ کلام، ادامه داد:” این حدیث حضرت رسول است که می‌فرمایند هر خانه‌اى که مهمان بر آن وارد نشود، فرشتگان واردش نمى‌شوند.”

خوب شد که ترجمه‌اش را گفت وگرنه با اینکه آنرا نوشته بودم هم نمی‌دانستم چیست!

قدی کوتاه و لباس‌هایی کهنه و مندرس بر تن داشت، گیسوانی پریشان، کثیف و بلند با ریشی جوگندمی در ظاهری شکسته و رنجور، با اینکه فقط یک دندان جلو از فک بالا داشت، همین صورتش را خندان، مهربان و دوست‌داشتنی نشان می‌داد، حتی موقعه‌ای که غذا می‌خورد شبیه شتری می‌شد که با لثه‌های خالی از دندانش سعی در جویدن محتویات کاسه و بشقاب می‌کرد و این چهره‌اش را خنده‌دار و البته مظلوم جلوه می‌داد، در کل مرد شیرینی بود اما از اینکه از آن دست افراد مفت‌خور روزگار در نظرم ظاهر شد از حضورش رضایت نداشتم، کشکول‌اش را برداشت و با زمزمه‌کردن الفاظ عربی بیشتر و شکمی پُر، از خانه بیرون رفت.

با خود می‌گفتم، مرتیکه، لابد فکر کرده فرشته‌های خدا را با خودش به خانه‌ی ما آورده، اما همیشه سنت‌ها و آیین‌های عصر حجر تا وقتی هست با اعتقاداتی ولو ناصحیح، شالوده‌ی رفتار و کردار ما آدم‌ها می‌شوند اصلاً بسیاری اوقات برای توجیه اشتباهات به پناه بردن به این باورها شدیداً نیازمندیم و این همان چیزی بود که قدری انزجار دلم از ورود و خروج مهمان را تا حدودی کم می‌کرد. همین باورهاست که ناخواسته ملکه‌ی ذهن آدمی می‌شوند حتی با اینکه می‌دانستم یاوه می‌بافد و ما را احمق فرض کرده و به این شکل حماقت ما را دستاویز اعتقادات دینی کرده بود اما، شیرین می‌نمود و باورپذیر می‌شد و ما انگار که مشتاق چنین باوری باشیم موعظه‌اش را با دل و جان پذیرفتیم تا در تکرار اشتباهمان محکم‌تر گام برداریم! بنابراین او را تا فاصله‌ی زیادی بدرقه کردیم! در حالی‌که شک داشتم در اینجا فرشته‌ای خواهم دید و یا حضور او در خانه‌ی ما منجر به حضور فرشته‌ها شود! اما یقین داشتم که حتی اگر هم این‌گونه باشد تمام زندگی جز این نیست که چیزی را باید از دست داد تا چیز دیگری را به‌دست آورد. ولی در کل، جز مهمان و آشپزخانه‌ای که لحظه‌ای از گرمای پخت و پز آسوده نبود چیزی نمی‌دیدم.

خوبی مهمان برای من فقط یک چیز بود و آن اینکه عطر غذاهای خوشمزه، تازه و مجلسی بیشتری در خانه می‌پیچید و ما گربه‌سانانی گرسنه، خرسند از این بوهای عجیب و غریب آب از لب و لوچه‌امان سرازیر می‌شد و آن اطراف پرسه می‌زدیم تا شاید از ته‌مانده‌ی غذاها در روزهای بعد که اغلب هم چیزی باقی نمی‌ماند! تکه گوشتی مانده بر استخوانی را به دندان بکشیم.

اوایل ما هر روز فقیرتر می‌شدیم و هرچند اقوامی که درب را روی خیلی‌ها بسته بودند از نظر مالی هم پیشرفتی نداشتند و گویی همیشه هشت‌اشان گرو نُه‌اشان بود اما همیشه حسرت آرامش آنها را از بی‌مهمانی می‌خوردم. تنها برگ افتخار و پیشرفت ما فقط مهمان‌نوازی مهری خانم بود همین و بس!

رفته‌رفته برای غرق نشدن در منجلاب مهمان‌نوازی باید کاری می‌کردیم. بجای آنکه حضور مهمان را مرتب در خانه تحمل کنیم و از بودن آنها شکایت کنیم بهتر بود کمتر خانه می‌ماندیم. تقریباً تمام اعضای خانواده اعم از من و سه برادر بزرگتر از خودم برای جبران هزینه‌های صرف‌شده سرکار رفتیم تا از بار خرج اضافی، اندکی بکاهیم. هرکدام از ما خیلی زودتر از دیگران دست به‌کار شدیم تا شغلی دست و پا کنیم و درآمد بر جا…

سر دیگ همیشه سوت می‌کشید و ما هم در قطار کهنه و قدیمی مطبخ‌خانه چون کارگرانی بدبخت مدام ذغال‌سنگ به کوره‌ی داغ آن می‌ریختیم تا نکند لحظه‌ای این قطار از حرکت باز ایستد.

همه از ما به نیکی یاد می‌کردند البته باید هم همین‌گونه می‌بود چون لطفی که خانواده‌ی ما می‌کرد را عزیزان خودشان هم نمی‌کردند از مادرم پخت و پز و از ما فراهم کردن تمام وسایل پذیرایی و مواد درجه‌یک غذایی! اگر هتلدار بودیم شکی نبود که بهترین هتلدار تاریخ می‌شدیم.

دست‌پخت مادر بیچاره‌ام به حد بلوغ خود رسیده بود آنقدر پخت و پز کرده بود که در طرفه‌العینی غذای مورد علاقه‌ی مهمانان را فراهم می‌کرد و خواهرم نیز در شُست و رُفت به کمال رسیده بود. اگرچه طفلک شبیه کُزت بینوا شده بود اما از او دختری همه فن‌حریف ساخته بود و به‌زودی می‌توانست جای پای مادرم بگذارد در حالی‌که با این اوصاف متنفر بود از رفتار و منش مادرم.

به‌واسطه‌ی مهمان زیاد، مادرم ظروف زیادی هم داشت هر روز به اندازه‌ی عمق قابلمه‌ها و پهنای تابه‌های‌اش افزوده می‌شد آنقدر ظرف و ظروف پذیرایی و پخت و پز داشت که می‌توانست یک مراسم چندصد نفری را خیلی ساده پیش ببرد. این موضوع غرورآفرین بود و همه ما را به چشم یک خانواده‌ی بزرگ می‌نگریستند اما خوب می‌دانستم هر که بامش بیش برفش هم بیشتر می‌شود! ما محتاج هیچ وسیله‌ای نبودیم، بجز اندکی آرامش! معدن تمام سنگ‌های زیرزمینی بودیم که در قامت ظروف مسی، روحی، استیل، چدنی، چوبی، ملامینی، پلاستیکی، گِلی و چینی در آشپزخانه خودنمایی می‌کرد…همین هم دردسر تازه‌تری شد تا همسایه‌ها مراسمات عزا و عروسی را در خانه‌ی ما برگزار کنند و صدالبته فضای بیشتری برای جانمایی این ظروف در خانه طلب می‌شد و این یعنی دست‌بردن در بزرگ‌کردن آشپزخانه با حذف یکی از سه اتاق خواب و بزرگ‌کردن پذیرایی با حذف نصفی از فضای حیاط!

از حجم آمد و رفت این و آن به نقطه‌ای رسیده بودیم که سرعت‌عمل ما در پذیرش، پذیرایی و بدرقه‌ی مهمانان به بالاترین حد خود رسیده بود، پاکسازی بقایای حضور یک مهمان برای ورود مهمان جدید، عادت و وظیفه‌ی ذاتی اهل خانواده شده بود تا نکند به‌واسطه‌ی ورود مهمانی دیگر، خانه، کثیف و به‌هم ریخته باشد، تشک و ملحفه‌های جدیدی که مرتب عوض می‌شد، هر سال گوشه‌ای از خانه‌ی ویلایی را بامشقت فراوانی تعمیر و بازسازی می‌کردیم تا محیط آرامش مهمانان فراهم شود و هیچ حرف و حدیثی باقی نماند! و اسباب راحتی آنها ناراحت نشود. هر روز مجبور بودیم به‌روزتر باشیم. زودتر از خواب بیدار می‌شدیم و دیرتر می‌خوابیدم چون همیشه وقت و بی‌وقت مهمان داشتیم. همیشه آماده‌باش مهمان بودیم بنابراین تلاش زیادی داشتیم تا همواره هیچ کم و کاستی احساس نشود.

مادرم کلانتری بود در خانه، حرفش ردخور نداشت با عزت و احترامی که از ناحیه‌ی مشاوره‌های گره‌گشا و سرویس‌دادن به دیگران به‌دست آورده بود قدرت کلامی بیشتری هم داشت. پدرم هم ناراحت بود از حقوقی که از بین می‌رفت اما آرام بود و صبور، گاهی غُر می‌زد ولی چون دیگر کاری از دستش نمی‌آمد، سعی‌اش را بجای غر زدن بر روی اضافه‌کاری بیشتری متمرکز کرد. ما هم علیرغم میل باطنی مطیع مادر شده بودیم و دقیقاً مطابق میل او با مهمانان رفتار می‌کردیم. او خواسته و ما ناخواسته مهمان‌نواز بودیم و در هر صورت مهمان‌نوازی می‌کردیم! مهمان بیشتر یعنی هدر رفت پول بیشتر. بخاطر همین همه‌ی ما ملزم بودیم بیشتر کار کنیم تا کمبود کمتری حس شود. خانه شده بود انبار مواد غذایی… حبوبات و کیسه‌های برنج و حلب‌های روغن هجده کیلویی، دبه‌های بزرگ ترشی که مرتب خالی می‌شد و مرتب جایگزین می‌شد آنچنان که باید از هر چیزی که ما را از مهمان‌های سرزده بی‌نیاز می‌کرد تقریباً بی‌نیاز می‌شدیم.

تنها غصه‌ی مادرم خدشه‌دار شدن وجهه‌ای بود که از خود نشان داده بود و ما هم نمی‌توانستیم و هم حاضر نبودیم ذره‌ای ناراحتی او را با عادت درست از نظر او و نادرست از نظر ما، تحمل کنیم. اگرچه تماماً مهمان‌نوازی به پای او نوشته می‌شد ولی در نهایت همه‌ی ما مفتخر به این افتخار بودیم. همین برای دم فروبستن و همراهی بیشتر با مادر، کفایت می‌کرد. شبیه زمانی که یک فامیل ثروتمند دارید و با اینکه از ثروت و دارایی او چیزی به شما نمی‌رسد اما آنقدر غرورآفرین و افتخارآمیز است که هرجا و مکانی دوست دارید از ثروتمند بودن او یاد کنید!

نقطه‌ی ثقل مراودات دیگران شده بودیم بسیاری دعواهایشان را با دیگری در خانه‌ی ما برپا می‌کردند، از بس هر کسی می‌آمد و می‌رفت به تمام حرف‌ها، درد دل‌ها، غیبت‌ها و خوشی‌ها و غم‌های سایرین اشراف کامل داشتیم ناخواسته از حال همه مطلع بودیم. دقیقاً شبیه دفتر چرکنویسی شده بودیم که هرکسی می‌آمد از وقایع خود چیزی روی آن می‌نوشت و می‌رفت. هیچ‌ خانواده‌ای به این اندازه در ارتباط با دیگران نبود.. خانه‌ی ما بیشتر از اینکه برای ما باشد یک مجمع هم‌اندیشی و یک مطبخ‌خانه دلپذیر برای مهمانان بود. همین سبب شد تا معاشرت بیشتری بیاموزیم، اجتماعی‌تر از دیگران بودیم. شناخت بیشتری از آدم‌ها داشتیم و تلاش بیشتری می‌کردیم تا برچسب مهمان‌پذیری که به مادر زده بودند از بین نرود، کمبود بیشتر، تلاش بیشتر می‌طلبید و تلاش بیشتر، درآمد بیشتر و درآمد بیشتر، مهمان بیشتر و مهمان بیشتر، هزینه‌ی بیشتر و…در این دور به‌ظاهر باطل روزگارمان در خدمت‌رسانی مفت و مسلم در حال گذر بود، فشارهای مالی شکی نیست آدمی را به‌جلو سوق می‌دهد، مجبورت می‌کند تا برای جبران هزینه‌های از دست‌رفته راه و چاهی بیاندیشید، با اینکه دیگر راهی برای جلوگیری از هزینه‌ها بخاطر رفتار مهرطلبانه‌ی مادر نداشتیم و در چاه سعی بی‌حاصل گرفتار بودیم اما باید بجای کنترل خروجی، بر ورودی بیشتری متمرکز می‌شدیم این یعنی کار و تلاش بیشتر. بنابراین در دراز‌مدت هرکدام از ما در کسب و کار خود رشد فکری و مالی بسیاری کسب کرده بودیم که از این حیث از بسیاری جلوتر بودیم، پیشرفت بیشتر اما با رنج بیشتر! نمی‌دانستم فرشته‌هایی که آن درویش ازشان دم می‌زد کجای این ماجرا بودند؟ و گاهی با خودم می‌گفتم اگر درب را به روی همه‌ می‌بستیم شاید وضع ما این نبود!

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۱

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۶ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۷ دقیقه

تلفن‌همراه

بازنشسته شدم، با پولی که نصیبم شده بود تصمیم گرفتم دستی به سر و روی خانه‌ی کلنگی‌ام بکشم و خانواده‌ را از رنج کهنه‌گی چندین ساله این ویلای درب و داغان، قدری رها سازم

تلفن‌همراه

بازنشسته شدم، با پولی که نصیبم شده بود تصمیم گرفتم دستی به سر و روی خانه‌ی کلنگی‌ام بکشم و خانواده‌ را از رنج کهنه‌گی چندین ساله این ویلای درب و داغان، قدری رها سازم، بخشی از پول را به همسرم که سال‌ها با سختی و قناعت با حقوق کارمندی سوخت و ساخت دادم و مبلغ اندکی را برای روز مبادا، از آن روزهایی که وقتی روی زمین بیفتی کسی بلندت نمی‌کند و حجم بیشترش را به تعمیر اساسی خانه تخصیص دادم. هر روز کارگران گروه‌های مختلفی در آمد و شد بودند، کابینت‌ساز، نقاش، سنگ‌کار و…

بسیاری گران‌تر از چیزی که باید، دستمزد گرفتند، برخی هم دستمزد مناسبی گرفتند اما کار بدتری تحویل دادند و برخی نیز بیشتر از آنکه کار کنند دستور می‌دادند که من چکار کنم یا نکنم!

و حاصل کار… افتضاح!

در کل اگرچه سررشته‌ای در تعمیرات و ساخت و ساز نداشتم اما هر کورچشمی متوجه بدی کاری که انجام شده بود، می‌شد. آنچنان که در آخر از نتیجه‌ی کار هیچکدام از آنها، رضایت چندانی نداشتم، حیف از بردن نام “اوسا” برای این کارنابلد‌ها…!” البته تقصیر هم ندارن هر کارگری که روز اول چارتا آجر بالا بندازه روز دوم اسم خودشو میذاره اوسا” هرچند مابین کار نقدهای زیادی بر کارشان وارد می‌کردم ولی کو گوش شنوا!؟ هر چه می‌گفتم آب در هاون کوبیدن بود و در نهایت کار خودشان را می‌کردند، حسابی از نحوه‌ی کارکردنشان دلخور بودم اما آنها باتوجیه‌های غیرکارشناسی سعی می‌کردند ناشیگری‌ام را بیشتر به من نشان دهند. تنها چیزی که راضی‌ام می‌کرد این بود که:”از قبل خیلی بهتر شده!” همین برای آرام‌کردن ذهن پریشان و فرار از این دلخوری رنج‌آور کافی بود.

روز پس از اتمام کار، با ناراحتی و دل‌مشغولی زیادی سرگرم نظافت منزل بودم که متوجه شدم یک تلفن‌همراه روی کابینت‌های جدید کارشده، جامانده… با نوع و مدل آن آشنایی نداشتم اما از اندازه و صفحه بزرگش می‌شد فهمید از آن گوشی‌های مدرن و گران‌قیمت بازارست.

کمی این طرف و آن طرف را نگاهی انداختم، کسی نبود، پسرم دانشگاه بودم، دخترم توی اتاقش بود و همسرم در حیاط در حال شستن چیزی بود. به آرامی موبایل را برداشتم قدری برانداز کردم ظاهراً خاموش بود، حتی موفق نشدم آنرا روشن کنم… با خودم گفتم:”یعنی مال کیه!؟”

باید مال یکی از کارگرانی باشد که مرتب به خانه‌ام آمد و رفت می‌کردند. خود را گفتم:”اگه اونا از اینا داشتن که کارگری نمی‌کردن!” و باز به یقین می‌رسیدم که:”با پول من و امثال من ببین چه چیزا که نمی‌خرن!”

به‌زحمت یاد تک‌تک آنها افتادم که این گوشی را دستشان دیده‌ام یا نه!؟ از بدی حافظه‌ و پیری شکی نیست چیزی به‌خاطر نمی‌آوردم، شاید فراموشی چیز بدی باشد اما مطمئناً این نارضایتی و ناراحتی هم حداکثر تا چند روز دیگر بطور کل از ذهنم محو می‌شد و من آسوده‌خاطر می‌شدم از سرزنش خود. باید فراموش کرد تا بتوان چیز جدیدی را به‌مدت ولو اندک به‌خاطر سپرد. یک آمد و شد ذهنی…فرقی نمی‌کند در هر صورت دردها و شادی‌ها به یک شکل از تجربه از صفحه‌ی ذهن پاک می‌شوند وگرنه یادآوری تجربیات احمقانه‌ی گذشته، نمی‌گذاشت آدمی به پیری برسد!

از طرفی هنوز ناراحت بودم، نارضایتی‌هایم از هر کدام را با غرولندکردنی زیر باد دشنام گرفتم:”این کابینته آخه، اون مرتیکه گفتم جنس خوب کار کن، رفته چوب آشغال آورده، گفتم درهاشو آسان بازشو نصب کن! رفته، لولای گنجه‌ی باباش رو گذاشته،… اون سرامیک‌کار بیشعور هم صد بار گفتم کار خوب می‌خوام پولش مهم نیس فقط وقتی کف سالن رو می‌شوریم آب جمع نشه، الان سالن میشه استخر! اون یابو رو بگو، نقاشی نکرده در و دیوار رو تف‌مالی کرد و رفت… منه احمقو بگو ساده‌‌ی ساده، گیر چه آدمای عوضی و بی‌عرضه‌ای افتادم هم پولمو دادم هم اون چیزی که می‌خواستم نشد هم بیشتر از همشون کار کردم… خودم دست به کار می‌شدم بهتر از اونا بود… حیفه به اینا بگی اوساکار! حیف… من اگه خُل نبودم نمی‌رفتم سراغ دوتا فزرتی، از چارتا آشنا می‌پرسیدم کی کارش خوبه اونو می‌آوردم.”

با دیدن تلفن‌همراه جامانده، تمام رضایت نسبیی که داشتم هم به‌یکباره از بین رفت، خانه در نظرم بدتر از قبل شده بود و من مدعی بی‌چون و چرایی بودم که خودم را محق می‌دانستم تا به‌نحوی حقم را از حلقوم آنها بکشم بیرون…

و این تلفن‌همراه…! شاید این تلفن‌همراه حتی اندک هزینه‌ای برای جبران مافات باشد… خود را گفت:” وقتی حقت رو نمیدن و نادیده می‌گیرن باید در اولین فرصتی که مهیا شد حقت رو بگیری.”

تردیدی به دل راه ندادم محق‌تر از هر کسی که می‌توانست قدری از خسارات انجام کار را بگیرد شده بودم… تلفن‌همراه را به آرامی خواستم در جیبم بگذارم و مشغول ادامه‌ی کار شوم که در این حین، وجدان بی‌وجدانم بیدار شد! داشت سرزنشم می‌کرد که این تو نیستی که بدون اجازه، چیزی را بر میداری، این مال تو نیست! حقت را اینگونه نباید بگیری، باید عین یک مرد، سینه سپر کنی یا حقت را مستقیماً ازشان بگیری یا باید نادیده بگیری و ببخشی، نه اینکه از این فرصت سواستفاده کنی… وقتی سی سال در انتظار یک حقوق ناچیز بخور نمیر سال‌های سال جان کَندی، هدفت این بود که خواستی دستت به مال مردم دراز نشود، اگر قرار بود از این حق‌ها بگیری این وضع‌ات نبود!

ذهن فراموش‌کار در انتهای عمر و پیری تمام باورها و اعتقادات را می‌شورد و با خود می‌بَرَد. باورهایی که تا چندی پیش در مغزت جایی برای ذخیره داشت اکنون بی‌جا و مکان است و در مغز یک پیرمرد دیگر جایی ندارند، یک پیرمرد همیشه چند گرم پروتئین خمیر و ترشیده در کله‌اش با خود همراه دارد که به آن مغز می‌گوید به‌خیال اینکه درون این مغز چیزی باقی‌مانده و خبری هست! اما به‌واقع خبری نیست. شبیه یک مُشت کِرم در هم ریخته است که هیچ چیزی در آن نگه‌داشته نشده… تنها چیزی که عجیب است اینست که حتی اگر بی‌مغزترین آدم هم باشی و بدون هیچ باور و هیچ‌ خاطره‌ای، باز چیزهایی آویزه‌ی درونت می‌شود، روی پوست صورتت می‌ماند، روی دستانت، روی لباس‌هایت، روی حرف زدنت و روی حرکات و سکناتت! این همان باورهایی است که بجای ذخیره در مغزت به تمام وجودت سرازیر می‌شود تا تصویری ماندگار از چیزی که بودی را نشان دهد. اگر تا چندی پیش باور داشتی که آدم پاک‌دستی هستی اگر در پیری این باور را در مغزت از دست داده باشی اما هنوز در رفتارت هست و این بدترین شکل از وجود تثیبت شده‌ی هر انسانی است ولی در این بین من متضرر شده بودم و قانع‌کردن خود، به‌قصد گرفتن‌ حق، تصویری بود که داشت مخدوش می‌شد باورهایی که از سر و روی‌ام داشت می‌ریخت را نادیده می‌گرفت. پس درگیر وجدانم شدم و بگومگویی بیهوده با او داشتم. پیش‌تر از این، حرف‌گوش‌کن‌تر بودم اما الان نه!

-:”چرا قبلاً مخالف این موضوع بودی و الان موافقی!؟”

-:”چون شرایط اون زمان ایجاب می‌کرد و با شرایط الان فرق می‌کنه!”

-:”هنوز که چیزی عوض نشده!”

-:”چیزی قبلاً که مخالف‌اش بودم برام تازگی داشت الان که موافقم، شد یک تجربه… از من نخواه که تصمیمات و اندیشه‌های گذشته رو همیشه با خودم داشته باشم، چیزی عوض نشده، جز ذهن من!”

اگرچه مطمئن بودم هیچ‌چیزی عوض نشده اما وقتی بهانه‌ای داشته باشی، وقتی رنجور از حق ضایع‌شده‌ای باشی و وقتی فرصتی طلایی برای مطالبه‌ی حقت داشته باشی شکی نیست جور دیگری برخورد خواهی کرد.

از پاسخ آخر خودم به وجدان، قدری به وجد آن در آمدم و خرسند شدم، وقتی تصمیم‌ات را گرفته باشی، وجدان فقط اراجیف می‌بافد و با چندتا جمله‌ی ساده، شاید خیلی راحت بتوان از بار مسئولیت‌هایی که بر دوشت می‌گذارد شانه خالی کرد. حق گرفتنی‌است نه دادنی! من تصمیمم را گرفته‌ بودم این تلفن‌همراه را در ازای خسارت کاری که انجام شده را باید در حق خودم و خانواده‌‌ام مصادره کنم. همین شد که در نهایت بی‌سر و صدا تلفن‌همراه را در جیبم گذاشتم، البته با اضطراب بسیار! از اراده‌ام، از اینکه به‌هر نحوی که شده حقم را گرفتم و از پیروزی‌ام بر وجدان که همیشه سعی می‌کند به نام شرف، بدبختت کند و از تصاحب این تلفن‌همراه اندکی خوشحال بودم که زنگ خانه به‌صدا درآمد…

با دلهره‌ای عجیب از جا برخاستم، همسرم درب را باز کرد و پسرم با استرس و شتاب زیادی داخل شد و با هول و هراسی بلند گفت:”مامان، مامان…!؟”

همسرم هم گفت:”آروم‌تر! چیه چِت شده!؟”

-موبایلم نیس، با گوشی دوستم هم زنگ زدم خاموشه! خونه جا نذاشتم!؟

-خاک تُو سرم! به این زودی گمش کردی!؟

-یادم نیس کجا گذاشتمش!

-ذلیل مُرده،! تازه با پول بازنشستگی بابای بیچاره‌ات برات خریدم، حواست کجاس!؟ بابات بفهمه خیلی بد میشه!؟

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۶

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۶ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۹ دقیقه

زیبایی

زیبایی، همیشه جایی برای ابراز وجود دارد، همیشه خواهان دارد و همیشه تصاحب‌اش وسوسه‌برانگیز است، اگرچه می‌گویند زیبایی نسبی است و هرکسی تعریفی از زیبایی دارد اما در حق

زیبایی

زیبایی، همیشه جایی برای ابراز وجود دارد، همیشه خواهان دارد و همیشه تصاحب‌اش وسوسه‌برانگیز است، اگرچه می‌گویند زیبایی نسبی است و هرکسی تعریفی از زیبایی دارد اما در حقیقت آنچه که زیباست در انظار همه زیباست! زیبایی، منظره‌ای است شکارگونه در کمین‌گاه دیدگان شکارچیان، برای شکار لحظه!

دخترم، جوان زیبارویی است خوش‌اندام، خوش‌قد و بالا، چشم‌نواز، دلفریب و طناز. بیشتر از آنچه که باید باشد، هست. بهتر از حلقه‌ی بزرگی از دایره‌ی تمام زنان و دخترانی که می‌شد دید.. یک زیبایی محسورکننده که برای منِ پدر هم جذابیت خاص و آنچنانی دارد که قابل چشم‌پوشی نیست. اما وقتی مالک یک چیز ارزشمندی، ترسی دائمی دست از سرت برنمی‌دارد ترسِ از دست‌دادن‌ها… ترسِ بی‌ آن چیز شدن‌ها… ترسِ تباه شدن‌ها… در تمام زندگی‌ام هیچ داشتنی به اندازه‌ی یک دختر ناز و زیبا، یک موجود دلربا که هر آن ممکن است از دست برود آزاردهنده و تلخ نبود…

از کودکی، زیبا بود و هر چه بر سن‌اش افزوده می‌شد زیبایی‌اش هم دوچندان می‌شد، زیبایی‌اش را از نسیم ملایم تابستان بر روی اندام مخملی گندم‌زار به یادگار دارد، از طراوت شکوفه‌های بهار، از چهره‌ی رنگارنگ پاییز و از سپیدی زمستان…. تمام طبیعت در او خلاصه شده…. یک مرز بی‌ریا از رویای خاص، تصویری از ماندگارترین شکل زیبایی یک انسان در دنیایی مه‌آلود و فانی… یک جاودانه‌ی پُر احساس… یک قند آب‌شده در دل زمین و زمان.

همه بر زیبایی‌اش صحه می‌گذاشتند و این تعریف از خود نیست… ولی به‌همان اندازه که از توصیف زیبایی‌اش از نگاه و زبان دیگران به خود می‌بالیدم، دوچندان به خود می‌لرزیدم! او خرسند از داشتن یک تصویر محسورکننده بود و من نگران از خدشه‌دار شدن این اثر هنری بی‌نظیر.

شاید مضحک یا عجیب به‌نظر برسد برای پدری که اینقدر در زیبایی دخترش دقیق شود، اما به‌واقع او منظره‌ای جاودانه و زنده بود شاهکاری که در خانه راه می‌رفت و هر لحظه پیش و روی‌ام بود. ابروانی کشیده، چشمانی درشت و عسلی، مژه‌هایی بلند، گونه‌های برجسته، موهایی بلند و بلوند به درازی شب یلدا، که هر قسم از زیبایی‌اش را از خوبی خوبرویی به عاریت برده بود. همه چیز برای دلربایی داشت از سیمای زیبای‌اش تا اندام و شیرین‌زبانی‌اش. از موقعیت اجتماعی‌اش تا شرایط خانوادگی‌اش. در رفاه محض بود هیچ کم‌وکاستی نداشت در حقیقت حاضر نبودم هیچ کمبود کوچکی را یک لحظه حس کند تا نکند به‌واسطه‌ی آن دل‌آزرده شود یا در پی آن باشد. او حوایی در بهشت برّین و من آدمی که از هم‌نشینی با او در این فردوس، احساس شادمانی می‌کردم اگرچه ممکن بود به‌خطایی این بهشت را نابود کنم و از آن رانده شویم!

اوایل از هر آمد و شدی محدودش می‌کردم کمترین جایی اجازه داشت تنها برود، حتی به سرم زده بود از درس خواندنش ممانعت کنم، اما منصرف شدم تا شاید بی‌شعوری‌ و ذهن بسته‌ام را به او نشان ندهم و خود این کمبودی جبران‌ناپذیر برای ذهن او نشود،… اما رفته‌رفته تصمیم گرفتم بجای اینکه نگران تنها رفتن‌های او باشم بهتر است همیشه و همه‌جا کنارش باشم به‌همین خاطر باهم کلاس زبان فرانسه می‌رفتیم بااینکه از سن یادگیری‌ام خیلی‌ سال‌هاست که گذشته، باهم به مهمانی‌ها می‌رفتیم حتی مهمانی دوستانش هم من حضور داشتم. با هم به سفر می‌رفتیم و در شرکتم در اتاقی شیک و مجلل که برایش تدارک دیده بود همیشه کنار دستم بود تا پس از مراجعت از درس و مشق در اینجا باشد. شیک‌تر از هر جوانی که می‌خواست با دخترم باشد می‌پوشیدم، تا ذره‌ای نقصان از ناحیه‌ی پدرش حس نکند… به‌واقع دختری داشتم که شاه نداشت نه به راه دورش می‌دادم و نه به ظلم و زور!

از همان ابتدا هم، خودم مدرسه می‌بردمش و پس از آن، منتظر می‌ماندم که با هم بازگردیم. با تمام نگرانی‌های وصف‌ناپذیر. هرچه بزرگتر می‌شد جذاب‌تر و زیباتر می‌شد و به‌همان اندازه، دل‌شوره‌های من هم بیشتر می‌شد. اکنون که بالغ‌تر شده، در نتیجه سعی‌ام بر این بود که محدودتر هم بشود! دانشگاه‌ رفتن‌اش زیر ذره‌بین نوچه‌های من بود راننده‌ام که گوش به‌زنگ بود، مرتب هر آنچه را اتفاق می‌افتاد به من می‌گفت. نظارت بر او با دو چشم همیشه مطمئن و قابل اعتماد در هرجایی ایده‌ی خوبی بود.

او تمام زندگی من شده بود تمام فکر و ذکر من! با تمام ترس و دلهره‌ی زیادی که دست از سرم برنمی‌داشت… نمی‌دانم اگر مادرش زنده بود این نگرانی مرا درک می‌کرد یا خیر. یا مرا از ذره‌بینی که روی دخترمان می‌گذاشتم رضایت داشت یا نه!

در هرصورت من مطمئن بودم که افراط می‌کنم و باید او را در دنیای خودش آزاد سازم تا زندگی خودش را داشته باشد. اما این خواسته‌ی دلم نبود. برای پدری که عاشق دخترش است، هیچ چیزی بجز او را نخواهد دید.

حالم دگرگون می‌شد وقتی زخمی بر او می‌رسید وقتی غمی در دل داشت، هرچه در توان داشتم برایش مهیا می‌کردم تا از فضای غم‌آلود ذهن جدای‌اش کنم. نمی‌دانستم اگر کسی بر او آسیب یا خدشه‌ای وارد کند چه‌ها می‌کردم باهاش!؟ خواستگاران بیشتر، یعنی عذاب بیشتر… اما تدبیری اندیشه بودم تا کسی به خودش اجازه‌ی بردن نام دخترم را نداشته باشد چه در میان اقوام چه در محل کار… اما همیشه خواستگاران پاپیچ و سمج که نه گفتن را نمی‌فهمند هستند که به قیمت بی‌حرمت شدن و بی‌احترامی، باز غرورشان را زیرپا می‌گذاشتند و پا پس نمی‌کشیدند. همه خیلی خوب متوجه عشق خالص من به دخترم شده بودند… او خوشبخت بود پس چه کسی ممکن بود با ترفند خوشبخت‌کردن او بتواند قدم به میان بگذارد!؟ من غلام او شده بودم چه کسی بهتر از من می‌توانست ناز او را بکشد و بندگی‌اش را بکند… الهه‌ی زیبای من بود آن دختر! آنهایی که به هر حیله و خدعه‌ی جلو می‌آمدند قصدشان فقط حسادت محض بود و بس. قصدشان رابطه‌های پست و بیشرمانه‌ای است که فقط عقده‌ها با آن خالی می‌شود نه چیزی دیگر!

او چون جواهری گرانبها در گاوصندوق توجه من بود که طمع بسیاری را برای همگان برمی‌انگیخت. همه چیز بروفق مراد بود، راست می‌رفت و راست می‌آمد… هرآنچه را که از راننده‌ام به من می‌رسید همین بود. البته از تربیتی که من کرده بودم هم بیش از این انتظار نمی‌رفت. حتی فکرش را کرده بودم که راننده‌ای مسّن برای این کار در نظر بگیرم تا نکند خود ناظر نیازمند ناظر دیگری باشد!

اما زندگی همیشه آن‌گونه نیست که از دید خودمان می‌بینم، گاهی در اوج کمبود دست‌آلود خطایی می‌شویم و گاه در اوج بسبود. دقیقاً از جایی که فکرش را نمی‌کنی می‌بَری و گاه از جایی که فکرش را نمی‌کنی می‌بازی!

اگرچه تمرکز، همیشه موفقیت آدمی را رقم می‌زند اما وقتی بر چیزی متمرکز می‌شویی چیزهای اطراف آنرا به‌وضوح نخواهی دید یا نمی‌خواهی خوب ببینی! آن چیزی که در غایت از آن غافل نبودم بلوغ و تغییرات هورمونی یک دختر است نیاز به هم‌بستر شدن نیاز به تخلیه‌ی غریزه‌ها نیاز به هم‌خوابی برای بیداری ذهن. نیاز به همسر حتی با داشتن یک سر! نیاز به یک مرد برای درک کامل جنس مخالف و این چیزی بود که با علم به آن سعی داشتم نادیده بگیرم! با اینکه خوب‌ می‌دانستم هیچ مردی قادر نیست به اندازه‌ی مهر بی‌دریغ منِ پدر در خدمت دخترم باشد اما در آخر باید یک مرد در این داستان می‌بود کسی که فقط شاید جنسیت‌اش به او معنا ‌دهد نه چیز دیگر!

یک جنس نر بی‌خاصیت!

این جنس نر شده بود خوره‌ی جانم، باید کسی در زندگی دخترم باشد که من ازش غافلم. او کیست و کجاست؟ چطور طرح دوستی با دخترم را ریخته، کی و کجا؟ فقط خدا می‌داند و بس.

شک و سوظن تمام وجودم را گرفته بود، وقتی عشق‌ات کسی باشد یعنی تمام ذهنت در تسخیر اوست بنابراین همین ذهن در چشم به‌هم‌زدنی می‌تواند وجودت را لبریز از نفرت کند و این سرآغاز بدبینی‌های من بود.

من قدرت و پول‌اش را داشتم تا هرکسی که بر سر راه دخترم سبز شود را زرد و خشک کنم. اما این رویه‌ی درستی نبود بجای آن نگذارم مردم از روی پل رد شوند باید کاری برای خود پل می‌کردم و شاید تخریب پل بهترین راه بود…

تحمل ذره‌ای فاصله گرفتن از او را نداشتم. بدون داشتن همیشگی او، زندگی برایم بی‌معناترین بود. خوب می‌دانستم این نهایت خودخواهی است اما یک عاشق، همیشه خودخواه است همیشه…

عشق فرزند با درهم آمیختگی عشق دختر، عشق تنها بچه و عشق زیبایی بی‌حد و حصر او همه و همه از من یک مرد مستبد، عاشق و در عین حال خودخواه ساخته بود.

گروه‌های زیادی به دنبالش بودند تا برای مدلینگ شدن تا برای پرتره‌های عکاسی، سوژه‌ی زیبایی شود اما همه‌ی اینها را در نطفه چنان خفه می‌کردم که طاقت تکرار دوباره‌ای ازشان دیده نمی‌شد. من داشتم تمام موقعیت‌هایی که او می‌توانست در جهان خودش، عرض‌اندام کند را ازش می‌گرفتم.

وقتی تمام فکر و ذهن آدمی بر چیزی متمرکز است هر خوابی هم که ببیند چیزی ورای آن نخواهد دید کابوس‌های از دست دادنش که دست از چشمان برنمی‌داشت..

وحشتناک‌ترین قسمت ماجرا در حال رقم خوردن بود، او مردی را در زندگی خود داشت روزنی از لابلای بتُن‌هایی که من دورش کشیده‌ بودم بالاخره در پی تخلیه‌ی ته‌مانده غریزه‌های‌اش برآمده بود این را از هک‌کردن تلفن‌همراهش توسط کارشناسان خبره دریافتم و من تخته‌پاره‌ای بر موج ویلان و سرگردان در دریای طوفانی… نمی‌دانستم به کدام سو می‌روم؟

آخ که من چه برای او کم گذاشتم…!؟

این سزای محبت و توجه لایزال من نبود محبتی که حتی از مخزن خدایی به بندگانش هم افزون‌تر بود..

خواستم زیبایی‌اش را از او بگیرم، پاشیدن اسید به صورتش شاید ایده‌ی خوبی بود اما من می‌ماندم عمری با عذاب یک چهره‌ی‌متلاشی شده که چون تابلویی ناجور در خانه راه می‌رود…

خواستم به زندگی خودم خاتمه دهم اما این هم چیزی را دوا نمی‌کرد او بدون من هم دستاویز وسوسه‌ی دیگران می‌شد.

خواستم به حال خودش رهایش کنم اما طاقت نیاوردیم برای عمری که به پایش سوختم و از تمام هست و نیستم برایش مایه گذاشتم.

در هاله‌ای از تصورات واهی و نامتناهی در آخر تصمیمم را گرفتم. یک عاشق به‌همان اندازه که بدبخت و رئوف است به‌همان اندازه می‌تواند سنگدل و بی‌رحم باشد بستگی به این دارد در کجای ماجرای عاشقانه‌اش ایستاده باشد.. برای بد بودن نیازی نیست از ابتدا بد باشی، آدمی خطاها را درست زمانی مرتکب می‌شود که از آن خطاها بیزار است و دوری می‌کند. هیچ کودکی از آغاز تولد به قاتل‌شدن نمی‌اندیشد، کشتن، یک فرار رو به جلوست برای انهدام تمام سدها و سنگ‌هایی که پیش روی خواسته‌هایی توست. ماه‌ها با این اندیشه‌ها کلنجار می‌رفتم حس می‌کردم کم‌کم از او دلسرد شدم و فاصله‌ی ما هر روز بیشتر و بندبند محدویت‌هایش هر روز بیشتر از هم می‌گسست برای رهایی یک ماهی کوچک در اقیانوس بی‌انتها.

همچنان که برای زندگی‌کردن یک بهانه کافیست برای قاتل شدن هم همین‌گونه است. تبدیل مهربان‌ترین و عاشق‌ترین پدر به منفورترین و بدخواه‌ترین، فقط در گرو یک تصمیم بود اگرچه من باعث این تصمیم نبودم اما مجری خوبی برای آن می‌شدم.

من تصمیمم را گرفته بودم برایم دیگر عواقبش هیچ اهمیتی نداشت، این بزرگترین مصیبت زندگی من بود می‌توانستم شب‌هنگام در خواب، سرش را ببرم! شاید این بهترین ایده برای جبران مافات باشد برای حفظ یک اثر هنری برای تدفین کردن گنج و سرمایه‌‌ای که عمری برایش عرق ریختی… تنها چیزی که اهمیت داشت اینست که این گنج نباید به‌دست کسی بیافتد باید سرش را در خواب از بدن جدا می‌کردم..

در نهایت همین کار را کردم. که با وحشت از خواب بیدار شدم!

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۷

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۶ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۹ دقیقه

حلقه‌ی آهنی!

خانواده‌ی ما گوشه‌گیرترین خانواده‌ی این کره‌ی خاکی است! گویی نه همسایه‌ای داریم نه قوم و خویشی… البته که همسایه داریم اما انگار همسایه‌های ما همه مُرده‌اند، یا می‌پن

حلقه‌ی آهنی!

خانواده‌ی ما گوشه‌گیرترین خانواده‌ی این کره‌ی خاکی است! گویی نه همسایه‌ای داریم نه قوم و خویشی… البته که همسایه داریم اما انگار همسایه‌های ما همه مُرده‌اند، یا می‌پندارند که ما مُرده‌ایم چون نه صدایی از ما می‌شنوند نه صدایی ازشان می‌شنویم، قوم و خویش هم ما را از خویش رانده‌اند چون ما تافته‌ی بدبافته‌ایم، وصله و پینه‌ی ناجور بر پیکره‌ی فامیل… پدرم معتادست، بیکار و بی‌پول، همین برای تنهاشدن محض و انزوای بیشتر کافیست.. رانده‌شدگانی از بهشت خودساخته‌ی دیگران به جهنمی عذاب‌آور و تلخ‌تر از آن…

کاش از این‌همه درد می‌مُردیم، اما خوب می‌دانستیم مرگ، پایان درد و رنج نیست، مرگ، پایان زندگی است!

انگار از ابتدای هستی ما سه نفر تنها شروع کردیم به همزیستی با هم. درون یک حلقه‌ی آهنی که نمی‌توان راحت از آن خارج شد! کی پدرم، مادرم را یافته معلوم نیست و کی من شدم محصول نقطه‌ی جوش و اتصال این دو، فقط سنّم آنرا نشان می‌دهد نه قیافه‌ام! چون من بیشتر از آنکه بدانی بزرگتر به‌چشم می‌آیم، اما کوچک‌تر از آن هستم که می‌بایست این‌همه تلخی بزرگ را تجربه کند، از آداب معاشرت هیچ نمی‌دانم و شکل خوشحالی را در کمک‌هایی می‌بینم که در نگاه دیگران پست‌ترین است. رفتار و مراوده‌ با اطرافیانی که می‌بینم گاهاً سخت‌ترین کار دنیاست. اصلاً گویی مردم را نمی‌شناسم در مواجهه با آنها انگار که از سیاره‌ای دیگر آماده باشم. هیچ‌گونه ارتباطی با آنها برقرار نمی‌کنم. پیرزنی هستم در قامت یک نوجوان… کار من گوشه‌نشینی در انتهای گوشه‌ی اتاق یک خانواده‌ی گوشه‌گیر… صبح تا شب و شب تا صبح فقط شب است نه طلوع آفتابی می‌بینیم نه غروب آفتابی‌! تنها چیزی که وانمود می‌کند که هنوز نمُرده‌ایم و زنده‌ایم، بیدار شدن بود!

در خانه‌ای زندگی می‌کردیم که فقط یک سالن بزرگ داشت، بیشترش خالی بود، در زیرزمین یک مغازه‌ی متروکه! زیرزمینی که هفت پله می‌خورد تا به آن برسی، هیچ نداشت، قبلاً باشگاه بدنسازی بود، تنها چیزی که همیشه برایم سوال بود حلقه‌ی فلزی چسبیده به سقف وسط سالن بود لابد برای لوستر کار گذاشته بودند یا برای لوازم بدنسازی، اما بزرگتر و به‌ظاهر محکم‌تر از چیزی بود که یک لوستر را به خود آویزان کند.

ورودی زیرزمین از در پشتی مغازه‌ی متروکه بود، انتهای یک کوچه‌ی بن‌بست که با عرض شانه‌ها به‌زحمت می‌توان از آن رد شد. تنها زنگی که به صدا در می‌آید مامور برق و آب و گاز است برای شمارش نفس‌هایی که می‌کِشیم، زیاده از حد روشن شویم برق را قطع می‌کند تا تاریک‌خانه‌ی انتهای جهان تاریک‌تر از همیشه شود، اگر زیادی خیس شویم، آب را قطع می‌کند تا فضانوردان کاوشگرهای بیشتری برای یافتن وجود آب در این نقطه‌ی دور افتاده ارسال کنند و اگر شعله‌های بیشتری برای گرمای خانه بسوزانیم آبی روی آتش می‌ریزند و خانه را سردتر از قبل می‌کنند… اگرچه مصرف ما آن‌قدری که نیست که چنین رفتاری با ما شود اما درآمد ما چرا! وقتی هزینه‌ی دو قبض را نپردازی، قبض روحت می‌کنند…

از سر بی‌پولی به‌زور هزینه‌ی خرید کتاب‌های مدرسه تامین می‌شد کهنه‌پوشی لباس‌هایی که برخی از سر ترحم می‌دادند گاهاً تمام شیک‌پوشی من بود، درس می‌خواندم چون چاره‌ای غیر از این نداشتم، در مدرسه، غریبه‌ترین دانش‌آموز کلاسم و در خانه، بقیه‌ی عمرم را در کنجی می‌گذارندم…در انزوای خواندن کتاب‌هایی که پدر پیدا می‌کرد و گاهی برای لول‌کردن مصرف تریاکش به خانه می‌آورد.

در حاشیه‌ی شهر، خانه‌ی ما قرار داشت در متن کوچه‌های بیهوده، بیراهه‌های پوچ و تهی از امید، تا چشم کار می‌کند خاک است و خاک که روی پیکر زنده‌ی ما ریخته شده… دقیقاً زنده به‌گوریم.

در نگاه آنهایی که گاهی از سر ترحم، نزدیک می‌شوند نفرت، بیگانگی و سرزنش زیادی به‌همراه هست و مادر، همیشه گریان، من همیشه ساکت و سرافکنده و پدر همیشه از همه انتظار دارد! انگار دلیل اعتیاد و بیکاری و بی‌پولی‌اش، دیگرانند و مسبب تمام بدبختی‌ ما را دیگران می‌داند.

اما در کنار این بی‌کسی‌های محض، مرد مهربانی هرازگاهی کمک خرج ما بود، کارگاه کهنه‌ی تعمیر سیم‌پیچی موتورهای چاه داشت این را فقط زمانی که برای قرض‌کردن صدهزارتومان به دکانش رفتم توضیح داد. روزگارش بد نبود بهرحال کاری داشت و درآمدی، اگرچه نانش در روغن نبود اما کارگاهی داشت سراسر سیاه و پُر از روغن‌سوخته…!

بی‌هیچ چشمداشتی هوای ما را داشت. مرد میانسالی بود رو به پیری، بدون زن و فرزند. هیچ‌وقت نفهمیدم و نپرسیدم چرا تنهاست! جثه و دستان بزرگی داشت دقیقاً اندازه‌ی یکی از آن موتورهای گنده.

شب یلدا، نوروز و هر زمانی که فرصتی برای دورهمی بود و ما دور خودمان! هرچه در توان داشت میوه و شیرینی می‌خرید و می‌آورد بی‌آنکه حتی یکبار قصد کند بیاید و کنار ما بنشیند..! همیشه از این ِمهر یک‌سویه‌ی او متعجب بودم. حتی نزدیک‌ترین‌ها چنین مِهری نداشتند و اگرهم بود بی‌هیچ منتی نبود اگر انتظاری نداشتند آن‌قدر سرزنش می‌کردند که از دریافت کمک بیزار می‌شدی. گاهاً می‌گفتم:”لابد چون تنهاست می‌‌خواهد با این لطف و محبت خود را از تنهایی برهاند!”

اما او یک غریبه‌ی کامل بود از سر ترحم بود یا هر چیزی، بی‌هیچ منتّی می‌داد، بی‌هیچ انتظاری و بی‌هیچ نکوهشی…

انگار کار می‌کرد برای ما. شکی نیست که برای یک خانواده‌ی فقیر، اتصال به یک نقطه‌ی درآمدی ولو پراکنده، رمز حیات و بقا بود.

اغلب اوقات خرج روزانه‌ی ما را می‌داد و حساب اینکه چقدر تاکنون کمک کرده از محاسبه خارج شده بود. من واسطی بودم برای دریافت کمک‌های محبت‌آمیز او. اوایل با خجالت و شرمندگی فراوانی ازش درخواست کمک می‌کردم و گاهاً بدون اینکه ما درخواست کنیم خود دست به‌کار می‌شد. اما انتظار ما به مرحله‌ای رسیده بود که باید کمک می‌کرد، این انتظاری بود که همه‌ی ما داشتیم. انگار مسئولیت ما را او باید به‌دوش می‌کشید و کمک‌نکردنش را برنمی‌تابیدیم. اگرچه انتظار بیجایی بود اما به این نقطه‌ی ذهنی رسیده بودیم که وقتی امیدت یکی می‌شود او حق ندارد ناامیدت کند! خوب می‌دانستم که زمین را کِرم می‌زند از لطف زیاد باران! اما چاره‌ای نبود. ما کرم‌های خاکی بودیم که همیشه منتظر آمدن باران محبت او بودیم تا سر از خاک ناامیدی بیرون بیاریم با بوسه‌ی باران!

همیشه با خود زمزمه می‌کردم:”که بوسه‌ی باران هوسِ آسمان است به زمین؛ خدانکند آسمان از هوس بیفتد، آنگاه چه بر سر زمین خواهد آمد!؟”

زندگی در زیرزمین نمور، یعنی عطر خفه‌کننده‌ی همیشه‌ی رطوبت…یعنی داشتن هیچ پنجره‌ای رو به کف پای سگ و گربه‌هایی که مرتب از آنجا رد می‌شدند! اگرچه سقف بلندی داشت اما هیچ هوای تازه‌ای در خود نداشت. همین‌ها در کنار آن سوتغذیه و بیماری‌های مزمن، مادرم را به سِل مبتلا کرد… هزینه‌ی درمان و دردهای او مزید بر هزینه‌های سربار خانواده شد. حالش چنان بد می‌شد که گفتن نداشت… اما یک روز بارانی که نم باران زیرزمین را بیشتر از هر زمانی شرجی می‌کرد مادرم از هوش رفت… پدر هم معلوم نبود کجاست؟ شکی نیست در پی یافتن قوت قلبش بود! تریاک! اینکه الان در این شرایط در کدام زباله‌دانی یا خرابه‌ای بود درد تازه‌ای نبود حتی اگرهم حضور داشت کاری از دستش برنمی‌آمد چون با نداری و جثه‌ی بسیار نحیف‌اش عملاً حتی نمی‌توانست جنازه‌ای را حرکت دهد. من هم کاری از دستم نمی‌آمد یک دختر تنهای پانزده‌ساله. اگرچه همیشه در امید این بودم که من روزی این شرایط را تغییر خواهم داد اما هیچ‌وقت نفهمیدم کی و چطور!

کتونی‌های پاره را پوشیدم و سریعاً سراغ ناجی خانواده رفتم:”مش‌حسین‌آقا”.

باران، چیز زیبایی است اما نه برای من، وقتی کفش‌های پاره‌ام خیس می‌شد وقتی سراسر کوچه در گِل و لای غرق می‌شد و هنگامی‌که آب به داخل زیرزمین سرازیر می‌شد و زمانی‌که بزرگترین حسرتم می‌شود آرزوی داشتن چتری کوچک!

خودم را کارگاهش رساندم، بسته بود در کنار کارگاه او قهوه‌خانه‌ای با شیشه‌های کثیفی بود که فقط چای داشت! گاهاً او را آنجا می‌یافتم سریع داخل شدم و در جستجوی‌اش همه را از نظر گذارندم. خودش بود انتهای قهوه‌‌خانه مشغول نوشیدن چای داغی بود که بخارش در لابلای دود سیگار باز هم دیده می‌شد. جلو رفتم با لباس‌های خیس از باران و ظاهری کثیف و کفش‌های گل‌آلود. چشمانم گریان بود اما در زیر خیسی باران تشخیص اشک از باران سخت می‌نمود. مشکل را با چند کلمه‌ی بریده گفتم و سریع از جایش برخاست و سوار موتور قراضه‌اش شدیم و در چشم ‌به‌هم‌زدنی آمد و مادرم را در آغوش کشید و به بیمارستان برد…

بهبودی مادر طی شب تا صبح حاصل شد و ما با هم تا صبح همراه بیمار بودیم… داشتم فکر می‌کردم “اگر نبود، دقیقاً چی می‌شد!؟”

این بزرگترین چالش زندگی من بود تلخ‌ترین اتفاقی که می‌شد دید و دست و پنجه نرم‌کردن با مرگ که اگر همراهی مش‌حسین‌آقا نبود بی‌تردید مادرم جان سالم به در نمی‌برد.

صبح روز بعد هر سه به خانه برگشتیم خوشحال از بهبودی مادر و خوشحال‌تر از همراهی این مرد مهربان. انگار که او بود که جان دوباره در کالبد هر دوی ما دمید… در دل آرزو می‌کردم کاش او پدرم بود.

در حین ورود به خانه‌، صحنه‌ای وحشتناک تمام روحم را به‌یکباره از بدنم خارج کرد، وسط سالن، مردی از سقف آویزان شده بود! جیغ بلندی کشیدم و با وحشت و هراسی وصف‌ناپذیر به آغوش مش‌حسین‌آقا پناه برم… تمام بدنم می‌لرزید و به یکباره فریاد شیون و زاری مادرم بر ترسناک‌ترین و غم‌انگیزترین اتفاق زندگی‌مان دوچندان اثر تلخ‌تری گذاشت. صحنه‌ای که هرگز تا پایان عمرم فراموش نمی‌کنم و مرتب جلوی دیدگانم نقش می‌بندد. همیشه فکر می‌کردم نداری و شرمندگی، بیماری و گرسنگی بدترین چیزهای زندگی است اما آن روز با دیدن صحنه‌ی مرگ، دانستم مرگ، بدترین اتفاق هر انسانی است. در زندگی، هر درد و رنجی که هست، هست! اما مرگ یعنی ختم زندگی نه ختم رنج‌ها! یعنی انتهای همه چیز. یک بن‌بست سرد و باریک که حتی با عرض شانه‌ها نمی‌توان از آن رد شد! شاید هم مرگ، زندگی تازه‌ای به دنبال داشته باشد!

پدرم بود چرا و چطور خودش را حلق‌آویز کرده بود را هیچ‌وقت هم نفهمیدم! شاید از این زندگی نکبت‌بار به آخر خط رسیده و شاید خبر بیماری مادرم به گوشش رسیده بود که بی‌شک این محتمل‌تر است چون مَردم در زمان بحران‌هایی از این دست، می‌خواهند نزدیک شوند و با خبرهای تلخ، بیشتر تحقیرت کنند تا بیشتر عذابت دهند. همان همسایه‌هایی که نه صدایی از ما می‌شنیدند نه صدایی ازشان می‌شنیدیم! هرچند پدرم در زندگی ما بود و نبودش فرقی نداشت و حتی شاید نبودش بهتر از بودنش بود اما از دست‌دادن، همیشه سخت است و جانکاه حتی کم‌ارزش‌ترین‌ها.

خودش را دار زده بود!.. از همان سقف بلند زیرزمین نمور، از جای حلقه‌ی آهنی بی‌خاصیت چسبیده به سقف.

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۳

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۶ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۸ دقیقه

آب‌مروارید!

بعد از مدت‌ها کلنجار رفتن بالاخره تصمیم گرفتم موهایم را رنگ کنم… تا سپیدی و کهنه‌گی سال‌های دراز عمر را در زیر پوسته‌ی تیره‌تری پنهان کنم… تا آنچه را که با سختی در آ

آب‌مروارید!

بعد از مدت‌ها کلنجار رفتن بالاخره تصمیم گرفتم موهایم را رنگ کنم… تا سپیدی و کهنه‌گی سال‌های دراز عمر را در زیر پوسته‌ی تیره‌تری پنهان کنم… تا آنچه را که با سختی در آسیاب، سفید کرده‌ام به‌آسانی در بازار امید دلدادگی، سیاه کنم! شبیه کامپوزیت‌کردن دندان‌هایی که کاملاً کرم‌خورده، شبیه رنگ‌کردن یک آهن‌پاره‌ی کهنه و زنگ‌زده، بی‌آنکه بخواهی یا بتوانی بر سر و روی‌اش سبماده بکشی…

این تغییرِ لازمی نبود اما وقتی چیز مهمی را نتوانی تغییر دهی دنبال تغییر بی‌ارزش دیگری هستی که تا تو را از واقعیت آن چیز مهم دور کند! شبیه شکستن یک بادام دیگر به امید شیرین‌کردن کام و از بین‌بردن تلخی بادام قبلی در دهانت! شبیه نوشتن وصیت‌نامه و بخشیدن تمام دارایی‌ها به دیگران وقتی نمی‌توانی آنرا برای همیشه داشته باشی!

دیدن روی پیری، مرگ را بیشتر در آینه نشانت می‌دهد… باید بشود چند صباحی مرگ را عقب انداخت و ذهن را فریب داد، چون ذهن تماماً سعی می‌کند از چشم‌ها تغذیه کند تا خود را بازآراید، چشم‌هایی که پنجره‌‌های کوچک برج بلند کوره‌ی آجرپزی بدنت می‌شوند، چشم‌هایی که نور را به درون این برج تاریک می‌کشد تا جلای بیرون را به درون هدایت کند، پس باید چیزهای خوب را ببیند، ظاهر خوب و جدید… چشم،‌ فریب ظاهر می‌خورد و ذهن، فریب چشم! در نهایت این تویی که به این یقین می‌رسی که زندگی بدون فریب، تحمل‌ناشدنی است… چهر‌ه‌ی جدید، کشتی‌های ویلان شده در آشوب و تلاطم امواج دریا می‌شود، تا دو فانوس دریایی راه را به آنها نشان دهد تا از نابودی و غرق شدن در دریای عمر نجات بخشد.

همین تصاویر فریبنده‌ی جدید هستند که گاهی، تک‌تک سلول‌های بدنت را خواهان بازآفرینی خود می‌کند و مردمک چشمانت زُل‌زده‌ به چهره‌ی جدید و منظره‌ی تازه، مبهوت می‌شوند و از کم‌سویی درخواهند آمد… مثل دیدن روی زیبایی یک دختر جوان که اگرچه امیدی به کام‌گرفتن از او نیست اما حداقلش از دیدن این منظره و جاذبه‌ی زنانه که تمام غریزه‌هایت را به جنب و جوش وادار می‌کند می‌توانی ذره‌ای اندک لذت ببری… از صدف چشمانم فقط آب‌مروارید می‌ریزد اما باید کاری کرد تا حتی در انتهای تمام تصاویر خیس و تاری که می‌بینم چیزی با وضوح بالاتر ببینم شاید این صدف بجای آب‌مروارید به فکر خود مروارید باشد!

رنگ‌کردن مو تصمیم عجیبی نیست، داستان‌سرایی و یاوه‌بافی نمی‌خواهد خیلی‌ها این‌کار را کرده و می‌کنند تا جوان‌تر ظاهر شوند و دیگران را به تخته‌زدن تشویق کنند که چقدر خوب مانده‌اند‌! اگرچه از دور تغییری اساسی کرده‌اند اما از نزدیک فاجعه‌بار و غم‌انگیزتر از قبل هستند، دقیقاً شبیه همان آهن‌پاره‌ی کهنه و زنگ‌زده.. حتی اگر نزدیک‌تر شویی فاجعه‌بارتر و غم‌انگیزتر هم خواهد شد آهنی که باد و آب و زمان تمام درونش را خورده و پاره‌پاره کرده چه رنگی باید بر آن بکشی تا تازه و جوان شود؟ صدالبته هیچ رنگی قادر نیست دردهای یک خرابه دیوار کاه‌گلی را پوشش دهد.

یک مرد هفتاد‌ساله، باید فکر کفن و دفن سفید باشد نه موی سیاه، باید دنبال یک قبر دونبش زیر سایه‌ی درختی باشد، نه به‌فکر نبشی روژ‌لبی بر لب فنجان! .. چون رنگ‌کردن مو در این سن، خواسته‌ای جاه‌طلبانه است حداقل برای من، که دهها نوه و نتیجه دارم… این بذرهایی که بر بستر این زمین افشانده‌ام همه از من هستند اما من نیستم! من در لابلای خرواری از روزهای سپری‌شده و تلاش‌های صرف‌شده کهنه لباسی شده‌ام که حتی به‌درد پاره‌کردن برای دستمال نظافت هم نمی‌خورم… در حالی‌که به‌طرز عجیبی در این مقطع از زندگی گویی بجای یک پیرمرد هفتاد ساله ،هفت پسر ده ساله در من هست! سرشار از دلخوشی، امید و شیطنت‌های کودکانه.. شاید بخاطر همین است که امروز تصمیم گرفتم به این غائله‌ی ذهنی‌ام پایان دهم. می‌خواهم جوان شوم، حتی تصنعی، ولو ظاهری و حتی از دور…

می‌خواهم موهایم را رنگ‌ کنم.

کاری بجز این ندارم و هدف و رویای دیگری در سرم نیست…می‌خواهم جوان به‌نظر برسم.

به‌واقع ترس از مُردن تنها دلیل این کار نیست از روزی که آن دختر جوان و زیبارو، مروارید را می‌گویم همانی که رمق چشمانم شد همانی که کورسویی امید به قلبم داد و لرزه‌ای بیشتر به اندام همیشه لرزان پیری‌ام انداخت. از روزی که چندکتاب دستش گرفته بود و درب آپارتمانم را زد که ازش چیزی بخرم…من جور دیگری شدم… او را به داخل دعوت کردم لابد به دلیل شهامت و گستاخی جوانی‌اش و اینکه از یک پیرمرد مفلوک چه کاری ساخته‌است، بی‌درنگ وارد شد چون هدفش فروش کتاب بود… روبروی‌ام نشست و چندین کتاب را نشانم داد و با تمام آب و تاب از جذابیت آنها سخن می‌گفت و من، دلم محو جذابیت او شده بود! می‌خواست مرا مجاب کند که چیز باارزشی برای فروش آورده، غافل از اینکه من خریدار هر ارزش و بی‌ارزشی از سوی او بودم… بی‌آنکه نام کتاب، نام نویسنده و حتی جلد آنها را ببینم همه را ازش خریدم و گفتم که چه کار خوبی کرده که برایم کتاب آورده، تشویق شد مرتب کتاب‌هایی به سلیقه‌ی خودش تهیه کند و برایم بیاورد…

من در تنهایی انتهای عمر، منتظر یک معجزه بودم منتظر جوان‌شدن منتظر در آغوش‌کشیدن، منتظر تکرار لمس تازگی، منتظر بوسه‌ی باران بر لب نادوان یک خانه‌ی قدیمی! منتظر رهایی از کهنه‌گی و او در ابتدای جوانی بود پُر از در آغوش‌کشیدن‌ها، پُر از احساس جوانی، پُر از شور و شوق تلاطم امواج در دریای طوفانی… خودش را موقعه‌ای مروارید معرفی کرد که گفت:”از چشاتون چقدر اشک می‌ریزه!” که گفتم:”آب مروارید دارم!” خنده‌ای مستانه زد و دل مرا به‌عرش برد و به فرش کوبید! و سپس گفت:”چه جالب، منم مرواریدم!”

همین بس بود تا در دیدارهای بعد، تصمیم بگیرم جوان‌تر به‌نظر برسم…

می‌خواهم موهایم را رنگ‌ کنم.

کاری بجز این ندارم و هدف و رویای دیگری در سرم نیست…می‌خواهم جوان به‌نظر برسم.

هر هفته چندین جلد کتاب می‌آورد و قفسه‌ها یکی پس از دیگری خسته از به‌دوش کشیدن بار سنگین کتاب‌هایی می‌شد که با نخواندنش سنگین‌تر هم می‌شد.. آخر مگر این کتاب‌ها چه چیزی می‌خواهند یادت بدهند؟ چه حرفی برای گفتن دارند!؟ من‌که اکنون ختم کتابم، ختم عمر و ختم تمام چیزی‌هایی که باید می‌آموختم. آن‌ها مشتی واژه و الفاظ لفاظی‌شده‌ی چاپی‌اند و این احساس مرا هرگز نه‌میتوان و نه‌می‌شود از آنها آموخت این حس را فقط کتاب چشمانم می‌داند، چشمانی که مروارید را می‌خواند! و این را تازه داشتم می‌آموختم.

تا این روز، ده‌ها بار با خودم کلنجار رفتم، که:”پیرمرد، بمیر! خجالت بکش، سر پیری و معرکه‌گیری…!”

شاید این تنها فرصت انتهای عمر است شاید این آهن‌پاره‌ی زنگ‌زده به درد چارچوب پنجره‌ی خانه‌ای بخورد!

امروز روبروی آینه نشستم. بعدازظهر مروارید قرار است رباعیات خیام را برایم بیاورد جلد نفیس‌اش را.

دست به‌کار شدم به‌سختی هر چه تمام موهای سفیدم را در آسیاب دلدادگی‌ و دقیقاً سرپیری سیاه کردم تا به امید وعده‌ی سرخرمن، لبخندِ جوانی بزنم و کششی برای او ایجاد کنم… داشتم می‌شمردم مروارید تقریباً بیست سال سن دارد و ما پنجاه سال اختلاف سنی داریم.. باید بشود این فاصله‌ی طولانی را حتی ظاهری، کوتاه‌تر نشان داد. جالب بود که حتی به “ما” فکر می‌کردم! درحالی‌که تماماً من این احساس را داشتم نه او. مایی وجود نداشت… خط‌کشی که به‌دستم گرفته بودم تا حدفاصل تفاوت سنی را اندازه بزنم چیز عجیبی بود که تجربه‌اش را نداشتم. نه هم‌قد هم بودیم نه در حد هم! اما دوست‌ داشتم به چیزی غیر از این وانمود کنم. پس با دستانی لرزان بیشتر از چهار ساعت طول کشید تا موهایم را به‌دقت رنگ کنم..

امروز موهایم را رنگ کردم! همان کاری که پیشتر باید می‌کردم…

ساعت ۵ عصر مروارید طبق قرار قبلی در خواهد زد و چهره‌ی جوان‌تری از من خواهد دید و من هم خود را با فاصله‌ی کم‌سن‌تر از او خواهم یافت!

کت و شلواری شیک پوشیدم و غرق در ادکلن‌ کردم! دقیقاً راس ساعت ۵ زنگ درب به صدا درآمد، قلبی که تا چند هفته‌ی پیش ضربانش‌ به کندی می‌زد و طلب نوار قلب می‌کرد حال در تپشی کودکانه دست و پای‌اش را گم کرده بود و می‌خواست از حلقم بیرون بپرد… شبیه ریس‌ریس شدن یک نوار کاست درهم پیچیده!

خودش بود مروارید را می‌گویم خودش بود پشت در بود. آمده بود با آهن‌ربای نگاهش برای جذب این آهن پاره‌ی کهنه… با خنده‌های مستانه‌اش برای پایان‌دادن حتی کوتاه به گریه‌های بی‌صدای یک مرد. مطمئنم وقتی درب را باز کنم این بار تصویر یک مرد دم مرگ را نخواهد دید..

درب را با تمام هیجان گشودم و پشت در دختری بود که کتابی را در دست داشت، با تعجیل زیادی گفت:”سلام آقا، من از طرف خانم ایزدی اومدم، کتابی که سفارش داده بودید رو خدمتتون آوردم!”

پرسیدم:”ایزدی!؟”

گفت:”آره دیگه مروارید ایزدی!”

با ناراحتی تمام پرسیدم:”پس خودشون چرا نیومدن!؟”

گفت:”ما با هم توی موسسه نشر و توزیع کتاب … کار می‌کردیم چند روزی هست که کارش رو عوض کرده الان کارمند فروش یه شرکت بازرگانی شده، عذرخواهی کرد که نتونست بیاد!”

کتاب را چون هدیه‌ای باارزش و یادگاری عزیز از دست‌رفته و چون مجموعه آیاتی مقدس ازش گرفتم و به سینه‌ام چسباندم… و او نیز به‌سرعت از جلوی دیدگان مبهوتم دور شد و رفت…

با تمام بی‌رمقی با تمام مرگم روی کاناپه افتادم… این ختم من بود…

پایان وسوسه‌ی پوچ، ختم یک رویایی دست‌نیافتنی و هم‌نشینی دوباره با تنهایی و انتظار آمدن اجل از در!

موهایم را سیاه کرده‌ بودم حس می‌کردم روسیاه شدم. تا آنکه دقایقی بعد کتاب را به‌آرامی گشودم این بیت خیام روانم را قدری آرام کرد:

“پیری دیدم به خانه‌ی خَمّاری / گفتم: نکنی ز رفتگان اِخباری؟

گفتا، می خور که همچو ما بسیاری / رفتند و کسی بازنیامد باری!”

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۵

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۶ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۹ دقیقه

تنهایی

دختر اول خانواده باشی و هیچ بهره‌ای از زیبایی و ظرافت زنانه هم نبرده باشی، یک مرد بی‌ریخت و کاملی! اصلاً گویی دختر اول بودن یک خانواده‌ی پنج دختره باید پوست‌کلفت، تی

تنهایی

دختر اول خانواده باشی و هیچ بهره‌ای از زیبایی و ظرافت زنانه هم نبرده باشی، یک مرد بی‌ریخت و کاملی! اصلاً گویی دختر اول بودن یک خانواده‌ی پنج دختره باید پوست‌کلفت، تیره و زمُخت باشد، شبیه نان اول در تنوری که هنوز داغ نیست، خمیر و بی‌کیفیت… از همان بچگی هم خوب حس می‌کردم که تفاوت فاحشی دارم با خواهرانم و این تفاوت، فقط سنی نبود!… از اینکه پدرم ناز آنها را بیشتر می‌خرید، کاسبی‌ام کساد شده بود! و حسادت عمیقی در درونم ریشه می‌بست و گاهاً نفرت عجیبی چنان ذهنم را در هم می‌آشوبید که با فریادها و دعواهای بی‌ربط قصد داشتم قدری از بار احساسات منفی‌ام را سر آنها خالی کنم… شبیه ماهی بزرگی که در تُنگ کوچکی گیر کرده باشد و می‌داند که رهایی یعنی مرگ اما تحمل فضای کوچک را هم ندارد. همیشه می‌خواستم این شرایط را به شکل دیگری تغییر دهم. اغلب گیس و گیس‌کشی، بهترین راه برای تخلیه‌ی عقده‌هام بود و رفته‌رفته شد ابزاری برای حکومت‌کردن ولو به قیمت حمالی‌کردن!… تنها چیزی آنها خریدار بودند حرف من بود، آن‌هم بخاطر کار من نه چیزی دیگر! لابد چاره‌ای نداشتند. چون عملاً کاری ازشان بر نمی‌آمد. هر روز باید رختخواب‌هایشان را جمع می‌کردم حیاط را آب و جارو می‌کردم، نان تازه می‌خریدم، صبحانه را آماده می‌کردم، ظرف‌ها را می‌شستم، خانه را جارو می‌کشیدم، گردگیری می‌کردم، خریدهای روزانه را انجام می‌دادم، پیگیر کارهای پزشکی و بیماری مادرم می‌شدم و درگیر کارهای اداری پدرم. ناهار بپزم، ظرف‌ها را بشورم، شام درست کنم، ظرف‌ها را بشورم و خاموشی… و صبح علی‌الطوع تکرار و تکرار… این کار هر روز من بود هر روز از سال‌های کودکی، نوجوانی و جوانی… گاه فکر می‌کردم اگر پدر و مادرم مرا به دنیا نمی‌آوردند چکار می‌کردند!؟ کلاً فراموش کرده بودم که یک دخترم و با احساسات دخترانه… دقیقاً یک پسر جان‌سخت. شبیه رباتی کوک‌شده برای حمالی آفریده شده بودم..

خواهرانم بیشتر به خودشان می‌رسیدند، از فرط وقت بیکاری، سر و شکل‌اشان را مرتب عوض می‌کردند برای آنها چهره و لباس تکراری، درد شده بود برای من کارهای روزانه و حمالی… ناز بودند، دست به سیاه و سفید هم نمی‌زدند اما سراسر موها و صورت و ناخن‌هایشان رنگ‌های جورواجور به خود داشت… پوست‌شان هر روز نازک‌تر و سفیدتر می‌شد و پوست من هر روز کلفت‌تر و سیاه‌تر.. هرچه می‌پوشیدند به‌اشان می‌آمد و من هر چیزی می‌پوشیدم در تنم زار می‌زد… کم‌کم پذیرفته بودم که فرق اساسی میان ماست. غلام سیه‌چُرده‌ای بودم در خدمت اهالی خانواده… خانواده‌ی اربابی… همان جوجه اردک زشت بی‌آنکه رویای زیبایی قو را در ذهن داشته باشد…

بلوغ‌شان را با تمام شور و حال برای هم‌دیگر بیان می‌کردند و من همیشه می‌گفتم:”خجالت بکشید یه‌کم!”. من بلوغ آنها را بیشتر از خودشان حس می‌کردم سینه‌هایشان هر روز برآمده‌تر و برجسته‌تر می‌شد اندامشان فرم زنانه‌ می‌گرفت و با لباس‌های تنگی که می‌پوشیدند تمام وجاهت این داستان را به رخ همه می‌کشیدند.. و البته به‌چشم همه، آنها امروزی فکر می‌کردند و من “اُمُل!”

داشتم فکر می‌کردم یعنی من هم این دوره‌ی بلوغ را گذارنده‌ام!؟

آنقدر لابلای وظایف و کارهای روزانه گیر کرده بودم که اصلاً به‌درستی یادم نیست دقیقاً کی به بلوغ رسیدم!

اوایل این چیزها برایم هیچ اهمیتی نداشت تازه بیشتر به‌خود می‌بالیدم که تمام مسئولیت‌های خانه و خواهرانم روی دوش منست احساس غرور و بزرگی خاصی می‌کردم، اصلاً همیشه چیزی هست که به آن بنازیم! اما در کنار این نازیدن‌های تظاهری و تصنعی، سال‌های سال شُستم و رُفتم، پختم و سوختم. بجای همه کار می‌کردم حتی بجای مادرم. مادرم می‌زایید و من بزرگ می‌کردم… حتی اگر راه داشت حتماً وظیفه‌ی حمل و بارداری بچه‌هایش را به من می‌سپرد… شاید به‌همین خاطر آن‌قدر خیالش جمع بود که دست به‌زا بودنش هر سال بهتر از سال قبل می‌شد. البته سال به سال به اصرار پدرم به امید خلق یک پسر، دست به‌کار می‌شدند اما برعکس بر تعداد دخترها افزوده می‌شد غافل از آنکه بهترین و اولین مرد را آنها از همان ابتدا درست کرده بودند در قامت یک دختر اولی! اما حیف وقتی دختری با مسئولیت‌ها و ظواهر مردانه، هنوز مرد حسابت نمی‌کنند. اما پسری بی‌مسئولیت و با ظواهر زنانه باز همچنان مرد است! شده بودم دایه‌ی بچه‌هاش… خواهرانم را من بزرگ کردم، اگرچه آنها را به‌دنیا نیاورده بودم اما بیشتر از حق خواهری، حق مادری به گردنشان داشتم. آن‌قدر مسئولیت‌پذیر بودم که اگر غیر از این می‌شدم شبیه موجودی پلید به چشم می‌آمدم. حتی خودمم دوست نداشتم ذره‌ای از بار مسئولیت‌هایی که هر روز بیشتر می‌شد شانه خالی کنم… خوب دانسته بودم که وقتی تو را با یک ویژگی‌ بخصوص می‌شناسند گویی غیر از این نمی‌توان باشی! و کنار گذاشتن این ویژگی، بدترین تصویری است که به‌راحتی نمی‌شد از خود نشان داد.، باید همان غلام حلقه‌به‌گوش می‌ماندم در خدمت اربابان…

کوچک‌ترین خواهرم ،ته‌تغاری لوس و پُر افاده، دیرتر از همه آمد اما زودتر از همه شوهر کرد، شیطنت‌اش به درد پسران جوان این دوره می‌خورد… در خانه‌ی ما دخترِ زیاد، خود مصیبتی بود و شکی نبود که هزینه‌های سربار زیادی داشت. پنج دختر بدون درآمد یعنی فاجعه! بنابراین فرقی نمی‌کرد کدامیک زودتر از همه روانه‌ی خانه‌ی بخت شود، همین‌که برود کافی‌است… انشالله که خوشبخت می‌شود! این جمله‌ و دعای تاکیدی مادر بود برای رهایی از مشکلات مالی و لبخند و سکوت همیشگی پدر، چراغ سبز نشان‌دادن به هر خواستگاری…. بارها می‌گفتم:”من هرگز ازدواج نمی‌کنم تا عاشق طرف مقابلم نشم..” این‌را نه بخاطر خواستگاران فراوان بلکه از سر بی‌خواستگاری می‌گفتم! خواسته‌ی دلم بود اما عمیقاً عقده‌ای دیگر در جریان بود، اما مادرم می‌گفت:”انقد احمق نباش دختر، بچه‌ی اول، زندگی رو شکل میده، عشق زن و شوهر رو تثبیت می‌کنه. کافیه فورا بچه‌دار بشی دیگه تمومه، فکر کردی من و بابات سال‌ها عاشق و جگرسوخته‌ی هم بودیم… نه…! تازه اصلاً هیچ حسی به‌هم نداشتیم… تو که به‌دنیا اومدی تازه اوفتادیم توی چاه زندگی.. دیگه نمیشه کاریش کرد باید ادامه بدی…زندگی یعنی همین” و باز ادامه داد:” عشق مِشق، کشکه، زندگی زناشویی و بچه آوردن، خودش وابستگی میاره .. ببین من خوب می‌دونم ازدواج، تصمیم احمقانه‌ایه، اما اینو بدون که ازدواج نکردن احمقانه‌تره!” و با طعنه‌ای همیشگی می‌گفت:” حالا بذار یه پدر مُرده پیدا بشه که تو رو بگیره، واسه عشق‌اش هم یه کاری می‌کنیم!” همین گفته‌ها برای نابودی بیشتر من بس بود و البته در عوض جهان‌بینی و نصیحت‌های مادرانه سبب شد تا ظرف چندسال پشت سرهم هر چهار خواهرم ازدواج کنند…

اما من هنوزم منتظر یک همسر عاشق پیشه‌م…

سال‌هاست که منتظرم!

دقیقاً خاطرم نیست که کی به این ذهنیت رسیدم که عشق، لازمه‌ی ازدواج من باید باشد! منی که فاقد ظرافت‌های زنانه و عاشقانه‌ی چشمِ مرد کور کن بودم! منی که مردی برای خودم بودم و مرد عاشق‌پیشه‌ای بی‌شک نمی‌توانست در کنار دختری سن‌بالا، قد اعلم کند… و بی‌تردید که نیست!.. دانستم مردان به دنبال یک دختر همه‌فن‌حریف نیستند، آنها به‌شکل ترسناکی برای هوسرانی ازدواج می‌کنند و عاشق طنازی و ظرافت می‌شوند عاشق خامی و نپختگی و عاشق زن لوند با تمام زنانگی نه ذره‌ای مردانگی… پس در نتیجه‌ی من گزینه‌ی خوبی برای ازدواج نخواهم بود.. پس از این‌که عشق را برای ازدواج طلب می‌کردم در حقیقت تنها یک مفهوم داشت و آن اینست که کسی خواهان من نبود…و بهترین بهانه برای توجیه بود.

وقتی عشق زمینی را نیابی به‌دنبال عشق ماورایی خواهی بود و منم در این حال از غصه‌ی تمام دردهایی که ذهنم را از درون می‌خورد به دعا و نماز پناه ‌بردم تا دغدغه‌های روحی‌ام را با احوالات روحانی تسکین دهم… در کنار تمام کارهای روزانه، اعتقادات دینی هم بر مسئولیت‌های نهادینه شده در مغزم افزوده شد. آنچنان که جایگاهی ارزشمند در زندگی‌ام باز کرده بود به‌شکل عجیبی در عبادت افراط هم می‌کردم، این خود چیزی بود که به آن می‌بالیدم. بیرون بودن تار مویی را برنمی‌تابیدم، بلند نمی‌خندیدم، در نگاه کسی خیره نمی‌شدم و با هیچ قوم و فامیلی دست نمی‌دادم… این اعتقادات دینی از ابتدا به این شکل در من نبود و خوب می‌دانستم فقدان چیزی مرا بیشتر به آن وابسته و متمایل کرده… و آن چیز، ترس از تنهایی بود!

اول که باشی جلوتری به مشکلات، بدبختی‌ها، سپربلایی می‌شویی برای همه، خط مقدم دردها می‌شویی، ازت انتظار می‌رود اما وقتی نگاهی به‌خودت می‌اندازی می‌فهمی آخری … آخر همه! پُر از زخم‌های که دیگر هیچ دوایی را به درمانی قبول نمی‌کنند. رفته‌رفته عادت می‌کنی به دردها، آنقدر که از درمان می‌ترسی. کهنه زخم‌هایی که درمانش، خود دردناک‌تر از خودش خواهد بود. از آخرین عادت ماهانه‌ام کی گذشته هیچ اطلاع دقیقی ندارم… نکند زودتر از موعد یائسه شدم!؟

هرچه هست زمان آنقدر کُند می‌گذرد که انگار بجای چهل سال، چهارصدسال عمر کرده‌ام بیهوده ایامی برای بیهودگی یک زن!

قرن‌ها گذشت بجای روزها و ماه‌ها! چون آنقدر تلخ و سخت می‌گذشت که تمامی نداشت… مادرم در سن شصت سالگی به‌علت از کار افتادن هر دو کلیه‌اش پس از تحمل رنج بیماری و چندین ماه دیالیز درگذشت… و حال، من بودم و پدر پیری که شدیداً نیازمند یک همراه و مراقب همیشگی بود… و صد البته چه کسی از من بهتر برای کاندیدای این همراهی همیشگی… در این زندگی…! تکرار حرف‌های مادر هنوز در گوشم نجوا می‌کرد که:” بچه‌ی اول، زندگی رو شکل میده!” بازهم من بودم که باید نگهدار پایه‌های این زندگی می‌شدم. یک بچه می‌تواند ضامن حفظ زندگی شود، یک بچه می‌تواند وارث همه چیز شود، یک بچه می‌تواند چسب زخم‌های پدر و مادر شود، یک بچه می‌تواند برچسب عقده‌ها شود، یک بچه می‌تواند تعریفی از یک خانواده به خود بگیرد و در آخر یک بچه می‌تواند همه چیز را نابود کند و یا آنکه تا آخر تنها باقی بماند و فدای همه شود… تا نابود شود… باز فکر می‌کردم اگر پدر و مادرم مرا به دنیا نمی‌آوردند چکار می‌کردند!؟ برای آنها این بهترین اتفاق بود اما برای من نه! “کاش اولین بچه رو به‌دنیا نمی‌آوردید…! یا کاش فقط اولین بچه رو به‌دنیا می‌آوردید..”

چه وظیفه‌ای از این بهتر برای کسی که فرصت یا تمایل تغییر ویژگی همیشگی‌اش را ندارد! برای کسی که برچسب مسئولیت‌پذیری جای بخت بلند را بر پیشانی‌اش گرفته…. اکنون تمام پناه پدرم شده بودم به‌شدت به من متکی بود، روزهایی که برای خواستگاران، لبخند رضا می‌زد و سکوت می‌کرد اکنون بیشتر از هر کسی واهمه داشت که من او را ترک کنم… با اینکه من یقین داشتم دیگر خواستگاری درب را به‌روی ما نخواهد گشود. اما پدر با علم به این در ترسی ناشناخته فرو رفته بود. در حالی‌که خوب می‌دانستم فقدان چیزی او را بیشتر به من وابسته و متمایل کرده… و آن چیز، ترس از تنهایی بود!

هیچ چیزی عوض نشده بود من همانی بودم که بودم همانی که نمی‌توانستم نباشم! فقط دقیقاً نمی‌دانستم شرایط است که نمی‌گذارد ذهنم تغییر کند یا ذهنم است که قادر به تغییر شرایط نیست!؟

پدرم امروز خسته و رنجور به منزل بازگشت، اما با لحن رسایی، صدایم کرد:”طناز، دخترم، خونه‌ای!؟”

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۵

هادی احمدی (سروش)

نویسنده، شاعر و مدرس · ۶ سال پیش · بریده کتاب · مدت مطالعه: ۱۰ دقیقه

ارزش

پدری سر دخترش را با داس برید، یک داعشی، چندین زن ایزدی را مجبور به جهاد نکاح کرد، یکی از اعضای طالبان در عملیاتی انتحاری خود را منفجر و دهها نفر را به کام مرگ فرستاد

ارزش

پدری سر دخترش را با داس برید، یک داعشی، چندین زن ایزدی را مجبور به جهاد نکاح کرد، یکی از اعضای طالبان در عملیاتی انتحاری خود را منفجر و دهها نفر را به کام مرگ فرستاد، هیتلر هزاران یهودی را سوزاند، یک سرباز بخاطر وطن، حاضر به جان‌فدایی شد، یک خلبان برای دفاع از کشور و رعایت دستورات، یک بمب هسته‌ای روی سر مردم ژاپن انداخت، یک زن برای امرار معاش، خودفروشی می‌کند یک زن برای نفروختن تن، کُلفتی می‌کند… یک سیاستمدار تمام عمرش در خدمت نظام است و یک مدیری بخاطر حفظ موقعیت شغلی، زیر آب دهها نفر را می‌زد و نان بسیاری را هم می‌بُرید..و هزاران دیگر…

کسی که در تمام عمر هرگز دست درازی نکرده، گدایی می‌کند اما دزدی نمی‌کند….یک کشور برای تقویت نیروی دفاعی‌اش یک سوم بودجه را هزینه می‌کند. یک دولت مذهبی برای حفظ ایدئولوژی با جهان سر ناسازگاری دارد. همه‌ی اینها یک چیزی را نشان می‌دهد که برای خیلی قابل درک است و برای خیلی هم نیست!

همیشه با خود می‌گفتم اگر من در چنین موقعیتی بودم آیا کسی را هم می‌کُشتم!؟

چندی است مدام فکر می‌کنم یک داعشی به چه ذهنیتی می‌رسد که برای یک ارزش (غلط از نظر من، درست از نظر او) تصمیم به کشتن آدم‌ها و تجاوز به زن‌ها به بهانه‌ی جهاد می‌کند!؟

چطور است که یک فرد بخاطر ذهنیت‌اش سال‌ها در زندان است و از تفکرش کوتاه نمی‌آید و چطور است کسی که او را زندانی کرده از تصمیم برای رهایی کردن فرد زندانی شده کوتاه نمی‌آید!؟

داستان چیست؟ اینها خبرها و رفتارهای ما یا آدم‌های پیرامون ما هستند که گاهی دل ما را تکان می‌دهند و گاه سر ما را به‌عنوان تاسف! اگر آن خبر ناگوار باشد اولین ناسزا نصیب فرد خاطی می‌شود و بعد دولت، بعد فرهنگ، بعد مردم بعد خدا و…!

نمود اتفاقاتی از این دست، چیزی جز ارزش نیست این ارزش برای دارنده‌ی آن اهمیت ویژه‌ای دارد که برای من و شما نه تنها قابل درک نیست بلکه به شکلی بسیار احمقانه‌ای به نظر می‌رسد.

برگردیم به پدری که در خواب سر دخترش را با داس برید.. در نگاه اول او یک قاتل بی‌رحم است پدری که عاطفه و وظیفه‌ی پدری را بجا نیاورده و به بهانه‌ی تصمیم دخترش او را می‌کشد!

اما آیا واقعاً این‌گونه است!؟ آیا باید دنیا را از منظر خود ببینم؟ شکی نیست که تفاوت آدم‌ها در ذهنیت باطنی آنها بیشتر از ظاهر آنها نمود پیدا می‌کند و همین تفاوت‌هاست که سبب خلق بسیاری از شاهکارها، دلاوری‌ها، رشادت‌ها، حماقت‌ها و اشتباهات مهلک میشود. واکنش آدم‌ها در شرایط مختلف، متفاوت است و براحتی قابل پیش‌بینی نیست. حیثت و آبرو نیز از آن دست ارزش‌هایی است که بخصوص در جوامع شرقی اهمیت بسزایی دارد. اما در جهان بشریت، این ارزش برای کسی پُر اهمیت است و برای دیگری چیزی بی‌اهمیت است…

سال‌ها پیش با یک زن اهل چکسلواکی گفتگویی دوستانه داشتم، گفت وقتی سیزده سالش بود با دوست‌پسرش در خانه رابطه داشتند در آن حین که دوست‌پسر او از خانه خارج می‌شود پدر دختر متوجه حضور او و رابطه‌ی جنسی آن دو می‌شود کنجکاو شدم پرسیدم:”واکنش پدرت چه بود!؟” گفت:”هیچ، فقط سرش را تکان داد.” آن پسر فرار کرد پدرم دو سال بعد آپارتمانی را برای من خرید که در آن تنها و مستقل می‌توانستم زندگی کنم. در دلم خندیدم و گفتم:” چقدر غیرتی!” باز می‌گفتم:”چقدر روشنفکر!”

مسئله‌ی ناموس برای کسی که اهمیت بالایی دارد قطعا نسبت به بود و نبود آن واکنش شدیدی هم نشان می‌دهد. خیلی‌ها زندگی‌اشان همین آبروی ناموسی است، بسیاری حتی خود را هم می‌کشند! ناموس و آبرو، سنگ بنای زندگی خیلی از این آدم‌هاست برای آنها این، همه چیز است و برای برخی ناموس، موضوعی شخصی است و به دارنده‌ی خود آن مرتبط می‌شود.

دوستی داشتم که فقط به‌دنبال یک زن محجبه‌ی قرآن‌خوان و بسیار مذهبی بود آنقدر که بیرون بودن مچ دستان همسر را برنمی‌تابید. دوستی دیگری به‌دنبال یک دختر امروزی بود و می‌گفت حتی از اینکه اگر در شمال و لب دریا امکانی فراهم شود که هر دو لخت شوند و حمام آفتاب بگیرند ابایی ندارد، ولو اینکه اگر تمام اندام زنش در دید همگان قرار بگیرد… برای او امروزی بودن یک ارزش بود! هر دو با آن ارزش‌هایی که در ذهن داشتند در نهایت ازدواج کردند.

از این دست از ارزش‌ها در بحث ناموسی فراوان است و واکنش افراد به این اتفاقات متفاوت. برخی متمدن‌تر برخورد می‌کنند و برخی متوحش‌تر… برای آنکس که ناموس، یک ارزش است بی‌خیالی و بی‌غیرتی یک رفتار متوحشانه است و انجام کُنش و برخورد شدید، نماد متمدن بودنش است و برای آنکس که ناموس مسئله‌ای مهم نیست کشتن، یک توحش است و رفتار متمدنانه یک امر بدیهی است…

بسیاری پدر آن دختر را به باد انتقاد گرفتند، برخی فرهنگ و قانون را و برخی دین و سیاست را…

هر چه بود اتفاقی بود و افتاد و شکی نیست که به مذاق اکثر افراد جامعه خوش نیاید و دل بسیاری را به درد آورد.

لابد شنیده‌اید که تا وقتی با کفش کسی راه نرفته‌اید او را قضاوت نکنید. خیلی ساده‌است نباید پدر آن دختر را به‌واسطه‌ی روستایی بودن، بی‌سوادی و بی‌فرهنگی یا نقص قوانین و شرع به باد انتقاد گرفت اگر خاطرتان باشد، شهردار سابق تهران هم زنش را بر سر ارزشی که آن ارزش (غلط از نظر من، درست از نظر او) تصمیم به کشتن همسرش گرفت، فردی باسواد، شهرنشین، پولدار و صاحب مقام نیز چنین واکنشی نشان داد. اما عدم انتقاد به آنها به معنی تصدیق رفتارشان نیز نیست! بلکه باید دید چه چیزی برای آنها ارزش بوده؟

بماند که نتیجه‌ی مشاهده‌ی ضدارزش مبدل به اتفاقی ناگوار می‌شود و ممکن است فردی که ارزش‌های شما را نادیده گرفته جانش یا مالش را از دست بدهد و یا ممکن است صاحب ارزش، از کرده‌ی خویش اکنون پشیمان باشد و ممکن است پس از ارتکاب جرم! ارزش‌های قبلی او تغییر کند اما در هر صورت او دارنده‌ی یک ارزش است و زندگی خود و اطرافیانش را بر آن بنا می‌گذارد اما واکنش هر انسانی در مواجهه شدن با ضدارزش متفاوت است و این هیچ ارتباطی به سطح فرهنگ، سواد و یا قوانین ندارد بلکه بسته به حجم و عمق اهمیت ارزش، بستگی دارد.

نمونه‌هایی از واکنش‌های معمول در یک مسئله‌ی ناموسی را ببینید:

زنی خیانت می‌کند و مرد او را می‌کُشد، زنی خیانت می‌کند و مرد، خود را می‌کُشد، زنی دیگر خیانت می‌کند و مرد او را طلاق می‌دهد، زنی خیانت می‌کند و مرد این اتفاق را نادیده می‌گیرد، زن دیگری خیانت می‌کند و مرد او را می‌بخشد، یک زن دیگر خیانت می‌کند و مرد مقابله‌به‌مثل می‌کند و زیر سقفی که هستند خیلی راحت زندگی می‌کنند و خیلی راحت هم به‌هم خیانت می‌کنند… موضوع شاید به معنی فارسی غیرت باشد، غیرت یک ارزش است این ارزش برای فردی، تمام زندگی است و برای دیگری یک چالش و برای برخی یک اتفاق از تمام حوادث معمول زندگی است…

اینکه شما غیرت داشته باشید آدم خوبی هستید و یا نداشته باشید آدم بدی هستید کاملاً اشتباه است!

غیرت، فقط یک ارزش است یک عادت دارکوبی که برای شما تبدیل به ملکه ذهنی شده به نحوی که همین ارزش هویت شخصیتی شما را شکل می‌دهد، مثلا برای یک مرد، تنها چیزی که مهم است از او بعنوان ناموس‌پرست یادکردن است، برای یکی دیگر، از او بعنوان روشنفکر یاد شود کفایت می‌کند. نطفه‌ی بسیاری از این ارزش‌ها از عقده‌ها و یا کمبودهای گذشته شکل گرفته. نتیجه‌ی مواجهه با نقض یک ارزش، همیشه مثبت و منفی است.. و در بسیاری از اوقات همین ارزش شما، ضد ارزشی برای دیگری است… مثلا برای شما محجبه بودن مهم است اما برای نامزدتان این اهمیتی ندارد اینگونه است که ارزش شما در برابر ارزش فرد مقابل قرار می‌گیرد و اصرار بر هر کدام مبدل به ضد ارزش خواهد شد…

ارزش، در جامعه‌شناسی، همان عقایدی است که افراد یا گروه‌های انسانی درباره‌ی آنچه مطلوب، مناسب، خوب یا بد است، دارند. ارزش‌های گوناگون، نمایانگر جنبه‌های اساسی تنوعات در فرهنگ‌های مختلف انسانی است. ارزش‌ها معمولاً از عادت و هنجار، سرچشمه می‌گیرند تا از تفکر و تعقل! گاه این ارزش فردی و گاها گروهی است، یک جامعه معمولاً از ارزش‌ها دفاع می‌نمایند و اجازه بروز و ظهور هنجارهای غیر مطلوب را نمی‌دهند.

اما این بحث یعنی چه؟ آیا باید ارزش‌هایی در زندگی نداشته باشیم؟ آیا هر ارزشی به یک موفقیت شیرین و یا یک شکست تلخ منتهی می‌شود؟ آیا باید همه اطرافیان، ارزش‌هایی که من فکر می‌کنم درست است را رعایت کنند؟ آیا من باید ارزش‌هایی که برای دیگری خیلی اهمیت دارد را رعایت کنم و یا به باد انتقاد بگیرم!؟

پاسخ ساده‌است… “زنجیره‌ی ارزش!” پیوند دادن ارزش‌های دیگران با ارزش خود!

افراد، جوامع و دولت‌ها و مذهبیون و… بجای آن‌که به پرورش یک ارزش اصرار ورزند باید به یک سلسه‌ ارزش توجه کنند این یعنی زنجیره‌ی ارزش!

در یک عبارت، ارزشی موفق است و شما را متمدن نشان می‌دهد که یک حلقه از زنجیره‌ی ارزش‌های دیگران هم باشد این یعنی چیزی که برای من مهم است شکی نیست که تو چیز دیگری برایت مهم است و قدرت این زنجیره، به تنیده‌شدن تمام حلقه‌‌های آن باز می‌گردد یعنی شما باید در هر ارزشی، ارزش‌های دیگران را هم لحاظ کنید این یعنی شروع یک بازی دو سر برد!

ارزش‌ها برای هر کسی نمودی دارد و هر کس به‌واسطه‌ی شناخت خود از زندگی، برداشتی در ذهن دارد، ارزش‌ها به‌خودی خود یک رویکرد ذهنی متعاصبانه است و اصرار ورزیدن به ارزش و نادیده گرفتن ارزش‌های دیگران، از شما یک متعصب می‌سازد که رفتار غلطی خواهید کرد و شکی نیست تعصب، شما را به نادانی سوق خواهد داد. آنچنان که مولانا می‌فرماید:

سخت‌گیری و تعصب، خامی است/ تا جنینی کار، خون آشامی است!

و همچنان او در قصه اختلاف مردم که در شناسائی فیل در یک تاریکخانه که هر کسی با لمس یک جزئی از بدن آن فیل، به زعم خود یک برداشت و تعریف می‌کرده، در دفتر سوم مثنوی چنین بیان می‌کند:

پیل اندر خانه‌ی تاریک بود / عرضه را آورده بودندش هُنود

از برای دیدنش مردم بسی / اندر آن ظلمت همی شد هرکسی

دیدنش، با چشم چون ممکن نبود / اندرآن تاریکیش کف می‌بسود

آن یکی را کف به خُرطم اوفتاد / گفت همچون ناودان است این نهاد

آن یکی را دست برگوشش رسید/ آن به او چون بادبزن شد پدید

آن یکی را کف چو بر پایش بسود / گفت شکل پیل دیدم چون عمود

آن یکی بر پشت او بنهاد دست/ گفت خود این پیل چون تختی بود است

همچنین هریک بجزوی که رسید / فهم آن میکرد هر جا می‌شنید

از نظر گه گفت شان شد مختلف / آن یکی دالش میگفت وان دیگر الف

در کف هر کس اگر شمعی بودی/ اختلاف از گفت شان بیرون شدی

در این شعر هر کسی با ورود به تاریکخانه از فیل برداشتی متفاوت دارد که در نهایت اگر آن‌ها قدری معرفت(شناخت) درست داشتند واقعیت امر را به شکل صحیح می‌دیدند و از پنداشت‌ها و تعصبات ذهنی خودداری می‌کردند. این شناخت و معرفت به تمدن، فرهنگ، سواد و یا شهری بودن بر نمی‌گردد بلکه به درک عمیق با یک نور روشنگر است که آدم‌ها را به واقعیت امر آشنا می‌کند،

در کف هرکس اگر شمع بودی/ اختلاف از گفتشان بیرون شدی!

اگر پدر، ارزش‌های دختر را در ارزش خود می‌تنید و یک زنجیره‌ی ارزش غیرمتعاصبانه خلق می‌کرد شکی نیست چنین اتفاقی نمی‌افتاد اگر نامزد دختر، ارزش‌های آن خانواده را با ارزش خود عجین می‌کرد این اتفاق نمی‌افتاد و اگر دختر، ارزش‌های پدر را می‌دید این اتفاق نمی‌افتاد، هر کدام از آنها بر ارزش‌ متعصبانه‌ی خود بدون دیدن ارزش دیگری و نفع دیگری اصرار ورزیدند و نتیجه‌اش شد این فاجعه‌ی انسانی!… تردیدی نیست نادیده گرفتن ارزش‌های پدر همان‌قدر خطرناک بود که نادیده گرفتن ارزش‌های دختر! آنچنان که اگر به خاطر داشته باشید در جنایت خیابان گاندی تهران نمونه‌ی عکس دیگری بود! پس بدون نگاهی متعصبانه اگر هرکدام یک شمع آگاهی، در دست داشتند این اختلاف از گفتشان بیرون می‌شد!

جنایت، همیشه از ذهن متعصب نشات می‌گیرد از ذهن‌هایی که جز خود کسی را نمی‌بینند! ارزش، زمانی ارزشمند و متمدنانه‌ است که سود همه در آن باشد درغیر اینصورت یک تعصب بی‌پایه است و به هر شکلی که باشد نادرست است!

این رویکرد را به تمامی حوادث و فاجعه‌های انسانی دیگر تعمیم دهید پاسخ همین است!

بریده‌ای از کتاب: موجه در جمع توجیه چسبانده‌شده به شاخه

#WordPress #موجه در جمع توجیه

۰ ۰ ۰ ۹۵

درباره

خیلی تلاش کردم تا تعریف درستی از خودم ارایه کنم؛ از یک طرف درگیر فناوری اطلاعات هستم و از سویی دیگر درگیر فلسفه و ادبیات.... اما در نهایت به این نتیجه رسیدم که از میان نویسنده بودن، شاعر بودن، مهندس بودن، کارآفرین بودن، مدرس بودن، محقق بودن، طراح بودن، برنامه

QRCode پروفایل

folinq.com/@Soroushane

نمایه حرفه‌ای

نقشنویسنده

فولیوها۵۵۸ کتاب‌های منتشرشده۲ دنبال‌کننده۶۰

عضویت۱۴۰۵/۰۴/۱۴